Dưới đây là toàn văn cuộc trực tuyến với Đại sứ Mỹ ngày 21/4.

Đại sứ Michalak trong trong bàn tròn trực tuyến với VietNamNet ngày 21/4/2008

Đại sứ Michalak:

Tôi rất hài lòng được tham dự trực tuyến với Việt NamNet hôm nay. Trước khi bắt đầu cuộc đối thoại trực tuyến, tôi có vài lời muốn chia sẻ với quý vị.

Trong cuộc trực tuyến với các bạn khi vừa bắt đầu nhiệm kỳ công tác tại Việt Nam, tôi đã nêu 3 ưu tiên của mình: thúc đẩy đối thoại nhân quyền với Chính phủ Việt Nam, tăng hợp tác thương mại, và đẩy mạnh giao lưu hợp tác về giáo dục. Ba lĩnh vực này đều có những tiến bộ vững chắc và tôi hy vọng sẽ thúc đẩy cả ba nội dung hợp tác này.

Về kinh tế, hai nước thúc đẩy tăng nhanh hợp tác, thể hiện Bộ trưởng thương mại Mỹ đến Việt Nam cùng đoàn DN 20 công ty. Từ sau chuyến thăm đó, số DN Mỹ muốn vào Việt Nam tăng nhanh. Hai nước kí nhiều hợp đồng, thoả thuận, trong đó có hợp đồng Việt Nam mua máy bay Boeing 787.

Về giáo dục, đầu năm nay, chúng tôi đã tổ chức hội nghị về giáo dục, tạo mạng lưới hợp tác giữa người cung cấp dịch vụ giáo dục Mỹ với các DN Việt Nam. Chúng tôi cũng sẽ bàn biện pháp tăng học sinh Việt Nam sang Mỹ học. Số visa cấp cho sinh viên Việt Nam sang Mỹ học tăng nhiều. Thông tin về hợp tác du học ngày càng nhiều, tạo điều kiện cho các bạn quan tâm có thể tìm hiểu thông tin.

Về nhân quyền, hai nước sẽ sớm có đối thoại nhân quyền vào tháng 5 tới. Đây là cơ hội tốt để chúng tôi thúc đẩy việc tham gia nhiều hơn của người dân Việt Nam vào công việc của Chính phủ và cả nền kinh tế.

Mới đây, chúng tôi cũng đã khai trương Trung tâm Hoa Kỳ tại cơ sở 2 ĐSQ Mỹ tại Ngọc Khánh, Hà Nội. Xin mời tất cả các bạn đến Trung tâm Hoa Kỳ ở Hà Nội, tận dụng mọi nguồn thông tin ở đó. Năm nay chúng tôi sẽ chú trọng nội dung bầu cử ở Mỹ. Thực tế là hôm nay chúng tôi vừa khai trương trang web về bầu cử www.uselection08.us. Vào trang web này, các bạn sẽ có được nhiều thông tin, tham gia thảo luận về bầu cử Mỹ và sắp tới thêm chức năng các bạn có thể bầu cho người các bạn thích. Tuy nhiên, lá phiếu này chỉ để thăm dò dư luận, không phải là lá phiếu thực sự có giá trị (cười).

"Suy trầm" kinh tế

- Một độc giả ở Thanh Hoá: Hiện nay, các chuyên gia kinh tế trên thế giới đều cho rằng, nền kinh tế Mỹ đang bước vào giai đoạn suy thoái. Đánh giá của ông?

Đại sứ Michalak

- Đại sứ Michalak: Đây là một câu hỏi hay. Nhiều nhà kinh tế trên thế giới cho rằng nền kinh tế Mỹ hiện đang ở giai đoạn suy trầm (slow down) và có khả năng sớm rơi vào suy thoái. Khả năng sớm nhất của suy thoái sẽ rơi vào quý tiếp theo của năm 2008. Chúng ta cần chờ có số liệu để biết chắc chắn có phải có suy thoái hay không. Đây là vấn đề có tính kỹ thuật. Điều chắc chắn là kinh tế Mỹ đang suy trầm và điều chúng ta chờ đợi là xem nó sẽ kéo dài bao lâu và ở mức độ nào.

Tôi nghĩ rằng các yếu tố căn bản của nền kinh tế Mỹ vẫn vững mạnh. Nước Mỹ có lực lượng lao động có năng suất cao nhất thế giới. Một số ngành công nghiệp lớn của Mỹ có quy mô lớn nhất trên thế giới. Các công ty hoạt động chủ đạo trong nền kinh tế Mỹ khá vững mạnh.

Trong lúc đang chứng kiến sự suy trầm xảy ra và kéo dài đến phần lớn của năm nay và tới tận cuối năm ở nước Mỹ, nhiều chuyên gia vẫn cho rằng, đến thời điểm cuối năm sẽ thấy sự khôi phục. Sự phục hồi này sẽ kéo dài trong 2009. Vào quý I, quý II của năm 2009, chúng ta sẽ chứng kiến sự tăng trưởng trở lại của nền kinh tế Mỹ.

Hầu hết chúng ta đều biết kinh tế Mỹ gặp khó khăn vì giá hàng hoá tăng lên trên toàn cầu và một số khó khăn trong nền tài chính Mỹ vào thời điểm này. Nhưng độc giả VietNamNet chắc cũng thấy rằng Chính phủ, Quốc hội và Tổng thống đã có những biện pháp khẩn cấp như bơm tiền vào nền kinh tế.

Tuy nhiên, có một thực tế cần lưu ý là Mỹ cũng như tât cả các nước đang trải qua quá trình toàn cầu hoá. Việt Nam cũng vậy. Trong tiến trình đó, những nước có cơ chế linh hoạt, minh bạch trong hệ thống pháp quyền có khả năng dễ dàng đối phó, thoát khỏi những khó khăn, suy trầm kinh tế.

Tôi tin rằng, lịch sử nước Mỹ đã chỉ ra rằng, nước Mỹ có Chính phủ có thể hành động mau lẹ, lực lượng lao động và các công ty Mỹ biết cách áp dụng biện pháp điều chỉnh, linh hoạt để thoát ra khỏi tình trạng suy trầm.

