TUANVIETNAM - VIETNAMWEEK

Một góc vịnh Vân Phong. Ảnh: Lê Anh Tuấn

Tận đến bây giờ, các nhà hàng hải VN vẫn đau đáu trước câu hỏi: "Tại sao một đất nước có đường bờ biển dài hơn 3.260km và những vịnh nước sâu thuộc loại tốt nhất thế giới, nhưng hệ thống cảng biển vẫn chưa có vị trí xứng đáng trong nền kinh tế quốc dân?".

Trên thực tế, tỉnh nào có biển cũng xây dựng cảng biển và cả nước đã hình thành gần 100 cảng lớn, nhỏ với tổng chiều dài tuyến mép bến hơn 25 cây số, cùng hàng vạn mét vuông kho hàng, bến bãi…

"Nhiều mà thiếu!"- TS Chu Quang Thứ, nguyên Cục trưởng Cục Hàng hải VN, phân tích: "Tất thảy cảng biển VN chỉ có độ sâu dưới 12m, trong khi xu hướng vận tải biển của thế giới ngày càng ưu tiên sử dụng tàu container "mẹ", trọng tải lớn, độ cao của mớn nước trên 20m. Ngay cả hàng hoá XNK của nước ta đều phải trung chuyển tại cảng Singapore hoặc Hồng Kông".

Vịnh Vân Phong ở phía bắc tỉnh Khánh Hòa, cách Nha Trang 30km theo đường chim bay, 50km đường bộ và 40 hải lý theo đường biển. Dưới tầm nhìn của các chuyên gia hàng hải, Vân Phong là điểm hội tụ lý tưởng của tất cả các cảng trên bán đảo Đông Dương và khu vực Châu Á –Thái Bình Dương; cách hải phận quốc tế chỉ 14km, gần ngã ba các tuyến hàng hải quốc tế.

Từ Vân Phong vượt Thái Bình Dương đến Ấn Độ Dương là con đường gần nhất so với đi từ cảng trung chuyển Singapore và Hồng Kông. Hơn nữa, trên con đường xanh dài 1.432 hải lý nối 2 cảng này, Vân Phong nằm chính giữa.

5 năm trước, lần đầu tiên thị sát Vân Phong, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng (khi ấy là Phó Thủ tướng) cũng đã thốt lên sung sướng: "Đây là nơi duy nhất ở VN có thể biến ước mơ về một cảng nước sâu thành hiện thực!".

Quy hoạch chi tiết hệ thống cảng biển VN đến năm 2010, có tính đến 2020, Chính phủ đã xác định: "Phát triển cảng biển phải gắn với những chủ trương chính sách mới của Đảng và Nhà nước về việc hình thành một số khu kinh tế mới, khu kinh tế mở…".

Theo đó, dự án xây dựng cảng trung chuyển container quốc tế giữ vai trò chủ đạo trong quy hoạch xây dựng Vân Phong thành đặc khu kinh tế… ở cực đông đất Việt.

Cảng phía mặt trời!

Vân Phong - Cảng phía mặt trời (Ảnh nguồn: Jerry_ngoc)

Nhìn từ biển, bán đảo Hòn Gốm y hệt con rồng xanh vươn mình giữa trùng khơi đón nắng. Nhìn ra biển, cảng Vân Phong sẽ là đôi rồng vàng sải cánh bay lên phía mặt trời. Thiên nhiên vô cùng mạnh mẽ khi nhấn chìm nhánh rẽ của dãy Trường Sơn xuống đáy sâu để mở toang cửa vịnh thông ra biển.

Giữa Hòn Gốm, Hòn Lớn và đảo Cổ Cò còn có dải nước hẹp khoảng chừng 400m mà sâu gần 30m – là con kênh tự nhiên, báu vật khôi nguyên dẫn đường về đất mẹ.

