Toàn cảnh khủng hoảng tài chính Mỹ
Đây là một trong những ngày u ám nhất trong lịch sử tài chính của nước Mỹ, bởi nó đóng dấu sự kiện…
 |
|
Henry Paulson – Bộ trưởng Ngân khố Mỹ: Tự tin thái quá. Ông này cho rằng tác hại của khủng hoảng Lehman sẽ nằm trong vòng kiểm soát. Liệu mọi việc có đơn giản như vậy không? Nguồn: banks.com |
…Người khổng lồ Lehman ngã ngựa, Merrill Lynch “bán mình”
Ngày 14/9/2008, ngân hàng đầu tư tiếng tăm Lehman Brothers đã tuyên bố phá sản, gây sốc cho toàn thế giới. Việc tuyên bố phá sản là lựa chọn duy nhất để tìm kiếm sự bảo hộ, sau khi Barclays và Ngân hàng Mỹ (BoA) từ chối mua lại Lehman.
Với con số nợ lên tới 613 tỉ USD, Lehman Brothers hiện đang phải cấp tốc thanh lý tài sản sau khi không tìm được người mua phù hợp. Ông bạn Merrill Lynch có thể được coi là “may mắn” hơn, được Ngân hàng Mỹ (BoA) mua lại với giá xấp xỉ 50 tỉ USD vào hôm chủ nhật vừa rồi, mặc dù trị giá của ngân hàng đầu tư một thời hoành hành này lên tới 100 tỉ USD vào năm ngoái.
Đây quả thật là mất mát lớn nhất trong nhiều năm qua, đánh dấu bằng một đợt cuối tuần hỗn loạn và cấp tập với biết bao cuộc họp báo, trao đổi, thương lượng trong những nỗ lực cuối cùng nhằm cứu vãn một con tàu đang đi đến bờ vực thẳm.
Sự kiện này cũng xảy ra trong bối cảnh nền kinh tế Mỹ đang lao đao, tăng trưởng chậm dần còn nạn thất nghiệp thì tăng lên. Và giờ đây thêm 60 000 nhân viên của Merrill và 25 000 nhân viên của Lehman đang hoang mang lo lắng cho số phận của mình.
Theo thỏa thuận cuối cùng, 17 000 nhân viên môi giới của Merrill sẽ gia nhập một nhóm nhỏ các tư vấn viên của BoA để thành lập công ty Merrill Lynch Wealth Management
Cơn bão tài chính ập đến với một trong những trụ cột của nền kinh tế Mỹ này không còn là sự kiện đơn giản, bởi ngày 14/9/2008 đã đi vào lịch sử nhân loại với cái tên:
Ngày Chủ nhật Đen tối của Phố Wall, của nước Mỹ và của thế giới
Thực ta chúng ta đã thấy cuộc khủng hoảng này tiến gần trong suốt năm qua, kể từ khi thị trường địa ốc của Mỹ chao đảo và hệ thống cho vay thế chấp sa lầy. Tình hình này đã kéo dài suốt 14 tháng nay, ngày càng rơi vào tình trạng không thể cứu chữa với lượng vay nợ không có khả năng hoàn trả ngày càng chất đống. Trước Lehman đã có hai người hùng lớn “bỏ mạng”: Ngân hàng đầu tư Bears Stearns và chuyên gia thế chấp Fannie Mae và Freddie Mac.
 |
|
John Thain – CEO của Merrill Lynch: Nhanh nhậy và thực tế. Ông này có biệt danh là “Ông Fixit” (Thợ sửa chữa) do cương vị quản lý của ông tại New York Stock Exchange. Ông này cũng đã cố gắng “sửa chữa” Merrill. Nhưng không như Fuld, Thain có cái nhìn thực tế hơn. Nguồn: Boston.com |
Đến lượt Lehman, sự cộng hưởng của nhiều yếu tố bất lợi góp phần vào thất bại của ngân hàng đầu tư này. Họ có hai đơn vị mua triển vọng là Barclays của Anh và BoA. BoA – chuỗi ngân hàng cho người tiêu dùng và nhà môi giới lớn nhất trên thị trường tài chính Mỹ đã rút lui khỏi những thương lượng mua lại Lehman sau khi chính phủ Mỹ từ chối chịu trách nhiệm trước những mất mát lớn của Lehman.