- Nhà báo Việt Lâm: Ngược với dự đoán lạc quan đó của ngài, nhiều độc giả cho rằng nền kinh tế Mỹ thường suy trầm hay suy thoái sau giai đoạn tăng trưởng liên tục 5-6 năm. Và giai đoạn tăng trưởng của nước Mỹ vừa qua cũng đã kéo dài 5-6 năm. Nhiều nhà phân tích chỉ trích cách thức xử lý của chính quyền Bush đối với cuộc khủng hoảng tín dụng nhà đất. Theo họ, các biện pháp của chính quyền Bush mới chỉ giải quyết được phần nổi của tảng băng. Ý kiến của ông như thế nào về nhận định này?

Đại sứ Michalak: Dĩ nhiên là tôi không đồng ý. Có những tranh cãi ở Mỹ về tính hiệu quả của các biện pháp Tổng thống đưa ra nhưng cá nhân tôi cho rằng các biện pháp đó có tác động tích cực hơn là tiêu cực đối với kinh tế Mỹ. Chúng ta cần nhìn nhận đây là những giải pháp tình thế, tạm thời. Chúng ta không nên xem xét từng biện pháp đơn lẻ, riêng rẽ.

Đây là những biện pháp tình thế giúp người dân vượt qua giai đoạn khó khăn nhất trong thị trường nhà đất. Đồng thời, Quốc hội Mỹ cũng đang xem xét lại hệ thống Luật xem cần điều chỉnh gì để tránh những hiện tượng vừa rồi tái xảy ra. Chính phủ cũng tính đến tính linh hoạt, thích nghi lâu dài của nền kinh tế, khu vực kinh tế tư nhân cũng như của Chính phủ Mỹ để thích ứng với tình hình biến động. Sự kết hợp của các yếu tố này sẽ có tác động mang lại các giải pháp khả quan, hiệu quả tích cực cho toàn bộ nền kinh tế.

Bạn cũng đừng nghĩ rằng tôi nói dối để tạo nên cảm giác quá lạc quan như tôi đang thấy nụ cười trên gương mặt bạn. Tất nhiên, qua 6 tháng kinh tế suy trầm này đã tạo ảnh hưởng nhất định với kinh tế Mỹ và kinh tế toàn cầu.

Ở Mỹ hiện đang tranh cãi về việc cần thay đổi quá trình luật lệ như thế nào cho thích hợp và tốt hơn. Tôi tin là quá trình này sẽ diễn ra minh bạch, công khai và mọi người dân Mỹ sẽ được tham gia để đảm bảo hiệu quả đầy đủ. Trong quá khứ, những hoạt động như vậy trong kinh tế Mỹ đã xảy ra.

Trong lịch sử, kinh tế Mỹ cũng từng suy trầm, suy thoái và đã vượt qua. Lần này, lịch sử cũng sẽ lặp lại. Nền kinh tế Mỹ sẽ vững mạnh hơn. 

Bản thân nền kinh tế thị trường hiểu rõ bệnh mình

- Nhà báo Việt Lâm: Không nghi ngờ gì nữa, cả thế giới đều đang chờ đợi sự khôi phục của nền kinh tế Mỹ, đầu kéo của kinh tế toàn cầu. Nước Mỹ hắt hơi, nền kinh tế thế giới cũng sổ mũi ngay lập tức. Ngay Việt Nam cũng đang chịu tác động của sự suy trầm trong kinh tế Mỹ. Bạn Nguyễn Duy Hậu, TP.HCM: Trong khi Việt Nam bị phàn nàn về sự can thiệp quá sâu của Chính phủ đối với nền kinh tế thì nước Mỹ thường bị chỉ trích về việc hạn chế can thiệp hay can thiệp chậm vào nền kinh tế để giải quyết khủng hoảng. Sắp tới FED sẽ có một số can thiệp, nhưng có ý kiến cho rằng như vậy là quá trễ. Vậy theo ông, thời điểm nào Chính phủ nên can thiệp vào nền kinh tế? Mức độ can thiệp và cách thức can thiệp như thế nào? Nếu cần đưa ra thực thể chịu trách nhiệm cho sự suy giảm của kinh tế Mỹ, thì đó sẽ là Chính phủ, khu vực tư nhân, FED hay chính người dân Mỹ?

Đại sứ Michalak: Tôi tin rằng Chính phủ can thiệp vào nền kinh tế càng ít càng tốt. Bản thân nền kinh tế thị trường tự biết rõ những vấn đề của mình và tự giải quyết.

Ngoài ra, có những vấn đề phức tạp và ở quy mô rộng lớn đến mức không thể một DN, một công ty trong một lĩnh vực có thể tự giải quyết được. Trong một số trường hợp, Chính phủ cần có sự can thiệp, trong những vấn đề liên quan đến chính sách, luật pháp, quy định, như chính sách tài chính, tiền tệ.

Cho dù tới đây nước Mỹ có thoát khỏi suy trầm kinh tế đi chăng nữa, ở Mỹ người ta vẫn tranh luận về việc liệu FED có nên can thiệp sớm hơn hoặc muộn hơn, Chính phủ và khu vực tư nhân có nên có hành động này khác, sớm hoặc muộn hơn hay không. Các chuyên gia kinh tế và các sử gia chính là người đưa ra kết luận cuối cùng.

Về Việt Nam, tôi nghĩ rằng Chính phủ Việt Nam cần đẩy nhanh hơn quá trình cổ phần hoá DNNN, thực hiện cải cách quy định hành chính, trong đó có đề án 30. Đây là một đề án tuyệt vời. Khi thực hiện đề án này sẽ giúp cải cách các quy định hành chính, các luật từ trung ương tới địa phương. Đề án này được thực hiện sớm chừng nào thì nền kinh tế Việt Nam vận hành trơn tru chừng ấy.

- Lê Phương, UK: Rõ ràng đây không phải là một năm tốt đối với nền kinh tế các nước. Ở Việt Nam, tình trạng lạm phát cao ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân. Một trong những nguyên nhân được viện dẫn cho sự khó khăn của kinh tế Việt Nam chính là sự suy giảm của nền kinh tế Mỹ. Theo ông, liệu có đúng như vậy không?

