TUANVIETNAM - VIETNAMWEEK

Tuần trước, tôi có bài phát biểu tại một buổi hội thảo do Forbes[1] tài trợ xung quanh đề tài America the Innovator (TD: Nước Mỹ - Người luôn luôn Đổi mới).

Bài phát biểu này nêu lên những cách thức đổi mới khác nhau mà các doanh nghiệp Hoa Kỳ đang thực hiện, bao gồm những đổi mới đột phá trong các ngành công nghiệp (do Clay Christensen[2] trình bày), những phân tích (do tôi trình bày) và hệ thống mạng xã hội (do nhóm các chuyên gia về Web 2.0 và các phương tiện truyền thông đại chúng mới đảm nhiệm).

Hệ thống mạng xã hội đang tạo nên những ảnh hưởng sâu sắc và lan rộng
Nguồn: davidallgroup.com

Rich Karlgaard, chủ bút của Forbes (và là một trong những biên tập viên cuối cùng của tạp chí Forbes ASAP) đã nói giống như một người quảng cáo giới thiệu về nhóm các mạng xã hội. Ông cho rằng chúng sẽ tạo nên những ảnh hưởng sâu sắc và lan rộng đối với cách thức tự quản lý của các tổ chức.

Rich không đơn độc trong lập luận của mình. Cộng tác viên Charlene Li (một chuyên gia phân tích của Forrester Research), tác giả của một số bài viết trên Harvard Business, đã tiếp tục bàn về lý do tại sao các công ty nên có mặt trên Facebook.

Trong một cuộc bàn luận sau buổi hội thảo, Rich đã nói với tôi rằng ông nghĩ các mạng xã hội có khả năng giảm bớt được những tác động của hệ thống cấp bậc, chủ nghĩa bằng cấp và những phương thức truyền thống đang được sử dụng để kiểm soát các công ty.

Nói chung là trật tự sắp xếp xã hội đã được hình thành trong thế giới kinh doanh.

Giờ thì tôi hoàn toàn cho rằng Rich là một người khá sáng suốt, cũng giống như Andy McAfee, người luôn toàn tâm toàn ý cho công nghệ doanh nghiệp Enterprise 2.0.

Vì những lý do đó, tôi cho rằng rất đáng để chúng ta suy nghĩ và viết về đề tài liệu các công nghệ xã hội dựa trên nền tảng Internet (như blog[3], phần mềm nguồn mở wikis[4], công nghệ “đính nhãn” tagging[5], các thị trường dự báo...) có làm đảo lộn trật tự xã hội đã được hình thành của các doanh nghiệp hay không?

Facebook - Có phải là một môi trường kinh doanh lý tưởng?
Nguồn: imarginal.com

Cũng xin nói rằng tôi không phải là một người ủng hộ cách thức quản lý mà các công ty hiện đang áp dụng.

Tôi cho rằng họ đã quá tập trung vào sức mạnh, nhầm lẫn khả năng sáng tạo với vị trí trong hệ thống cấp bậc và phớt lờ những ý tưởng có tiềm năng của nhiều nhân viên.

Tôi cũng đồng ý rằng những công nghệ này đang thực hiện cuộc cách mạng hoá các ngành hoạt động dựa trên thông tin.

Cũng xuất hiện một lý do đúng đắn giải thích tại sao News Corp[6] lại mua MySpace, tại sao Microsoft[7] đầu tư quá nhiều cho Facebook[8] và tại sao các mạng truyền hình lại phản ứng trước YouTube[9].

Sức mạnh rõ ràng sẽ chuyển sang người tiêu dùng trong các ngành truyền thông và các ngành khác.

Myspace cũng là một không gian
mạng xã hội
thu hút sự quan tâm của giới kinh doanh
Nguồn: linguapod.com
Nhưng tại sao người tiêu dùng lại giành được sức mạnh?

Các nhà tiêu dùng trả tiền cho các công ty để có được sản phẩm và họ có nhiều lựa chọn. Một vài người cho rằng những người tiêu dùng đã giành được sức mạnh trước khi Web 2.0 phát triển.