Dù không được hậu thuẫn của chính phủ, người ta vẫn hi vọng vào Barclays. Nhưng hi vọng cuối cùng này cũng tan vỡ khi Barclay thông báo không gom đủ phiếu thuận từ các cổ đông trước thời hạn. Vì vậy, cho dù một phần lớn của Lehman vẫn hoạt động tốt, và có vẻ như Barclays sẽ mua với giá hời đi nữa, Lehman vẫn không được cứu như Bears Stearns vào hồi tháng 3 năm nay.
Có một nhân vật quan trọng đáng được đề cập trong câu chuyện Lehman, đó là ông Richard Fuld – CEO của Lehman Brothers. Ông này đã từng “cứu sống” Lehman khỏi bờ vực thẳm năm 1998. Trong sự cố lần này, ông đã chèo lái rất tốt lúc đầu, nhưng lại từ chối bán ở giá thấp, mặc dù điều này không phải là không có tiền lệ. Nhưng “tham thì thâm” kết quả đã không như ông mong đợi.
Trên diện rộng hơn, các công ty Wall Street thất bại trên chính chặng đường thành công của mình. Qua nhiều năm, họ phất lên nhờ các khoản nợ địa ốc phức tạp và sở hữu các tài sản mua được nhờ vào tín dụng giá rẻ. Giọt nước làm tràn ly xảy đến vào tháng 7 năm ngoái khi khủng hoảng địa ốc châm ngòi cho hiện tượng cạn kiệt tín dụng trên toàn thế giới.
Đã hai lần trong suốt năm ngoái, các nhà chức trách đã phải can thiệp để cứu vãn các công ty tài chính và ngăn chặn sự trượt dốc của thị trường địa ốc, Nhưng cho tới chủ nhật vừa rồi, họ dừng lại trước Lehman.
Vậy chúng ta xoay xở thế nào trong…
Thế giới tài chính thời “hậu Ledman Brothers”
 |
|
Kenneth Lewis – CEO của Ngân hàng Mỹ (BoA): Xây đắp đế chế. Ông này mải miết với những vụ mua lớn bao gồm FleetBoston, MBNA hay ngân hàng LaSalle. Nhưng Merrill là chiến công lừng lẫy nhất. Nguồn: Bloomberg |
Những động thái xảy ra xung quanh Lehman có tác động xấu tới thị trường. Nếu Lehman phải bán tháo tài sản, giá cả nói chung sẽ tụt xuống. Ngoài ra, việc Lehman “một mình chịu trận”, không được sự hậu thuẫn của chính phủ Mỹ cho dù hậu quả là khốc liệt cũng là lời cảnh báo cho các công ty khác trong ngành.
Trong nội bộ của Lehman có tới hơn 25 000 nhân viên nắm giữ tới 1/3 cổ phần hiện giờ đã vô giá trị. Họ hiện đang chìm trong lo ngại và hoang mang, vội vã tìm việc tại các công ty tài chính khác, khi mà hiện trạng tài chính nước Mỹ cũng chẳng lấy gì làm sáng sủa.
Merrill vẫn có mặt trên thị trường tài chính, nhưng người ta chưa thể chắc chắn nỗ lực này sẽ đảo chiều cơn bão tài chính ám ảnh Phố Wall trong suốt năm qua và gây ảnh hưởng xấu đến nền tài chính Mỹ và thế giới.
Phố Wall từng là nơi tung hoành của 5 trụ cột lớn. Với sự ra đi của Bear Stearns, nối bước là Lehman và Merrill, chỉ còn 2 ngân hàng đầu tư trụ lại là Goldman Sachs và Morgan Stanley. Các chuyên gia có lí do để lạc quan vào sự tồn tại của hai tổ chức này, nhưng cuộc khủng hoảng xảy đến với Mỹ sẽ là không tránh khỏi và những hậu quả của nó đối với nền kinh tế toàn cầu sẽ chỉ vấn đề thời gian mà thôi.
Các nhà điều hành tài chính Mỹ giờ đang cuống cuồng phản ứng trước nguy cơ sụp đổ của hệ thống.