Đại sứ Michalak: Không hoàn toàn như vậy. Như đã nói, nền kinh tế Mỹ khi suy trầm ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, còn rất nhiều nhân tố khác tác động: sự tăng giá của thực phẩm, dầu lửa... Không phải mọi chuyện chỉ do nước Mỹ gây ra. Những nền kinh tế đang nổi lên khác cũng có nhu cầu rất lớn đối với năng lượng. Chúng ta không thể đổ lỗi cho nước Mỹ hoàn toàn vì tình trạng khó khăn này.

Đối với Việt Nam, nền kinh tế cũng đang có sự suy giảm. Việt Nam đang trong quá trình xây dựng hệ thống giám sát kinh tế, xây dựng ngân hàng trung ương, thị trường chứng khoán và các định chế kinh tế khác... để nền kinh tế thị trường tự do có thể hoạt động một cách hợp lý. Việt Nam còn có chặng đường dài phía trước.

Là một nền kinh tế đang phát triển, Việt Nam không thể ứng phó mau lẹ đối với những biến động của thị trường thế giới. Theo thời gian, những hạn chế này sẽ được hoàn thiện. Đến lúc đó, Việt Nam sẽ có khả năng đối phó tốt với những biến động của nền kinh tế thế giới.

Hình ảnh trong buổi giao lưu trực tuyến với Đại sứ Mỹ Michalak ngày 21/4/2008

- Nhà báo Việt Lâm: Nhìn vào những biến động của nền kinh tế Việt Nam thời gian gần đây, nhiều người cho rằng, khi Việt Nam đã gia nhập WTO, đây chính là những hệ luỵ của quá trình hội nhập quốc tế mà Việt Nam chưa kịp chuẩn bị sẵn sàng để ứng phó với tình hình. Chính phủ Việt Nam đã đưa ra gói giải pháp để giải quyết vấn đề lạm phát, trong đó ưu tiên cắt giảm chi tiêu công và thắt chặt đầu tư công để tăng hiệu quả. Theo ngài nhận định, gói giải pháp này có thực thi được hay không và liệu nó có hiệu quả?

Đại sứ Michalak: Tôi nghĩ có biện pháp như thắt chặt tiền tệ, kiểm soát lãi suất... trong giai đoạn khó khăn là cần thiết, nhưng hiệu quả đến đâu cần chờ thời gian mới có thể biết.

Gần đây, Thủ tướng Việt Nam đã đưa ra kế hoạch 8 điểm nhằm đưa Việt Nam thoát khỏi tình trạng lạm phát cao hiện nay, theo đó, các DN Việt Nam cần ngừng vay tiền để lập ra những công ty, những lĩnh vực kinh doanh mới không liên quan đến ngành nghề chính. Đây là một điểm rất tích cực.

Gần đây, chỉ số tăng tín dụng và cho vay của Việt Nam tăng cao, với sự tham gia của nhiều ngân hàng mới, chưa có kinh nghiệm. Do đó, chúng ta khó có thể biết khoản vay đó có tốt và có sinh lời hay không.

Cơ hội cải cách sâu rộng cho toàn bộ nền kinh tế

- Nhà báo Việt Lâm: Khi đề cập đến kinh tế Mỹ, ngài đã bảo lưu quan điểm rằng Chính phủ cần can thiệp càng ít càng tốt. Đây cũng là cuộc tranh luận đang diễn ra tại Việt Nam. Với tình hình khó khăn hiện nay, nhiều người cho rằng, đôi khi cần áp dụng liệu pháp sốc, mang tính hành chính với lập luận việc này là cần thiết, thậm chí cần làm mạnh mẽ hơn. Tuy nhiên cũng có ý kiến cảnh báo rằng, nếu Chính phủ can thiệp quá sâu bằng những biện pháp không mang tính kinh tế sẽ có thể dẫn tới những tác động trái chiều. Ngài nhìn nhận cuộc tranh luận đó như thế nào?

Đại sứ Michalak: Tôi rất vui khi bạn hỏi câu này. Dĩ nhiên đây là vấn đề mà Chính phủ và người dân Việt Nam phải tự quyết định. Điều tôi có thể nói là trong thập kỷ 70, khi đối mặt với tình trạng lạm phát cao, Chính phủ Mỹ cũng đặt ra mức trần về giá hàng hoá. Cuối cùng, kết quả là tình hình của Mỹ không tốt hơn mà thậm chí còn xấu hơn nhiều. Điều tôi có thể nói là Việt Nam hãy xem lại quá khứ của mình, nhìn vào các nước xung quanh, học hỏi từ sai lầm của các nước, để tự rút ra quyết định cho mình.

Tôi cũng muốn bổ sung thêm hai điểm nữa. Khi trao đổi với các nhà kinh tế ở Mỹ và Việt Nam, chúng tôi đúc rút ra rằng, Chính phủ cần hết sức thận trọng trong hành động, bởi vì đôi khi họ đưa ra một chính sách, thực hiện một hành động quá mức mà không hình dung hậu quả có thể dẫn tới là không lường được.

Hai là, chúng ta cần phân biệt đâu là giải pháp ngắn hạn, đâu là giải pháp dài hạn. Những giải pháp dài hạn rất quan trọng và có tác dụng lâu dài. Ví dụ, tăng giảm lãi suất chỉ có thể là giải pháp tình thế, không thể xem là giải pháp lâu dài. Trong khi đó, đề án 30 nhằm tinh giản cải cách hành chính, cải cách luật pháp sẽ là giải pháp dài hạn, mang hiệu quả tích cực về lâu dài.

- Nhà báo Việt Lâm: Nghĩa là Việt Nam có thể xem tình hình kinh tế khó khăn hiện nay là cơ hội cho sự cải cách sâu rộng cho toàn bộ nền kinh tế?