Quy hoạch tiềm năng cảng trung chuyển quốc tế Vân Phong có tổng diện tích 765ha; phân khu quy hoạch cảng Văn Phong chia làm 2, bao gồm khu cảng dầu và khu cảng container có thể xây dựng 12.590m bến và thông qua lượng hàng đến 17 triệu TEU/năm. Kế hoạch phát triển chia làm nhiều giai đoạn, theo đó, khái toán tổng mức đầu tư giai đoạn tiềm năng là 3.553 triệu USD.

Riêng giai đoạn khởi động, xây dựng 2 bến có chiều dài mép bến 690m, sâu 8 mét, cao trình đỉnh 4m; đảm bảo tiếp nhận các loại tàu container sức chở 6.000-9.000 TEU, đáp ứng lượng hàng thông qua 710.000 TEU/năm với hệ thống trang thiết bị bốc xếp, kho bãi, quản lý điều hành, cơ sở hạ tầng kỹ thuật trong và ngoài cảng đồng bộ, đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Với tư cách chủ đầu tư, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng Công ty Hàng hải VN (Vinaline) Dương Chí Dũng khẳng định: "Trong xu thế hội nhập khu vực và toàn cầu hoá, sự ra đời của cảng trung chuyển container quốc tế Vân Phong sẽ tạo nên đầu mối giao thương quan trọng, tiếp nhận sự chia sẻ hàng hoá, dịch vụ của hệ thống cảng thương mại đầu mối quan trọng như Singapore, Thái Lan, Hồng Kông. Đây là dự án trọng điểm của quốc gia mà Vinaline đã nhận nhiệm vụ trước Thủ tướng".

Tổng GĐ Vinaline Mai Văn Phúc cho hay: "Tháng 7.2007 nhận giấy phép đầu tư, công tác chuẩn bị triển khai trong vòng 200 ngày, cuối tháng 1.2008 phát lệnh khởi công với quyết tâm đến quý IV/2010 sẽ đưa cảng vào hoạt động.

Tổng giá trị đầu tư giai đoạn khởi động hơn 3.000 tỉ đồng, việc huy động vốn rất thuận lợi, toàn bộ khâu tư vấn thiết kế được thực hiện bởi Nippon Koe (Nhật Bản), một trong những công ty hàng đầu thế giới về cảng biển".

Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Võ Lâm Phi phấn khởi báo tin: "Năm 2007, đúng 1 năm sau khi thành lập, Khu kinh tế Vân Phong đã đón khoảng 40 đoàn khách nước ngoài, không ít tỉ phú và thương gia trực tiếp khảo sát tìm hiểu cơ hội đầu tư.

Tại khu vực Vân Phong hiện có 61 dự án đã và đang triển khai. Riêng 37 dự án mới đăng ký năm 2007, tổng số vốn tương đương 13,75 tỉ USD. Cũng trong năm 2007, lợi thế nước sâu tự nhiên của vịnh Vân Phong đã đem về cho ngân sách nhà nước khoảng 1.000 tỉ đồng các khoản thu thuế phát sinh từ dịch vụ chuyển tải dầu.

Trước thềm năm 2008, còn 2 dự án chuẩn bị khởi công, 1 dự án sắp được cấp phép, thu hút thêm nguồn vốn FDI gần 1 tỉ USD…".

Từ đỉnh cao đèo Cả nhìn về phương Nam, biển vỡ oà, xanh ngắt… Lại nhớ, khi đến thăm và làm việc tại Khánh Hòa, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh đã khuyến khích địa phương nỗ lực xây dựng Vân Phong thành một đặc khu kinh tế tầm cỡ quốc tế.

Tôi tin, mỗi giai đoạn của đất nước cần có một mô hình kinh tế khác nhau. Đã đến lúc phải tạo nên những đột phá mới, đánh dấu "sức bật VN" sau khi gia nhập WTO. Rõ ràng, làm ăn lớn với thế giới, chúng ta đang thiếu một đặc khu kinh tế đủ lớn, đủ mở…như Thâm Quyến, Hồng Kông.

Tôi lặng lẽ hình dung… một quốc gia có diện tích biển lớn gấp 3 đất liền, xây cảng phía mặt trời là cách nhìn ra biển, thẳng tiến đến tương lai…