Lại những ngư dân giữa biển khơi rơi vào tâm bão. Câu hỏi lớn nhất đặt ra cần phải trả lời là tại sao công tác dự báo vẫn không thể giúp bà con ngư dân tránh bão?

Dĩ nhiên, không có dự báo nào đủ để tránh được những thiệt hại do thiên tai như bão tố gây ra, thế nhưng trong trường hợp này quả thật vẫn có điều gì đó đáng bàn.

Có hai điều đáng bàn về công tác dự báo cơn bão số 1 này là hướng đi và cường độ của cơn bão. Nếu hướng đi cơn bão các trung tâm dự báo trong và ngoài nước đều thống nhất ở hướng đi lên, dọc biển miền Trung để vào đảo Hải Nam.

Dĩ nhiên đi lệch vào ven bờ hay ra ngoài khơi như đã diễn ra thì số tàu đang khai thác trên biển Đông, quanh quần đảo Hoàng Sa đều sẽ bị ảnh hưởng.

Ông Đỗ Văn Biên, chủ chiếc tàu ĐNA 0467cùng 19 ngư dân bị nạn ở đảo Đá Bắc nói với chúng tôi khi được cứu hộ vào đến bờ rằng: Do tàu của ông nhận thông báo bão ở 16,1 độ Vĩ Bắc, 110, 8 độ kinh Đông (cách tàu ông đến 190 hải lý, sức gió ảnh hưởng chỉ cấp 6) và đi theo hướng Tây Tây Bắc nên không ảnh hưởng đến vùng biển đánh bắt của tàu ông. Ai ngờ bão đổi hướng nên tàu ông mới bị nạn.

Ông Nguyễn Văn Dàng, chủ tàu ĐNA 90115 cũng có ý kiến tương tự.

Dự báo của Trung tâm dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương (TTDBKTTVTƯ) ngày 16/4 cho rằng bão không nhắm thẳng Hoàng Sa mà lệch vào bờ theo hướng Tây Bắc như các người dân nói, hơn nữa sức gió cũng chỉ lên đến cấp 10, các ngư dân đá cách câu mực quanh Hoàng Sa đều nghĩ rằng với sức gió đó thì vào trú, neo tàu ở các bãi cạn san hô quanh Hoàng Sa là đủ; không ngờ bão lại đi ngang Hoàng Sa và sức gió mạnh lên đến trên 13 khiến các tàu bị đánh vỡ.

Theo dõi bản tin dự báo từ khi cơn bão này hình thành chúng tôi thấy đường đi của cơn bão không quá khó dự đoán. Đầu mùa, hoạt động của khối áp cao bán vĩnh cửu là tác động chính lên đường đi của cơn bão, nếu không có các khối áp cao, thấp tác động đến thì cơn bão sẽ đi lên hướng Bắc, đồng thời theo lực quay trái đất sẽ lệch vào hướng tây một ít. Với cơn báo số 1 này, hướng đi theo quy luật là khá là rõ. Thế nhưng vào ngày 16 thì khối áo thấp gió hướng Tây Nam đã khiến  bão lệch ra hướng Đông và đi ngang qua Hoàng Sa để ra khỏi bờ biển Việt Nam.

Hướng đi của cơn bão theo những dự báo ban đầu từ ngày 14 đến 17/4 thì lệch không đáng kể thế nhưng cường độ cơn bão lại là điều đáng bàn. Bản tin dự báo của Hải Quân Hoa Kỳ ngày 14 đã dự báo ngày 17 bão sẽ mạnh lên trên cấp 12

Ngày 17 tâm bão tô đen chứ không vòng tròn trắng như trước đó

Dự báo này không hề quá khó, ngay từ ngày 14, nhìn vào bản đồ nhiệt độ bề mặt nước biển ở biển Đông chúng ta thấy hầu hết biển Đồng đều có nhiệt độ từ 28-30 0C (ảnh 2). Cần biết là nhiệt độ nước biển chính là nguồn cung cấp năng lượng, là "động cơ đốt trong" của cơn bão. Nhiệt độ càng cao thì cơn bão càng lớn. Mà nhiệt độ để hình thành bão là 260C.

Ảnh 2

Chính vì vậy, ngay từ ngày 14, khi xem nhiệt độ bề mặt nước biển ở biển Đông ai cũng có thể dự báo đây sẽ là một cơn bão lớn.

Thế nhưng các dự báo của TTDBKTTVTƯ không cho bà con người dân ở biển Đông thông tin để có thể dũng cảm quyết định neo tàu lại hay chịu tốn dầu, trong thời buổi dấu mắc mỏ như hiện này, để vào bờ hoặc sang tận Philippin để tránh.

Đó chính là vì nguyên tắc giới hạn trong 48 giờ mà TTDBKTTVTƯ đang áp dụng.

Xem ảnh dự báo của TTDBKTTVTƯ (ảnh 3) nhiều người hẳn sẽ nghĩ rằng khu vực vịnh Bắc Bộ chắc nằm ngoài vùng bão. Đó là vì chỉ giới hạn dự bão trong 48 tiếng! Trong khi đó, cũng ngày này, các trung tâm dự báo khác trên thế giới đều mạnh dạn vạch đường đi của cơn bão đến 6 ngày sau.

Ảnh 3

Lập luận của TTDBKTTVTƯ là dự báo càng xa thì sự chính xác càng giảm. Tất nhiên rồi, Hải Quân Hoa Kỳ và Hồng Kông vẫn thường cập nhật và thay đổi dự báo kia mà!

24 hoặc 48 giờ sau ta sẽ dự báo lại nhưng chí ít về mặt tâm lý các khu vực bị ảnh hưởng 10 ngày sau người ta cũng có chút ít cảnh giác nào đó, chứ như cách dự báo của TTDBKTTVTƯ thì thực sự người ở khu vực ngào 48 tiếng sẽ nghĩ bão không ảnh hưởng đến mình.

Từ dự báo 24 giờ, sau Chanchu, TTDBKTTVTƯ đã "xin phép" đưa dự báo lên 48 giờ, chúng tôi theo dõi và thấy phương pháp dự báo này thực sự chưa đủ đáp ứng yêu cầu của cuộc sống, thậm chí có khả năng gây nhiều ngộ nhận nguy hiểm.

Vì vậy xin tha thiết đề nghị TTDBKTTVTƯ nếu được hãy nhanh chóng cập nhật phương pháp dự báo mới, "vạch" đường đi của cơn bão dài hơn, ước định cường độ cơn bão chính xác hơn, sau đó sẽ cập nhật và thay đổi, còn hơn là "sợ" sai rồi dự báo ngắn hạn như đang làm.

• Bạn đọc Hồ Trung Tú