Đại sứ Michalak: Đây là một nhận định hay và đúng đắn. Theo quan sát của tôi, Việt Nam cần điều chỉnh, cải cách trong hoạt động của các DNNN. Về lâu dài, cần thực hiện cải cách trong tính minh bạch, nền pháp quyền. Đó sẽ là những cải cách sẽ có lợi cho nền kinh tế, và cho nhân dân về lâu dài.

Tuy nhiên, chúng ta cần cân nhắc cách nhìn của các chính trị gia. Là một chính trị gia, họ cần xem xét đáp ứng yêu cầu của người dân vào thời điểm này đồng thời có một kế hoạch trong dài hạn. Vì vậy, họ cần biết cách cân bằng giữa mục tiêu dài hạn và ngắn hạn. Đó là lí do mà các chính trị gia được trả lương.

Cần nhiều đầu máy kéo nền kinh tế thế giới

-  Cảm ơn ông vì những lời khuyên rất hữu ích cho Việt Nam. Xin quay trở lại với vấn đề "sức khoẻcủa nền kinh tế Mỹ. Bạn Nguyễn Trọng Vang, Bắc Ninh: Kinh tế Mỹ đang suy giảm. Ông có nghĩ rằng vì thế, nước Mỹ đang yếu đi?

Đại sứ Michalak: Tôi không nghĩ rằng, kinh tế Mỹ đang yếu đi. Như tôi đã nói, với những biện pháp nước Mỹ áp dụng để đối phó với tình thế hiện nay sẽ còn làm cho nền kinh tế Mỹ mạnh lên. Thực tế, nền kinh tế Mỹ đã trở nên suy trầm nhưng nền kinh tế thế giới cũng đang suy trầm. Năm 2008 là năm tồi tệ không chỉ với kinh tế Mỹ mà với tất cả mọi người. Tôi cũng hi vọng sau giai đoạn suy trầm này, nước Mỹ sẽ là nước có mức suy giảm ít hơn các nước khác, bởi kinh tế Mỹ có những thế mạnh cơ bản. Tất nhiên, có thể tôi sai.

Đoàn Anh: Liệu sự suy trầm của kinh tế Mỹ có làm nước Mỹ yếu đi, tạo cơ hội cho các đối thủ của nước Mỹ mạnh lên, nổi lên cạnh tranh với Mỹ hay không? Ông nhìn nhận như thế nào về phát triển "thần kỳ" của Trung Quốc hiện nay? Liệu trong vài thập kỷ tới, vị trí của nước Mỹ hiện nay sẽ bị thay thế bởi Trung Quốc vì Mỹ không những đang suy thoái về kinh tế mà còn đang sa lầy trong cuộc chiến chống khủng bố và làm cho thế giới suy giảm lòng tin vào nước Mỹ. Liệu nước Mỹ có sự điều chỉnh như thế nào để lấy lại vị thế đã mất?

Đại sứ Michalak: Đây là một câu hỏi lớn. Trước hết, tôi không muốn mô tả Trung Quốc như là một đối thủ của Mỹ. Nền kinh tế thế giới ngày càng tích hợp, gắn bó với nhau, đây không phải là cuộc chơi "được ăn cả, ngã về không" (zero-sum game). Điều này đồng nghĩa với việc không phải là một nước hưởng lợi thì nước khác sẽ phải chịu thiệt. Ý tưởng chung là khi kinh tế toàn cầu mở rộng ra, nền kinh tế sẽ trở nên lớn hơn và các nước đều được lợi vì tất cả các nền kinh tế có thể tham gia vào nhiều hoạt động kinh tế hơn. Người dân của các nước đều được hưởng lợi, có cuộc sống tốt hơn.

Hiện nay, nền kinh tế Mỹ cũng như kinh tế thế giới suy trầm, nhưng tôi hy vọng, sau một giai đoạn, khi nền kinh tế Mỹ vững mạnh hơn, nền kinh tế khác cũng vững mạnh hơn và tất cả chúng ta sẽ có đời sống tốt đẹp hơn.

Còn về câu hỏi thứ hai, tôi không đồng ý rằng nước Mỹ đang mất ảnh hưởng, mất uy tín chính trị ở nước ngoài, vì "Mỹ đang sa lầy trong cuộc chiến chống khủng bố" như được nêu trong câu hỏi. Tôi cho rằng, tình hình ở một số nơi trên thế giới như Iraq đã tốt hơn so với 1 năm trước, dù còn nhiều việc phải làm. Nhưng như ở nước Mỹ, sau 11/9/2001, không có vụ việc thứ hai như vậy xảy ra.

Mạng lưới hợp tác được hình thành sau 11/9 cho thấy tất cả các nước tham gia cuộc chiến chống khủng bố, không phải chỉ riêng nước Mỹ đơn độc trong cuộc chiến này. Các nước đều tham gia vào cuộc chiến này. Điều đó cho thấy uy tín của nước Mỹ, dấu hiệu tích cực về uy tín của nước Mỹ.

Ngoài ra, nước Mỹ là người đóng góp nhiều nhất cho cuộc chiến chống HIV/AIDS hơn tất cả các nước còn lại trên thế giới cộng lại. Các nước châu Phi đã rất cảm kích với sự giúp đỡ của Mỹ trong cuộc chiến chống HIV/AIDS này. Với Việt Nam, chúng ta cũng có sự hợp tác tuyệt vời về phát triển kinh tế, giáo dục, y tế và tthông tin. Nếu nhìn lại lịch sử quan hệ song phương, hai nước đã có tiến bộ tuyệt vời trong quan hệ, trở thành đối tác tuyệt vời trong hợp tác kinh tế, chính trị, giáo dục, y tế, các vấn đề xã hội... Nó giúp Việt Nam hội nhập tốt hơn vào cộng đồng quốc tế, giúp đem lại đời sống tốt đẹp hơn cho nhân dân hai nước.

Tóm lại, khi các nước khác phát triển hơn, vững mạnh hơn không đồng nghĩa với việc nước Mỹ kém hùng mạnh đi. Tôi cũng muốn nói thêm một điều nữa, vì đây là một câu hỏi lớn. Một điều nữa là chúng tôi muốn tăng cường sự hợp tác với Việt Nam, muốn Việt Nam trở thành một nước lớn, hùng mạnh, có vị trí quan trọng trong khu vực và thế giới. Việt Nam đã làm được những kết quả tuyệt vời và chúng tôi muốn hợp tác với một đối tác như vậy. Điều này đem lại lợi ích cho tất cả mọi người.