Cục dự trữ liên bang Mỹ Fed thông báo sẽ bơm thêm tiền vào thị trường dưới dạng đấu giá. Ngoài ra, Fed cũng đang cố gắng gây quỹ khẩn cấp với trị giá 70 tỉ USD để “đỡ đạn” cho thị trường.
 |
|
Richard Fuld – CEO của Lehman Brothers: “Tham thì thâm”. Ông này đã từ chối một số lời mời có khả năng giải cứu ngân hàng vì tin rằng Lehman Brothers đáng giá nhiều hơn thế. Bây giờ thì “Gorilla” này không thể xoay ngược thời gian nữa. Nguồn: Bloomberg |
Nhiều người còn cho rằng Fed có thể sẽ hạ lãi suất ngắn hạn xuống 2%, một biểu hiện của tình thế quẫn bách và tuyệt vọng, bởi dự đoán hồi tháng 8 cho thấy lãi suất có khả năng sẽ tăng lên, chứ không phải giảm xuống. Cho dù thị trường có được cứu nguy trong tuần này đi nữa, cơn ác mộng có lẽ vẫn còn lâu mới đi đến hồi kết thúc. Tổng thiệt hại toàn thế giới đã lên tới 150 tỉ USD, cùng với tỉ suất 14.5% cho thấy sự giảm sút 2000 tỉ USD tiền mặt.
Tuy nhiên, những gì đang diễn ra, cho dù đen tối và đau đớn, không phải là yếu tố đột biến của bức tranh thị trường. Những khủng hoảng “nặng đô” như thế này vẫn xảy ra theo chu kì 6 – 7 năm trong vòng 20 năm trở lại đây. Vào năm 1987 thị trường cổ phiếu đổ vỡ.
Tiếp đến đầu những năm 1990 thế giới chứng kiến khủng hoảng tiết kiệm và cho vay tại Mỹ. Ngay sau đó là cú hát-trích cùng một lúc của Quản lý vốn dài hạn, Khủng hoảng tài chính châu Á và Khủng hoảng trái phiếu của Nga. Sau đó vài năm là đến vụ bong bóng Internet vỡ và những vụ scandal trong ngành kế toán năm 2002 và 2003. Bất chấp những khó khăn này, thị trường cổ phần vẫn tăng lên theo thời gian.
Việc dự đoán tương lai của thị trường tài chính toàn cầu đã chạm đáy hay chưa là điều không thể, bởi chúng ta cần thêm nhiều phân tích tài chính và kinh tế cũng như tâm lý. Nhưng có một điều có thể khẳng địng được: Những phản ứng cảm tính là mối đe dọa lớn nhất đối với các nhà đầu tư dài hạn.
Chùm ảnh ghi lại những thời khắc lịch sử trong vòng 72 tiếng đồng hồ của ác mộng tại Phố Wall.
 |
|
CEO của Merrill Lynch rời Ngân hàng Dự trữ Liên bang tại New York sau khi họp bàn với các ông trùm phố Wall. Thain cũng tiếp xúc với một số đối thủ tại buổi họp để kêu gọi người mua. |
 |
| CEO của Citigroup là Vikram Pandit rời buổi nói chuyện cuối tuần trước, gợi so sánh với buổi họp năm 1998 để bàn về khủng hoảng dài hạn năm đó. |
 |
|
Trụ sở chính của Lehman tại New York. Ngân hàng đầu tư này lún sâu vào rắc rối sau khi ngân hàng Barclays của Anh rút khỏi hội đàm. |
 |
| Một khách du lịch ghi lại khoảnh khắc u ám trước cửa tòa nhà của Lehman Brothers. |
 |
| Chủ tịch UBS là Robert Wolf đến dự buổi họp cuối tuần, chuyển hướng từ Lehman sang mua lại Merrill với giá 50 tỉ USD. |
 |
| Steve Black thuộc ngân hàng đầu tư JPMorgan Chase, đến dự buổi họp cuối tuần nơi 10 ngân hàng lớn nhất đồng ý chung sức $70 tỉ để tạo thanh khoản cho thị trường. |
 |
| Nhân viên Mo Grimeh, người từng làm việc cho Lehman Brothers 10 năm, nói chuyện với phóng viên sau khi ngân hàng này tuyên bố phá sản. |
