>> Thế giới phẳng hay không phẳng? (Phần 1)

>> Thế giới phẳng hay không phẳng? (Phần 2)

Bạn đọc có thể đang tìm kiếm một lời khuyên cụ thể phải làm gì để mở rộng “con đường” toàn cầu cho công ty mình trong tương lai. Để đáp lại, tôi xin đưa ra một vài gợi ý về việc mở ra lối đi hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn.

Mở đường

Bạn mở rộng "con đường" toàn cầu cho công ty mình theo cách thông thường hay theo một lối đi riêng? Ảnh: www.designedlearning.com

Liệu bạn có thể mở rộng con đường đi đến ngày mai và xa hơn nữa, nếu tương lai chứa đầy bất ổn?

Cụ thể hơn, công ty của bạn có thể phát triển như thế nào trong bối cảnh của toàn cầu hóa? Theo cách thông thường là cứ chèo thuyền theo một hướng cho đến khi đâm vào một dải cát nào đó, hay chơi trò đánh bóng cho tới khi bóng rơi vào đúng chỗ, hay đơn giản chỉ là hoạt động cho qua ngày?

1. Lường trước những cú va chạm và sự chệch hướng, ngay cả khi bạn tin vào xu thế ngày càng tăng của sự hòa nhập.

Thậm chí ngay cả khi vẫn tin rằng tầm nhìn về bán toàn cầu hóa không sớm thì muộn cũng sẽ được nhận ra, bạn sẽ thấy rằng con đường tới lúc đó chưa chắc đã bằng phẳng hay thẳng tắp.

Rất có thể sẽ có những cú va chạm và những bước ngoặt, thậm chí là một thời kỳ đình trệ sản xuất hay sự đảo lộn kéo dài hàng thập kỷ. (Điều này đã từng xảy ra trước đó!).

Tính chất bất ổn của những vấn đề trên thực sự đáng kể trong việc hình thành mối quan hệ của các nền kinh tế thuộc khối BRIC (gồm các nước Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc).

Đây là khu vực mà Thomas Friedman và một số tác giả khác mới đây đã nhấn mạnh là trung tâm tạo ra giá trị trong thế kỷ 21. Nhưng ngay cả những công ty được đánh giá là rất nhạy cảm về những thị trường đang nổi cũng bị “hớ” bởi vấn đề này.

Goldman Sachs là ngân hàng dẫn đầu về đầu tư ở hầu hết các thị trường lớn trên thế giới, là ngân hàng lớn đầu tiên ở Wall Street rót tiền vào Liên Xô cũ, và cũng là một trong những cơ quan chịu trách nhiệm quảng bá các nước khối BRIC như một nơi chứa đựng nhiều cơ hội.

Ngân hàng này đã đứng thứ 24 trong số các ngân hàng đầu tư ở lĩnh vực bảo lãnh phát hành cổ phiếu và bảo lãnh nợ của Nga năm 2005[1].

Tại sao Goldman Sachs lại đứng ở thứ hạng thấp như vậy? Bởi vì Goldman, cũng giống như một số các ngân hàng đầu tư khác, đã rút lui sau cuộc khủng hoảng tài chính và vỡ nợ của Nga năm 1998 và để trống khoảng thời gian vài năm trước khi cố gắng thiết lập lại vị trí của mình ở nước này.

Cần lưu ý rằng những chiến lược như vậy thường dẫn đến việc mua dự trữ khi giá chứng khoán đang ở mức cao nhất và rút khỏi thị trường khi chứng khoán ở mức giá thấp nhất – đây thường không phải là một công thức cho thành công tài chính.

Lường trước những "bất ngờ có thể dự đoán" để phòng tránh Ảnh: www.masternewmedia.org

2. Cũng cần chú ý tới những "bất ngờ có thể dự đoán”.

“Bất ngờ có thể dự đoán" là một thuật ngữ do Max Bazerman[2] và Michael Watkins[3] đề ra nhằm mô tả những tình huống trong đó “người lãnh đạo có tất cả dữ liệu và kiến thức họ cần để nhận ra dấu hiệu.

Thậm chí là sự không tránh khỏi của những mối đe dọa nghiêm trọng, nhưng không thể phản ứng lại bằng hành động ngăn ngừa hiệu quả”[4].

Một trong những biểu hiện của nó chính là cú va chạm bất ngờ mà chúng ta đã bàn đến.

Một số những bất ngờ có thể dự đoán được hay ít nhất là có khả năng xảy ra ở đâu đó trong môi trường toàn cầu được mọi người quan tâm như:

• Sự nóng lên toàn cầu.

• Hiện tượng lõi lò phản ứng hạt nhân chảy tan ở vùng Trung Đông, Trung Quốc, Ấn Độ và Mỹ cùng với những khả năng khác nữa.

• Một cuộc khủng hoảng nợ toàn cầu.