Thật xin lỗi vì một câu trả lời dài như vậy.

- Nhà báo Việt Lâm: Có phải quá bi quan hay không khi một số nhà phân tích nói rằng, thời kì trật tự thế giới đơn cực trong đó nước Mỹ giữ vai trò thống trị đã qua rồi. Thế giới sẽ sẽ có khả năng phải đối mặt với một thế giới không cực. Khi đó, quyền lực sẽ bị phân tán thay vì tập trung, ảnh hưởng của các quốc gia dân tộc sẽ giảm sút và sự nổi lên của các nhân tố phi quốc gia. Và điều này không có lợi cho thế giới?

Đại sứ Michalak: Đây là một câu hỏi mang tính lí thuyết. Trước hết, phải khẳng định nước Mỹ không muốn thống trị thế giới. Thực tế thế giới có đa cực hay đơn cực hay không rất khó nói. Thực tế có những nhóm nước, nước đang lớn mạnh hơn: Trung Quốc, Liên minh châu Âu EU... Việt Nam cũng đang trở thành nền kinh tế mạnh hơn. Tôi phải khẳng định rằng, nước Mỹ hoan nghênh điều đó.

Riêng về kinh tế, chúng tôi đã làm việc với lãnh đạo Trung Quốc, Nhật Bản, với quan điểm rằng, nước Mỹ muốn kinh tế thế giới cần có nhiều đầu máy để kéo nền kinh tế thế giới. Cũng như một máy bay, nếu có nhiều động cơ, sẽ ít có nguy cơ bị chết máy hay trục trặc giữa đường.

Chúng tôi tin rằng, khi làm việc với các nước trên thế giới theo nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau về chủ quyền. Đối với các nhân tố phi quốc gia như chị nói, nếu nhân tố phi quốc gia là khủng bố, cần hợp tác với nhau để chống lại, còn với những tổ chức phi chính phủ, cần lắng nghe tiếng nói của họ và tùy vào điều kiện hoàn cảnh của mình để có quyết định phù hợp. Hiện nay có rất nhiều tổ chức phi chính phủ có tiếng nói quan trọng trên thế giới.

Cuộc đua vào Nhà Trắng: sít sao đến phút cuối cùng

- Mặc dù còn rất nhiều câu hỏi liên quan đến kinh tế Mỹ, nhưng tôi xin phép quay lại với chủ đề nóng thứ hai, về chuyện bầu cử Tổng thống Mỹ. Ngày mai thôi, bà Hillary sẽ bước vào trận quyết đấu tại Pennsylvania để xác định xem, bà có thể tiếp tục cuộc đua giành vè ứng viên Tổng thống Đảng Dân chủ với ông Obama hay không . Bạn Nguyễn Thanh Bình, Hà Nội: Thưa ngài Đại sứ, cá nhân tôi không tin là nước Mỹ đã sẵn sàng cho một Tổng thống nữ hoặc Tổng thống da màu đầu tiên. Trong khi đó, Đảng Dân chủ chỉ có hai ứng viên như vậy. Liệu như thế có đảm bảo cho chiến thắng cho Đảng Cộng hòa hay không?

Đại sứ Michalak: Tôi cho rằng Đảng Cộng hòa sẽ rất vui để kết nạp chị Nguyễn Thanh Bình vào Đảng của họ. Có một số vấn đề tôi muốn nói, rằng, các bạn không nên nghĩ rằng Hillary có khả năng bị loại ra khỏi bất cứ cuộc đua nào, ở bất kỳ thời điểm nào. Ở nước Mỹ đa số người dân tin rằng, vào thời điểm này, họ đã sẵn sàng để có một Tổng thống nữ, hoặc Tổng thống gốc Phi hay một Tổng thống già (ám chỉ John McCain).

Nếu các bạn theo dõi các cuộc thăm dò dư luận, cho dù ai là ứng viên của Đảng Dân chủ đi chăng nữa, cuộc đua giữa hai đảng vẫn rất sít sao cho đến tháng 11.

Là một nhà ngoại giao, chúng tôi luôn cố gắng có câu trả lời khéo léo. Nhưng tôi cũng phải nói một cách rất thật thà rằng, từ giờ đến tháng 11, bất cứ điều gì cũng có thể xảy ra. Các bạn hãy chờ xem, vì từ nay đến tháng 11 sẽ có nhiều chuyện thú vị.

- Phạm Thị Thanh Bình, Quy Nhơn: Bill Clinton đã có 2 nhiệm kỳ rất thành công. Chúng tôi mong rằng Hillary sẽ là người chiến thắng, trở thành người Tổng thống nữ đầu tiên và người Mỹ sẽ có hai vị Tổng thống?

Đại sứ Michalak: Tôi cho rằng, bạn là một người công bằng, khi chọn một câu hỏi của người ủng hộ đảng Cộng hòa và sau đó là người ủng hộ đảng Dân chủ. Ở Mỹ cũng có cuộc tranh luận khi Bush con được bầu làm Tổng thống, vì nó giống như các triều đại phong kiến và nước Mỹ không thích điều đó. Nhưng dù sao, nước Mỹ đã bầu chọn hai cha con Bush làm Tổng thống ở hai thời điểm khác nhau.

Nếu Hillary cũng được bầu là Tổng thống, nước Mỹ sẽ có một triều đại Clintonkế tiếp. Hiện nay người Mỹ đang bàn và suy nghĩ về điều này và họ sẽ có quyết định của mình sau khi cân nhắc.

Hiện nay có nhiều yếu tố, nước Mỹ thảo luận sôi nổi ở mọi nơi, bởi các chính trị gia, những người dân thảo luận bên bàn ăn, ở quán bar. Ở Mỹ có câu ngạn ngữ, người dân sẽ có Chính phủ mà họ xứng đáng có. Do đó, khi bầu lên một Tổng thống, không ai có quyền nói tôi không biết tại sao người đó lại làm Tổng thống, vì mọi thông tin đều được công khai.

