TUANVIETNAM - VIETNAMWEEK

Vài nét về Mark Zuckerberg
và Facebook

Mark Elliot Zuckerberg (14/5/1984) là một lập trình viên máy tính và là một chủ doanh nghiệp người Mỹ. Khi còn là một sinh viên của Đại học Harvard, anh đã thành lập trang mạng xã hội Facebook (năm 2004) cùng với sự trợ giúp của bạn bè. Hiện Zuckerberg đang là Tổng Giám đốc Điều hành của Facebook. Năm 2008, Zuckerberg xếp thứ 785 trong bảng xếp hạng doanh nhân giàu có của tạp chí Forbes, tài sản của anh lên đến 1,5 tỷ USD. Đến nay, số lượng người sử dụng mạng xã hội ảo Facebook đang ngày càng tăng với tốc độ chóng mặt với khoảng hơn 50 triệu người và mỗi tháng lại có thêm 4 triệu sử dụng mới.

Cách đây không lâu, trên tờ The Wall Street Journal[1] (WSJ) đã đăng tải thông tin về hai trường hợp bổ nhiệm Giám đốc Hoạt động (COO) trong hai tình huống hoàn toàn khác nhau.

Thông tin trên trang nhất là trường hợp Mark Zuckerberg đã lôi kéo Sheryl Sandberg[2] từ đội ngũ nhân lực chủ chốt của Google về làm Giám đốc Điều hành cho Facebook.

Bài viết này cùng một số báo cáo khác đã ám chỉ rằng chính những nhà đầu tư tư bản đang cấp vốn cho Facebook đã gây sức ép buộc người lãnh đạo trẻ Zuckerberg phải chiêu mộ một nhà quản lý nhiều kinh nghiệm để chèo lái sự phát triển bùng nổ của công ty.

Câu chuyện này xét cho cùng thì không có gì lạ lẫm: Hai thần đồng Larry Page[3] và Sergey Brin[4] - những người sáng lập nên Google đã từng chiêu mộ Eric Schmidt[5] cũng với lý do tương tự.

Điểm khác biệt ở đây dĩ nhiên là việc Schmidt trở thành Tổng Giám đốc Điều hành của Google – một tước vị mà Zuckerberg đang không hề muốn từ bỏ một chút nào.

Tại cuộc hội thảo South-by-Southwest (trong một buổi phỏng vấn hết sức kỳ lạ, tuy nhiên chúng ta không đề cập đến vấn đề này ở đây), phóng viên Sarah Lacy đã hỏi Zuckerberg: “Vì sao anh lại muốn nắm chức vụ Tổng Giám đốc? Rất nhiều người sáng lập công ty, như Kevin Rose[6] và Marc Andreesen[7], không hề muốn làm Tổng Giám đốc chút nào”. Và Zukerberg đã trả lời rằng: “Vì Tổng Giám đốc là người có quyền ra quyết định”.

Mark Zuckerberg - Người sáng lập đồng thời
là Giám đốc Điều hành của Facebook
Nguồn: img.dailymail.co.uk

Nhưng thật đáng buồn, việc ra các quyết định đúng đắn có vẻ lại chính là điểm yếu của Zuckerberg. Năm 2006, khi Zuckerberg đưa thêm một tính năng quan trọng vào Facebook làm dấy lên mối lo ngại về sự xâm phạm quyền riêng tư, anh đã ra một thông điệp mà có lẽ chỉ như đổ thêm dầu vào lửa.

Zuckerberg đã tỏ ra hạ mình khi khuyên bảo mọi người nên “bình tĩnh lại, hít thở thật đều. Chúng tôi đang lắng nghe bạn”.

Tiền thân khá nổi tiếng của Facebook chính là một ứng dụng mà Zuckerberg đã từng tạo ra tại Harvard - sử dụng các hồ sơ ảnh anh đã lấy được (bằng cách bẻ khóa hệ thống máy tính của trường) để cho phép các sinh viên có thể cho điểm về độ đẹp - xấu của khuôn mặt các thành viên trong lớp mình.

Dù Sheryl Sandberg có vẻ rất vui mừng khi được làm việc trong một môi trường mới đang ở giai đoạn siêu tăng trưởng này, chắc hẳn bà cũng sẽ phải có đôi chút e dè và ngạc nhiên nếu biết Zuckerberg từng in gì trên danh thiếp của mình. Người ta sẽ đọc được trên đó dòng chữ: “Tôi là Tổng Giám đốc... Khỉ thật!”

Các trường hợp bổ nhiệm do ảnh hưởng của sức ép từ ban lãnh đạo này tương đối khác biệt so với trường hợp bổ nhiệm giám đốc điều hành còn lại mà WSJ đã đưa tin – đó là việc thăng chức Fritz Henderson[8] - một nhân vật nội bộ tại General Motors[9], nhằm mục đích chia sẻ bớt gánh nặng với Tổng Giám đốc Rick Wagoner[10].

Chớp lấy thời cơ tăng trưởng không phải là vấn đề đối với GM mà mục đích của họ là tạo điểu kiện cho Wagoner có thể tập trung vào những động thái chiến lược lớn, phục vụ cho mục đích cạnh tranh trên phạm vi toàn cầu, trong khi Henderson sẽ để mắt tới việc điều hành các công việc hàng ngày.