• Sự phản ứng dữ dội về mặt chính trị - xã hội chống lại toàn cầu hóa...

Khái niệm về khoảng cách quản lý toàn cầu đã củng cố thêm ý tưởng cho rằng một cú sốc thuộc loại này có thể sẽ gây nên ảnh hưởng lâu dài.

Công ty bạn đã chuẩn bị cho bao nhiêu cú sốc như vậy?

Tôi đề nghị rằng, ít nhất cũng vẽ ra một hoặc nhiều hơn những viễn cảnh về sự chấm dứt toàn cầu hóa và phân tích ảnh hưởng của chúng đối với chiến lược toàn cầu của công ty bạn. Có thể xem đây như là quá trình mở đầu cho việc nghĩ đến các khả năng có thể xảy ra.

3. Tăng cường khả năng dự báo bằng cách thảo luận về mọi việc cụ thể ở cấp ngành và cấp công ty.

Những chuyển biến đột ngột, những chu kỳ, những xu hướng - ngay cả khi chúng cùng chồng chéo lên nhau – đều thay đổi mạnh mẽ khi chúng đi qua các ngành và các doanh nghiệp.

Điều đó cũng làm suy giảm đáng kể ích lợi của việc cố gắng gán ghép chúng vào quan niệm về một thế giới đã là quá khứ.

Cần tập trung vào các mối nguy hiểm, rộng hơn nữa là những xu hướng có khả năng tác động nhiều nhất đến ngành hay công ty của bạn và xem tác động của chúng ra sao.

Tăng cường khả năng dự báo bằng cách thảo luận về mọi việc cụ thể  ở cấp ngành và cấp công ty Ảnh: www.mtc.ca.gov

Do đó, thậm chí những tác động của một số vấn đề có khả năng ảnh hưởng sâu rộng (chẳng hạn như sự nóng lên toàn cầu) sẽ phụ thuộc vào việc một người nhìn nhận vấn đề với con mắt của ai: Một nhà đầu tư tài chính, một hãng xây dựng, một nhà sản xuất ô tô (phản ứng của nhà sản xuất ô tô có lẽ cũng sẽ dựa vào hướng tập trung của công ty là những chiếc xe to hay nhỏ), hoặc một nhà cung cấp tiềm năng về năng lượng sạch, từ đó có thể nêu lên những ví dụ khác nhau.

Dựa vào sự sắp xếp thì những mối nguy hiểm hay các xu hướng có thể nổi rõ hơn, và do đó xứng đáng được ưu tiên hơn.

Ví dụ, lần đầu tiên làm việc với hãng phần mềm TCS của Ấn Độ về việc xây dựng những viễn cảnh có ích về tương lai, chúng tôi thấy rằng khi đã được đưa ra bản chất hoạt động kinh doanh của công ty thì bắt đầu với dịch cúm gia cầm lại hóa ra là có ý nghĩa nhất.

4. Nhận ra tầm quan trọng của hoạt động kinh doanh đối với những biến động to lớn – bao gồm những tác động liên quan đến tương lai của toàn cầu hóa.

Có vẻ như những cuộc thảo luận trước đây đã chỉ ra rằng những tác động mang lại sẽ không liên quan với những gì các doanh nghiệp quyết định làm.

Nhưng điều đó rõ ràng không đúng đối với nhiều trường hợp bất ổn nghiêm trọng. Hãy xem xét quá trình của toàn cầu hóa. Một vài lo ngại mà những người phản đối toàn cầu hóa đã đưa ra bao gồm:

• Tỷ lệ lương trong tổng thu nhập của các nước phát triển đang giảm xuống, trong khi tỷ lệ phân chia lợi nhuận nhiều quốc gia trong số đó lại đang ở mức cao nhất những thập kỷ vừa qua.

• Cần nhận ra tầm quan trọng của hoạt động kinh doanh đối với những biến động to lớn Ảnh: blogs.isixsigma.com

  Trong số các quốc gia nói trên, rất nhiều nước thiếu hụt mạng lưới đảm bảo an toàn cho công cuộc toàn cầu hóa. (Ví dụ, theo tờ The Economist, nước Mỹ hàng năm thu một nghìn tỷ USD từ thương mại nhưng chỉ dành khoảng một triệu USD cho việc đào tạo lại nghề nghiệp).

• Sự hình thành của một thế giới hai mặt. Là một người đi tiên phong về tiểu tín dụng, Muhammad Yunus đã nói trong bài thuyết trình của mình tại lễ nhận giải Nobel Hòa bình năm 2006: Nếu toàn cầu hóa “là một đại lộ miễn phí, thì những chiếc xe tải khổng lồ từ những nền kinh tế lớn sẽ chiếm giữ làn đường trung tâm – (còn ở phần rìa đường sẽ là) những chiếc xe kéo kiểu Bangladesh”.