Theo Jack Leslie, Giám đốc công ty PR Weber Shandwick[10] đồng thời là người tham gia trình bày trong hội thảo, thì những người tiêu dùng không còn tin cậy vào những nguồn thông tin của chính phủ, các phương tiện truyền thông đại chúng hay các công ty lớn.

Thay vào đó, họ cho rằng những người tiêu dùng khác sẽ đưa ra câu trả lời tốt nhất. Vì vậy, kể từ khi người tiêu dùng kiểm soát được những nội dung trong Web 2.0, sức mạnh của họ sẽ tự nhiên tăng lên.

Những xu hướng tương tự liệu có diễn ra tại các công ty?

Tôi không nhận thấy xu hướng đó. Ông chủ là người trả lương cho nhân viên nên đương nhiên họ có quyền trước tiên.

Và có thể những nhân viên tin tưởng các đồng nghiệp khác hơn những người quản lý cấp cao, nên họ thường không tự nguyện công khai nêu lên ý kiến.

Nhân viên thậm chí không thể kiểm soát hết toàn bộ nội dung các email của chính họ (với việc giám sát email trên quy mô lớn và những dấu ấn thương hiệu mà các nhân viên bị ép phải sử dụng), và càng có ít quyền hạn hơn trong việc giám sát toàn bộ những thông điệp mà công ty của họ gửi đi trên toàn cầu.

Facebook và Myspace, hay các mạng xã hội nói chung
có làm thay đổi không gian làm việc hay không?
Nguồn: blog.mercurygrove.com

Nhìn chung, tôi không cho rằng quyền lực mà các nhân viên nắm giữ được nâng cao hơn trong thời gian gần đây, sự sụt giảm của các liên minh, sự gia tăng của các Tổng Giám đốc Điều hành toàn quyền chính là những lập luận phản bác rõ ràng nhất.

Tôi vẫn hy vọng mạng xã hội sẽ thành công trong cuộc cách mạng hóa của các công ty, nhưng lại không nghĩ rằng họ có thể làm được điều này.

Việc trao đổi thông tin qua lại của các doanh nghiệp bằng công nghệ Enterprise 2.0 là một ý nghĩ viển vông chứ không phải là một quan điểm hoàn toàn chắc chắn.

- Ý tưởng khởi xướng trên chuyên mục “Người dẫn đường” của Tom Davenport đăng trên trang Harvard Business Online -

Bài cùng tác giả

>> Facebook: Môi trường kinh doanh lý tưởng?

Đề nghị ghi rõ “Bản quyền @Harvard Business School Publishing”, hoặc “Bản quyền tiếng Việt @Công ty phần mềm và truyền thông VASC” khi trích dẫn lại thông tin này trên các tài liệu in ấn và photocopy, và ghi rõ “Trích từ trang Harvard’S-TVN” khi xuất bản trực tuyến.

[1] Forbes là công ty xuất bản và truyền thông của Mỹ. Sản phẩm xuất bản nổi tiếng nhất của họ là tạp chí Forbes, xuất bản hai số mỗi tuần. Forbes được thành lập năm 1917 bởi B.C. Forbes, dân nhập cư người Scotland, khi đó là nhà bình luận kinh doanh hàng đầu của tờ báo Hearst. Hiện nay, Forbes có trụ sở ở Đại lộ số Năm, New York. Chủ bút hiện nay của Fobes là William Baldwin, chủ bút quản lý là Dennis Kneale, tạp chí có nhà xuất bản Richard Karlgaard.

[2] Clayton M. Christensen là Giáo sư môn Quản trị Kinh doanh của trường Kinh doanh Harvard (Harvard Business School), được bổ nhiệm vào khoa Nghiên cứu & Quản lý hoạt động và là trưởng khoa Quản lý. Ông nghiên cứu và giảng dạy trọng tâm vào quá trình quản lý sáng tạo và thúc đẩy sự phát triển của thị trường.

