Những thuận lợi không thể phủ nhận
 
Chúng ta đã nói nhiều đến ích lợi của xuất bản số. Đó chính là công cụ thử nghiệm phản hồi tuyệt vời của độc giả, là một cách thức khá đơn giản và hiệu quả đối với ngành xuất bản sách. Theo đó, nhà xuất bản, biên tập và tác giả của cuốn sách có thể dễ dàng kết nối với độc giả thông qua các website. Điều này cho phép nắm bắt được nhu cầu cũng như thái độ của người đọc đối với cuốn sách trước khi phát hành rộng rãi.

Xuất bản số có thể giúp tạo ra sự liên kết giữa các cuốn sách viết chung về một lĩnh vực. Điều này khiến cho các nhà nghiên cứu có thể dễ dàng và nhanh chóng tiếp cận với một kho tàng kiến thức vô cùng phong phú.

Cả thư viện trọng lòng bàn tay với sách điện tử (nguồn: laptop.org)

Giảm doanh thu cho người bán và lấy mất cảm xúc cho người đọc

Một số người cho rằng, việc áp dụng công nghệ số trong xuất bản sách có thể gây ra chấn động lớn đối với doanh thu của ngành. Điều này đã từng xảy ra với ngành xuất bản băng đĩa nhạc khi thói quen nghe nhạc của mọi người thay đổi.

Thay bằng việc tìm mua các album đã phát hành, người nghe tự tạo một album nhạc riêng gồm các bài hát yêu thích với những bài hát download từ trên mạng với giá 99 cent/bài hát. Điều này hoàn toàn có thể xảy ra đối với việc xuất bản sách. Độc giả sau khi download những cuốn e-book có thể sẽ không muốn mua sách in nữa.

Trong festival triển lãm sách thường niên tổ chức tại Washington tháng 08/2006, một tiểu thuyết gia người Mỹ đã bày tỏ lo ngại về tính sáng tạo nghệ thuật của tác giả. Theo ông, việc đưa phát hành thử tác phẩm của các tác giả lên website rồi thu nhận ý kiến của độc giả có thể làm giảm tính sáng tạo và phong cách riêng của tác giả.

Không những vậy, điều thú vị của việc xuất bản là tạo ra sự yếu tố bất ngờ về cuốn sách sắp phát hành. Với công nghệ xuất bản số, một phần hoặc toàn bộ nội dung cuốn sách được phát hành thử trên các website khiến cho cuốn sách trước khi phát hành gần như đã được biết hết về nội dung. Liệu độc giả có háo hức chờ đợi bản in ?

Nhuận bút cho các tác giả thế nào mới là xứng đáng?

Đối với nhiều tác giả, vấn đề công nghệ số còn liên quan đến việc tác giả sẽ được trả nhuận bút như thế nào. Hiện tại, các nhà xuất bản trả nhuận bút cho tác giả dựa trên bản quyền, thường vào khoảng 15% giá của mỗi cuốn sách được bán. Tuy nhiên việc độc giả gửi ý kiến phản hồi về cuốn sách phát hành thử trên các website cũng khiến các tác giả thêm bận rộn.

"Tác giả là người bỏ mồ hôi công sức để sáng tạo ra những trang viết cho bạn đọc, vì vậy công sức của họ phải được công nhận và tôi muốn được trả nhuận bút xứng đáng“ - Deniel Mendelsohn, tác giả cuốn sách “The Lost: A search for Six of Six Million” phản ánh. Tuy nhiên, Medelson hiểu rằng công nghệ mới cần có thời gian đề thích ứng và ông không thể than thở về những bất cập của nó.

Giáo sư Benkler cho rằng người đọc vẫn muốn mua những cuốn sách nếu giá của chúng rẻ hơn: “Kể cả trong ngành băng đĩa nhạc, nếu giá băng đĩa rẻ thì có thể cạnh tranh được với những bài hát download miễn phí”. Khi mà dịch vụ đủ tốt và văn hóa đạo đức được tôn trọng thì người đọc sẽ sẵn sàng bỏ tiền mua sách với mức giá hợp lý.

Tuy nhiên ông lại đề xuất cắt giảm nhuận bút của các tác giả: “Công nghệ số giúp cắt giảm chi phí giấy, mực v.v để xuất bản một cuốn sách vì vậy mà các nhà xuất bản hoàn toàn có thể cắt giảm phần trăm tiền bản quyền trên mỗi cuốn sách”.

Chất lượng vẫn là chìa khóa

Trong cuộc tranh luận vẫn chưa ngã ngũ này, thật khó để chỉ ra ai đúng và ai sai. Đứng trên quan điểm lịch sử mà nói, sự thay đổi của công nghệ xuất bản ngày này không hề tạo ra những xáo trộn nghiêm trọng đối với việc phát hành sách như người ta vẫn phóng đại.

Bởi vì, bản thân những cuốn sách cũng có những bước phát triển riêng, thừa kế từ sự phát triển của xã hội. Cũng giống như trước đây, khi công nghệ xuất bản sách hàng loạt ra đời, những cỗ máy in đã thay thế công việc của những người viết thuê và thợ đóng sách.

Vì vậy hoàn toàn có thể tin rằng , những cuốn sách in sẽ vẫn còn tồn tại chừng nào mà các tác giả và các nhà xuất bản tìm ra cách vận dụng công nghệ mới.

“Việc giới thiệu tác phẩm trên mạng dưới dạng e-book hay in ra đều hiệu quả bởi vì cho dù cuốn sách có được mạ vàng hay được đem số hóa đi chăng nữa, thì nội dung của nó mới là yếu tố quyết định” - Lisa Scottoline, tác giả cuốn tiểu thuyết trinh thám nổi tiếng “Dirty Blond" kết luận.

• Huyền PT (theo New York Times)