Sẽ vừa thiếu nguyên tắc vừa phi thực tế nếu các công ty cứ cố đâm đầu vào tháo gỡ một vấn đề có tính cơ bản như sự phân chia khoảng cách toàn cầu hóa.

Tuy nhiên, như những nhà lãnh đạo kinh doanh cẩn trọng (ví như Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Neville Isdell của Coca-cola) đã chỉ ra, ngành kinh doanh chưa bao giờ thể hiện sự chủ động và tích cực trong nỗ lực chống lại những người phản đối toàn cầu hóa.

Cụ thể, trong việc phát ngôn và hành động trước dư luận, tôi khuyên các công ty ủng hộ toàn cầu hóa nên theo những bước như sau (dĩ nhiên không phải mọi công ty đều sẽ thực hiện):

• Lựa chọn ngôn từ một cách cẩn trọng. Như Greg Mankiw - cựu cố vấn kinh tế của Tổng thống Mỹ Bush – đã chỉ ra, outsourcing (vấn đề thuê ngoài) thường gây ra những làn sóng dư luận tiêu cực. Toàn cầu hóa cũng như vậy. Frank Luntz - người phụ trách thăm dò ‎ý kiến của Đảng Cộng hòa Mỹ - đã nói: toàn cầu hóa “đe dọa những công nhân lớn tuổi” (Luntz đề nghị nói về kinh tế thị trường tự do thay vì nói về toàn cầu hóa, mặc dù có người nghi ngờ rằng kinh tế thị trường tự do có thể hoạt động kém hiệu quả tại châu Âu).

• Thay vì làm cho các hoạt động kinh tế trở nên trừu tượng, hãy cố gắng cụ thể hóa nó như một nguồn lợi lớn của toàn cầu hóa. Các kết quả nghiên cứu, chẳng hạn nghiên cứu của Viện Nghiên cứu McKinsey Global (MGI), chỉ ra rằng đối với mỗi đồng USD chuyển ra ngoài thông qua hoạt động outsourcing, Mỹ nhận lại 1,12 USD. Điều này có ích hơn là trông cậy vào quá trình cân bằng thị trường thường được các sách giáo khoa về kinh tế nói đến.

• Những “ông ngoáo ộp” phản đối toàn cầu hóa, những nguời không có một cơ sở khoa học nào, và chỉ dựa vào những câu chuyện tưởng tượng, đã thảo luận và nghi ngờ chương 1 trong một cuốn sách và những công trình khác của tôi. Trong đó, tôi cho rằng sự gia tăng của quá trình hội nhập mang tính toàn cầu tất yếu làm cho bản thân xu thế đó ngày càng mạnh.

• Hỗ trợ các chương trình tái đào tạo và rộng hơn nữa là quỹ bảo hiểm xã hội. Thực tế đã chỉ ra rằng hoạt động hỗ trợ cho thương mại tự do thường có xu hướng thất bại nếu thiếu những chương trình như vậy.

• Ngoài chú trọng vào chính sách kinh doanh còn cần tập trung vào việc phát triển công ty và gia tăng năng suất, coi đó là điểm tập trung sự chú ý của công chúng. Đây là những vấn đề thực sự đáng quan tâm trong cuộc chạy đua lâu dài kiếm tìm sự thịnh vượng của các quốc gia cũng như các công ty.

  Đừng mải nhìn về tương lai mà quên mất hiện tại Ảnh: www.dancrawford.net

5. Đừng mải nhìn về tương lai mà quên mất hiện tại. Tương lai chính là câu hỏi liệu hướng đi của toàn cầu hóa sẽ tạo ra những cơn gió ngược chiều hay những cơn gió thuận chiều cho các chiến lược toàn cầu?

Vấn đề này chắc chắn là có liên quan đến thành công hay thất bại của những chiến lược đó. Nhưng tương lai không được phép bỏ qua sự cân nhắc những yếu tố gây ảnh hưởng khác, bao gồm cả những yếu tố thuộc thời điểm hiện tại.

Trong suốt cuốn sách này lặp đi lặp lại một vấn đề: Tình trạng thực hiện chiến lược toàn cầu hiện nay đã nảy sinh những lỗ hổng quan trọng cần được cải thiện. Có một cách để khai thác nguồn tiềm năng chính là bắt đầu khởi động nó.

- Tóm tắt cuốn sách “Xác định lại Chiến lược Toàn cầu” của Giáo sư Pankaj Ghemawat -

Đề nghị ghi rõ “Bản quyền @Harvard Business School Publishing”, hoặc “Bản quyền tiếng Việt @Công ty phần mềm và truyền thông VASC” khi trích dẫn lại thông tin này trên các tài liệu in ấn và photocopy, và ghi rõ “Trích từ trang Harvard’S-TVN” khi xuất bản trực tuyến.