Bỏ phiếu tiềm năng lãnh đạo, không phải cho đảng phái

Trần Minh Sơn, Hà Nội: Cá nhân ông sẽ bầu cho ai, thưa Đại sứ?

Đại sứ Michalak: Đây không phải là một câu hỏi công bằng. Là một nhà ngoại giao, tôi không thuộc về bất cứ đảng phái chính trị nào. Tôi sẽ đợi đến tháng 11 để quyết định.

Hiện nay cả 3 ứng viên đều rất tốt, có nhiều ý tưởng hay và tôi muốn đợi khi đảng Dân chủ có quyết định cuối cùng về ứng viên cuối cùng và khi hai ứng viên chính thức của hai Đảng có sự tranh cãi chính sách thì tôi mới đưa ra những dự kiến của mình.

- Nhà báo Việt Lâm: Nước Mỹ và cá nhân ông đang chờ đợi một vị Tổng thống như thế nào?

Đại sứ Michalak: Câu hỏi rất dễ. Đó là một vị Tổng thống tốt nhất, biết về mọi thứ, quan tâm đến mọi người, đưa ra những quyết định chính xác và nhanh chóng. Tôi không biết là một người như vậy có tồn tại không.

- Nhà báo Việt Lâm: Theo quan điểm của ông, Đảng nào thích hợp nhất để giải quyết vấn đề kinh tế Mỹ khó khăn hiện nay?

Đại sứ Michalak: Chúng ta nghĩ một chút. Nếu tôi nói Đảng Dân chủ, Đảng Cộng hòa sẽ cáu với tôi và ngược lại, nếu tôi nói đảng Cộng hoà, đảng Dân chủ sẽ tức giận với tôi. Tôi làm việc cho bất cứ đảng phái nào cầm quyền ở Mỹ, với tư cách là một Đại sứ.

Ở Mỹ, khi bầu cử Tổng thống, người ta sẽ bầu cho người họ nhìn thấy tiềm năng lãnh đạo Chính phủ của người đó. Sự khác biệt về Đảng phái không lớn lắm. Cá nhân tôi sẽ chờ đến tháng 11 và tháng 12 nếu bạn quan tâm, bạn có thể gặp hỏi tôi và tôi sẽ chia sẻ quan điểm của tôi với bạn một cách cởi mở.

- Nhà báo Việt Lâm: Cũng có nhiều độc giả cũng rất thích John McCain. Họ lí giải, rằng bản thân McCain từng tham chiến tại Việt Nam, có dính líu cá nhân với Việt Nam. Nếu TNS John McCain được bầu là Tổng thống kế tiếp của nước Mỹ, liệu điều này sẽ tác động như thế nào đối với quan hệ Việt - Mỹ?

Đại sứ Michalak: Tôi thấy đây là câu hỏi hay và cần được chuyển tới Thượng nghị sỹ John McCain. Tôi được nghe từ nhiều người Việt Nam nói rằng John McCain có nhiều mối quan hệ với Việt Nam, ủng hộ quan hệ Việt - Mỹ và ủng hộ việc Việt Nam và Mỹ kí BTA, ủng hộ Việt Nam gia nhập WTO.

Tôi chưa biết quan điểm của Obama và Clinton về Việt Nam nhưng tôi cảm giác, nếu TNS John McCain được bầu làm Tổng thống, một người có cảm tình với Việt Nam làm Tổng thống Mỹ thì sẽ tốt cho Việt Nam.

Tuấn Anh, Hải Phòng:Tại sao bầu cử Tổng thống Mỹ kéo dài và tốn kém tiền của. Liệu có thể đơn giản hóa được không?

Đại sứ Michalak: Đây là câu hỏi hay và bản thân nhiều người Mỹ cũng đặt ra câu hỏi này. Cá nhân tôi nghĩ rằng, đúng là các cuộc bầu cử này có thể ngắn hơn và đỡ tốn kém hơn. Tuy nhiên, đây là vấn đề mà mỗi Đảng, mỗi ứng viên phải tự quyết định. Mỗi người dù không thuộc Đảng phái nào có thể bắt đầu chiến dịch tranh cử của mình ở bất cứ thời điểm nào và quyết định chi tiêu ra sao, miễn là họ phải tuân thủ đúng luật về chi tiêu tranh cử của Mỹ.

Một số người cho rằng, bầu cử Tổng thống quá dài và cứ 4 năm một lần, người ta đặt câu hỏi và tranh luận về việc tại sao lại kéo dài, độ dài cần thiết như thế nào và chi tiêu bao nhiêu. Và sau năm nay vấn đề này sẽ được đặt ra gay gắt hơn. Sẽ đến lúc nào đó, có ai đó đòi hỏi phải làm một điều gì đó. Nhưng hiện nay chưa có một phong trào lớn nào đòi hỏi một sự cải cách trong bầu cử Tổng thống Mỹ.

- Nhà báo Việt Lâm: Ông dự đoán như thế nào về cuộc bỏ phiếu ngày mai ở Pennsylvania? Liệu đây có phải là cuộc đua quyết định ứng viên của Đảng Dân chủ?

Đại sứ Michalak: Theo tôi ngày mai sẽ không phải là ngày quyết định. Hai ứng viên của Đảng Dân chủ sẽ tiếp tục chiến đấu để là đại diện chính thức. Đọc các báo, tôi thấy người ta viết rằng nếu bà Hillary muốn tiếp tục cuộc đua, bà cần chiến thắng với tỷ lệ lớn, nhưng chúng ta không biết tỷ lệ lớn đó như thế nào. Tôi cho rằng hai ứng viên của đảng Dân chủ đều rất mạnh và tôi không tin rằng sau cuộc bầu cử ngày mai sẽ có ai đó rút lui khỏi cuộc đua.

- Cuộc đua này càng kéo dài thì càng hấp dẫn với người dân Mỹ cũng như nhân dân thế giới. Và mối quan tâm của người dân tới cuộc bầu cử sẽ lớn hơn.

Đại sứ Michalak: Tôi đồng ý.

