Vừa rồi nhiều cơ quan ngôn luận “rùm beng”: Từ 1- 7- 2008, tất cả ô tô 64 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trên cả nước, đến kỳ hạn đi “khám” xe- phải đạt tiêu chuẩn khí thải (khói) Euro 2 (giới hạn tối đa cho phép không được vượt quá 4, 5 Co- đối với xe chạy xăng; không được vượt quá 72% HSU- đối với xe chạy dầu…). Xe nào “khám” không đạt tiêu chuẩn Euro 2, sẽ không được cấp tem kiểm định kỹ thuật an toàn và bảo vệ môi trường (AT&BVMT). Nghĩa là xe đó “đắp chiếu”- không cho lưu hành.

Ngoài ra, theo lộ trình đến 1- 1- 2009 sẽ đến lượt xe hơi 2 bánh bị “khám” khói đại trà. Và đến năm 2010 dán tem bảo vệ môi trường đối với mô tô, xe gắn máy “khám” khói đạt yêu cầu, để góp phần cải thiện bầu không khí nước ta.

Song việc quản lý khói xe hơi như vậy vẫn khuyết điểm, vì chỉ có chế tài xử lý người lái xe ô tô không có tem kiểm định kỹ thuật AT&BVMT hoặc tem này đã hết hạn; mà không có chế tài xử lý người lái xe ô tô trên đường đang xả khí thải không đạt tiêu chuẩn cho phép. Dẫn đến thực tế Cảnh sát giao thông (CSGT) có trông thấy lái xe ô tô đang xả khói đen ngòm như khói lò gạch di động trên phố, cũng chỉ biết “chào thua”- khi tem kiểm định kỹ thuật AT&BVMT của ô tô đó chưa hết hạn. Tất nhiên loại trừ trường hợp ô tô chở quá tải, khói cũng đen (CSGT sẽ bắt lỗi lái xe quá tải).

Mặt khác, CSGT Việt Nam hiện nay cũng chưa được trang bị, huấn luyện cách sử dụng đầy đủ, thành thạo loại máy xách tay (nặng 1, 1 kg; dài 12 cm, cao 25 cm, dầy 6 cm- rất gọn nhẹ) để kiểm tra khí thải ô tô cơ động trên đường tuần tra kiểm soát.

Do đó các lái xe ô tô, 1 khi đã thoát khỏi Trạm “khám” cố định, định kỳ về khí thải và được cấp tem kiểm định kỹ thuật AT&BVMT, là vô tư tung hoành trên tầng cây số, phố phường. Bất kể khói xe ra sao, CSGT cũng chẳng làm gì được. Có thể nói, đây chính là cách quản lý khói xe hơi nửa vời- không hoàn chỉnh, sẽ khó loại bỏ những ô tô xả khói đen ngòm (như khói lò gạch di động) trên đường, gây ô nhiễm môi trường và nảy sinh tiêu cực khâu “khám” khói (cho dù cơ quan hữu trách tích cực xuống kiểm tra đột xuất các Trạm “khám” xe chăng nữa).

Để khắc phục khuyết điểm quản lý khói xe hơi nêu trên, đề nghị cơ quan thẩm quyền xem xét, bổ sung chế tài xử lý người lái xe ô tô xả khói không đạt tiêu chuẩn cho phép trên đường. Đồng thời, trang bị đầy đủ loại máy xách tay kiểm tra khói xe hơi cho CSGT tuần tra kiểm soát cơ động trên toàn tuyến công vụ.

Riêng lộ trình “khám” khói, dán tem bảo vệ môi trường bắt buộc đối với mô tô, xe gắn máy 2 bánh, nên lui lại ít nhất đến năm 2015 mới khả thi.

• Nguyễn Thành Lập (Hà Nội)