[3] “Blog” là một thuật ngữ có nguồn gốc từ cặp từ “Web Log” hay “Weblog” dùng để chỉ một tập san cá nhân trực tuyến, một quyển nhật ký dựa trên nền web hay một bản tin trực tuyến nhằm thông báo những sự kiện xảy ra hàng ngày về một vấn đề gì đó.

[4] Wiki là từ viết tắt của wiki wiki - trong ngôn ngữ của người Hawai có nghĩa là “nhanh”. Một wiki là một phần mềm máy tính cho phép người sử dụng dễ dàng tạo ra, biên tập và liên kết các trang web. Wiki thường được dùng để tạo ra các website cộng tác, các website cộng đồng lớn, hoặc được dùng trong quản lý tri thức... Ward Cunningham, người đầu tiên phát triển wiki năm 1994 - WikiWikiWeb, đã mô tả: “Đây là cơ sở dữ liệu trực tuyến đơn giản nhất giúp chúng ta làm việc hiệu quả”. Một trong số những wiki nổi tiếng nhất hiện nay là Wikipedia.

[5] Tagging là một bước tiến triển tiếp theo của hiện tượng tìm kiếm thông tin trên mạng, là một phương cách để đánh dấu, lưu trữ và sau đó lấy về nội dung web mà người dùng đã thấy được giá trị và muốn tận dụng. Ngoài việc đánh dấu, nó còn cho phép người dùng dễ dàng kết nối với các site bên ngoài, thí dụ như các thông tin tham khảo trên mạng về phong cảnh xuất hiện trong ảnh chụp. Với "tagging", bạn sẽ dễ dàng sắp xếp ảnh chụp, video clip và các thông tin khác theo những nhóm từ khoá (miêu tả) phong phú.

[6] News Corp là tập đoàn truyền thông hàng đầu thế giới của tỷ phú Rupert Murdoch, nắm trong tay tới 178 tờ báo. Trong số này có những tờ lớn, uy tín nhất ở Anh như The sun, The times,The news of the world. Không chỉ có báo, mà còn cả kênh truyền hình Fox, mạng truyền hình Star TV châu Á, hãng phim 20^th Century Fox, trang web My Space phổ biến toàn cầu. Quý II/2007, tập đoàn News Corp đã đạt lợi nhuận 890 triệu USD.

[7] Microsoft là công ty phần mềm lớn nhất thế giới của Mỹ do Bill Gates làm Chủ tịch, với doanh số hàng năm vài chục tỷ USD và gần 60.000 nhân viên trên hơn 90 quốc gia trên thế giới. Microsoft có trụ sở chính tại Redmond, Washington, Mỹ. Microsoft nổi tiếng với hệ điều hành Microsoft Windows. Đầu năm 2007, Microsoft đã cho ra mắt bản Windows Vista, bản Microsoft Office.

[8] Facebook là một trang mạng xã hội hay Blog. Trang này được thành lập vào ngày 4 tháng 2,2004 bởi Mark Zuckerberg. Facebook hiện có trụ sở tại Palo Alto, California.

[9] YouTube là một trang web chia sẻ video có trụ sở tại San Bruno, California, Mỹ. Người dùng có thể tải lên, xem và chia sẻ các video clip. YouTube do ba nhân viên cũ của PayPal tạo nên vào giữa tháng 2 năm 2005. Dịch vụ sử dụng công nghệ Adobe Flash để hiển thị nhiều nội dung video khác nhau, bao gồm những đoạn phim, đoạn chương trình TV và video nhạc, cũng như những phim nghiệp dư như videoblogging và những đoạn video gốc chưa qua xử lý. Năm 2006, Google Inc. đã đạt được thỏa thuận để mua lại công ty này với giá 1,65 tỷ USD Mỹ bằng cổ phiếu Google.

[10] Một công ty quan hệ công chúng (PR) của Mỹ, có trụ sở tại NewYorke