Tìm lĩnh vực mới, tiêu chí mới cho quan hệ Việt - Mỹ

- Nhà báo Việt Lâm: Ngài đã ở Việt Nam 6 tháng và đã chứng kiến những dấu mốc lớn trong quan hệ hai nước kể từ khi tiến hành bước tiến dài sau 10 năm tiến hành bình thường hoá quan hệ song phương. Theo ngài, còn đỉnh cao nào trong quan hệ mà hai nước có thể hướng tới và ngài muốn hướng tới.

Đại sứ Michalak: Có rất nhiều dấu mốc thành công để chúng ta trông đợi. Một trong những mốc đó là chúng ta hy vọng Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng sẽ thăm Mỹ trong năm nay. Một mốc nữa là tôi hy vọng sẽ tăng gấp đôi số sinh viên Việt Nam sang du học ở Mỹ. Và tôi cũng muốn nhìn thấy chiếc máy bay Boeing 787 của Vietnam Airline sẽ bay qua lại giữa Hà Nội và Washington DC và tôi muốn hãng tin nước ngoài được mở văn phòng đại diện ở TP. HCM. Tôi hy vọng thấy đề án 30 được triển khai thành công dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Việt Nam. Và những cuộc tranh luận rộng rãi trong xã hội về các vấn đề của nền kinh tế, chính trị và các vấn đề khác sẽ diễn ra ở Vệt Nam. Danh sách của tôi còn dài lắm, nếu bạn muốn, tôi sẽ kể thêm.

- Nhà báo Việt Lâm: Cùng có mặt tại HĐBA Liên Hợp Quốc, hai nước chia sẻ quan tâm chung về hoà bình an ninh quốc tế. Theo ngài, Việt Nam có ưu thế gì trong hoạt động tại HĐBA Liên Hợp Quốc?

Đại sứ Michalak: Tôi cho rằng, từ ưu thế không hoàn hoàn chính xác trong trường hợp này. Đó là một bước tiến tiếp theo của Việt Nam trong quá trình hội nhập sâu hơn vào cộng đồng thế giới. Có mặt tại HĐBA, Việt Nam sẽ phải chú ý đến những vấn đề nằm rất xa biên giới của mình.

Gần đây, Việt Nam đã cùng với Mỹ bỏ phiếu về vấn đề vũ khi của Iran, một vấn đề mà chắc rằng Việt Nam không nghĩ tới trong thời gian dài kể từ khi giành độc lập. Khi Việt Nam tham gia HĐBA, Việt Nam cần mở rộng tầm nhìn, có sự hiểu biết sâu sắc hơn về các vấn đề trên thế giới và quyết định vị thế của mình như thế nào trong bối cảnh như vậy.

Bạn có thể đưa ra nhận xét như thế này, với kinh nghiệm của Việt Nam tại HĐBA, trong việc giải quyết các vấn đề toàn cầu, Việt Nam sẽ được chuẩn bị tốt hơn nếu các vấn đề tương tự xảy ra ở gần biên giới của nước mình.

Xuân Linh, Hà Nội: Không có kẻ thù vĩnh viễn, chỉ có lợi ích quốc gia là vĩnh viễn. Chúng ta sẽ tận dụng cơ hội để thúc đẩy quan hệ song phương như thế nào sau hơn một thập kỷ xây dựng lòng tin?

Hai nước có những mối quan tâm chung. Hai nước muốn kinh tế vững mạnh. Mỹ đang giúp phát triển kinh tế Việt Nam. Chúng ta cũng làm việc để tăng cường quan hệ giữa nhân dân hai nước thông qua tăng cường hợp tác giáo dục, đang bắt đầu thực hiện các chương trình cải thiện nền giáo dục của Việt Nam. Chúng tôi muốn giúp người Việt Nam có quyền tự do ngôn luận tốt hơn. Tôi cho rằng, chúng ta đang làm việc với nhau trên nhiều lĩnh vực, tận dụng nhiều cơ hội. Hiện nay, chúng ta đang hướng tới hợp tác trên nhiều lĩnh vực mới với các tiêu chí mới.

Việt Nam có nhiều lí do để thấy lạc quan

- Nguyễn Hoàng, Canada, Email: nldhoang@canada.com: Xin ngài cho tôi biết, nhiệm vụ chính của các Đại sứ Mỹ tại Việt Nam là gì? Bởi vì qua báo chí, tôi thấy từ khi đến Việt Nam, ngài Đại sứ Mỹ gần như chỉ lo về chuyện "nhân quyền", với các cuộc chất vấn cấp Chính phủ về các việc bắt người vi phạm pháp luật. Ngài có thấy rằng điều đó sẽ làm ảnh hưởng đến quan hệ ngoại giao của 2 nước mà rất khó mới có thể có được sau cuộc chiến tàn khốc? Phải chăng phía Mỹ đã "ngây" thơ khi chỉ nghe những lời "phiến diện" từ phía những "cử tri" của Ngài và một số người đang muốn chống lại đường lối và chính sách cũng như sự phát triển của Việt Nam hiện nay? Xin cảm ơn Ngài và chúc Ngài những ngày làm việc ở Việt Nam được thoải mái và đạt được kết quả như mong muốn. Chúng tôi là người Việt Nam, hơn ai hết chúng tôi yêu chuộng hòa bình và hạnh phúc. Chúng tôi rất khó khăn mới có được hòa bình và đang tiến lên xây dựng đất nước giàu mạnh, vì thế chúng tôi không mong có những "rắc rối" xảy ra trong tương lai. Đó là điều mà chúng tôi rất mong Ngài Đại Sứ cùng chúng tôi thực hiện khi Ngài còn ở Việt Nam.

Đại sứ Michalak: Đây là một câu hỏi rất tuyệt vời. Trên thực tế, tôi đã nghe câu hỏi này trước đó dù ngôn ngữ có khác một chút. Tôi cho rằng, công việc thúc đẩy nhân quyền và đối thoại về nhân quyền với Chính phủ Việt Nam và chính phủ các nước khác là một trong những nhiệm vụ của chúng tôi tại đây là việc đại diện cho nước Mỹ và giá trị Mỹ.

Khi chúng tôi trao đổi về quyền tự do và những người bị bắt giữ mà như anh Hoàng nói "vì vi phạm pháp luật", chúng tôi đồng ý rằng nếu họ vi phạm luật, họ cần bị trừng trị theo pháp luật của nước đó. Nhưng chúng tôi có thể không đồng ý với một số luật nào đó. Ngay nhiều nước cũng không đồng ý với nước Mỹ về việc duy trì án tử hình.

Tôi không cho rằng nước Mỹ ngây thơ và tôi không cho rằng những việc tôi làm ảnh hưởng đến quan hệ Việt - Mỹ.

Và khi nói chuyện với đại diện Việt Nam, tôi cũng không cho rằng việc trao đổi với Chính phủ Việt Nam về tự do ngôn luận, nhân quyền sẽ ảnh hưởng xấu đến quan hệ Việt - Mỹ mà ngược lại, sẽ có lợi cho quan hệ hai bên. Khi cải thiện quyền tự do thì chỉ có lợi cho Việt Nam thôi.

Tôi cũng muốn khẳng định rằng, nước Mỹ không ủng hộ việc sử dụng bạo lực hoặc lật đổ chính quyền bằng bạo lực... Chúng tôi không ủng hộ bất cứ tổ chức nào cổ suý cho xu hướng đó. Cũng có một điều cần làm rõ, chúng tôi sẽ không ủng hộ bất cứ một tổ chức chính trị nào. Điều chúng tôi ủng hộ là quyền phát ngôn tự do của người dân, dù ở Mỹ hay Việt Nam. Chúng tôi không muốn có người bị bỏ tù chỉ vì đưa ra chính kiến của mình.

Về chuyện ngây thơ, tôi phải thú nhận tôi là người khá lạc quan về mọi thứ. Và ở Việt Nam, tôi thấy có nhiều điều để mình có thể lạc quan. Có lí do khá rõ là Chính phủ Việt Nam rất sẵn lòng cho phép các nhà ngoại giao tiếp cận với một số người có quan điểm khác với quan điểm của Chính phủ. Và tôi luôn nỗ lực gặp gỡ đại diện Chính phủ Việt Nam để nghe từ hai phía. Và tôi cho rằng việc đối thoại của chúng tôi không ảnh hưởng tiêu cực đến quan hệ hai nước.

Tôi cũng muốn được coi là người thực tế hơn là người ngây thơ. Tôi tin với tinh thần thiện chí và tôn trọng lẫn nhau, hai nước sẽ có giải pháp cho tất cả các vấn đề hai bên còn tồn tại khác biệt.

Trao đổi song phương: xây nền cho hoạch định chính sách

Nhà báo Việt Lâm: Nếu chuyến thăm của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cuối năm nay trở thành hiện thực, 3 năm liên tiếp, hai nước có trao đổi quan chức ở cấp cao nhất. Ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa của động thái này?

Đại sứ Michalak: Tôi thấy chúng ta nên duy trì hoạt động trao đổi cấp cao này và càng nhiều càng tốt. Và quan hệ hai nước sẽ được hưởng lợi nhiều khi có thăm viếng ở cấp cao nhất. Khi tôi mới nhận nhiệm kỳ, có một đoàn nghị sỹ cao cấp của Mỹ tới Việt Nam và tôi có thể nói với bạn rằng, họ đã sửng sốt với những gì được chứng kiến tại Việt Nam.

Những nhà hoạch định chính sách ở cấp cao đến Việt Nam, chứng kiến tận mắt những gì đang diễn ra ở đây và ngược lại, khi các nhà hoạch định chính sách Việt Nam tự mình nhìn nước Mỹ, họ sẽ có thông tin nền tốt hơn nhiều khi đưa ra các chính sách. Điều này tốt hơn nhiều cho cả hai bên.

Là một nhà báo, bạn cũng biết rằng, khi quan chức đến nước khác, họ muốn đạt được thỏa thuận nào đó. Chuyến thăm cấp cao là cơ hội để giải quyết các vấn đề, thúc đẩy quan hệ song phương. Tổng thống G.W. Bush đang chờ đợi được đón tiếp Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ở Mỹ. Ông ấy vẫn còn rất vui về những kỷ niệm ở Việt Nam và nhắc lại những câu chuyện tại Việt Nam khi nói chuyện với những người quen.

- Nhà báo Việt Lâm: Người Việt Nam cũng vẫn còn nhớ phát biểu của Tổng thống Bush ở thị trường chứng khoán Tp. HCM rằng nếu ông còn trẻ, ông sẽ đến Việt Nam để làm ăn. Sau 6 tháng ở Việt Nam, ngài có đồng tình với nhận định đó của Tổng thống Bush trên góc độ những cơ hội mới đang mở ra hay không?

Tôi rất đồng ý với lời phát biểu của ông ấy. Và bạn nên tiếp xúc với ông ấy sau tháng 1/2009, khi ông đã kết thúc nhiệm kỳ Tổng thống của mình.

Có rất nhiều cơ hội làm ăn ở Việt Nam, cho các nhà đầu tư và công việc đầu tư tại Việt Nam, trong các lĩnh vực như đầu tư, thương mại, năng lượng, giao thông, du lịch, và tài chính - ngân hàng... Chúng tôi đang khuyến khích các công ty của Mỹ đến Việt Nam làm ăn. Sau 3 tháng đầu năm 2008, Mỹ đã là đối tác đầu tư lớn nhất của Việt Nam.

- Nhà báo Việt Lâm: Cảm ơn Đại sứ đã dành thời gian cho VietNamNet và những câu trả lời thú vị. Chúng tôi chúc Đại sứ có một nhiệm kỳ thành công và thời gian thú vị cho cá nhân ngài tại Việt Nam.

Đại sứ Michalak: Một lần nữa, chúng tôi cảm ơn VietNamNet đã cho tôi cơ hội này. Mong độc giả VietNamNet sẽ đến Trung tâm Hoa Kỳ để tìm hiểu thêm về nước Mỹ.

• VietNamNet