Cần có vị trí Giám đốc Hoạt động như là "người hộ tống"
đứng bên cạnh Giám đốc Điều hành
Nguồn: i2iltd.com

Cả hai câu chuyện về bổ nhiệm này đã nhấn mạnh những quan điểm chính trong một bài viết rất hay trên Harvard Business Review của Nate Bennett và Stephen Miles mang tên Second in Command: The Misunderstood Role of the Chief Operating Officer (TD: Người ra quyết định thứ hai: Vai trò bị hiểu lầm của các Giám đốc Hoạt động).

Bài viết này đã chỉ ra bảy lý do khác nhau, lý giải tại sao các công ty cần có vị trí Giám đốc Hoạt động. Các tác giả đã cho thấy vai trò của vị trí này hoàn toàn không cố định: Nó được xác định hoàn toàn dựa theo mối quan hệ ảnh hưởng từ các cá nhân cũng như điểm mạnh và điểm yếu của những người đang nắm giữ chức vụ Tổng Giám đốc.

Như vậy, chúng ta đang xem xét hai trường hợp bổ nhiệm Giám đốc Điều hành hoàn toàn khác nhau cùng với hai lĩnh vực kinh doanh trong hai thời điểm hoàn toàn khác nhau trên bước ngoặt tăng trưởng.

Bạn cho rằng vị Giám đốc Hoạt động nào sẽ thuận lợi hơn trong công việc của mình?

- Bài viết của Julia Kirby[11] trong chuyên mục “Discussion Leader” trên trang Harvard Business Online -

Ý kiến độc giả Harvard Business Online

Ý kiến của Nate Bennett

Cũng như Julia, tôi đã hứng thú theo dõi diễn biến của những trường hợp bổ nhiệm Giám đốc Hoạt động tuần trước tại Facebook và GM. Ngoài những điểm chính mà bà đã nêu trong bài viết, tôi muốn bổ sung thêm một số quan điểm dựa theo nghiên cứu tôi đã thực hiện cùng Stephen Miles tại Heidrick & Struggles xung quanh vị trí Giám đốc Hoạt động.

Một trong những phát hiện dễ thấy nhất trong các nghiên cứu của chúng tôi có liên quan tới những công việc mà một Tổng Giám đốc phải làm để có thể lựa chọn chính xác, chuẩn bị điều kiện và cuối cùng là giới thiệu cho hội đồng công ty một Giám đốc Hoạt động.

Vị Tổng Giám đốc này phải có được sự hiểu biết sâu sắc về những mục tiêu và trách nhiệm phù hợp trong việc định hướng Giám đốc Hoạt động trong công việc. Cuối cùng, ông ta cũng cần có cách nhìn người sâu sắc (đặc biệt đối với các Tổng Giám đốc đồng thời là người sáng lập công ty) để tin tưởng giao phó những phần quan trọng trong công việc cho Giám đốc Điều hành. Nếu Giám đốc Hoạt động không có năng lực thực sự thì anh ta sẽ thất bại – cả trên phương diện cá nhân và đối với công ty.

Đối với câu hỏi “vị Giám đốc Hoạt động nào sẽ gặp thuận lợi trong công việc của mình hơn” của Julia, thì thời gian sẽ cho chúng ta thấy kết quả! Nhưng có bốn yếu tố khiến tôi đặt cược vào Henderson.

Thứ nhất, Henderson sẽ là người được hưởng lợi từ việc bản thân Rick Wagoner cũng đã từng giữ vai trò là một Giám đốc Điều hành của GM. Rõ ràng, Wagoner từng có kinh nghiệm trong tình thế của một người đóng vai trò “lãnh đạo số hai”, cũng như những gì phải làm để có được thành công ở vị trí này. Sandberg sẽ không có được những lợi thế như vậy ở Facebook.

Thứ hai, Wagoner và Henderson từng làm việc với nhau tại GM – họ hiểu về công ty và hiểu rõ về nhau.

Thứ ba, Sanberg dường như được kỳ vọng sẽ trở thành một người hướng dẫn có hiệu quả cho Zuckerberg – giống như vai trò của Mort Topfer đối với Michael Dell. Anh ta có sẵn sàng chấp nhận điều này không?

Cuối cùng, có một dấu hiệu xấu về những rắc rối có thể xảy ra nếu những nhà đầu tư hối thúc phải có vị trí Giám đốc Hoạt động chứ không phải bản thân Zuckerberg cần có người hỗ trợ – trừ phi Zuckerberg nhanh chóng nắm lấy toàn bộ cơ hội xây dựng đội ngũ của mình. Không có quá nhiều ví dụ về những kết quả tốt đẹp khi một Giám đốc Hoạt động được bổ nhiệm một cách ép buộc bên cạnh vị trí Tổng Giám đốc.

Ý kiến của Paul Nunes:

Cả hai Giám đốc Hoạt động đó đều sẽ không có khoảng thời gian dễ dàng ở phía trước, mặc dù những thử thách mà họ phải đối mặt sẽ rất khác nhau trên nhiều khía cạnh. Nate đã chỉ ra một số trong đó.

Tuy nhiên, dựa trên một số nghiên cứu mới đây mà tôi cùng vài người khác, bao gồm cả Nate Bennett đã tiến hành tại Accenture, nhiều khả năng họ sẽ gặp phải một số khó khăn chung, bất chấp những khác biệt rõ rệt về hoàn cảnh và lai lịch của mỗi người.

Ví dụ: Ít có khả năng họ nhận được sự hướng dẫn tận tình để làm quen với công việc, điều mà một vài Giám đốc Hoạt động khác có được. Và họ chắc hẳn sẽ phải nỗ lực rất nhiều nếu không muốn bị đào thải ra khỏi công ty.

Tuy vậy, nếu họ giống như những Giám đốc Hoạt động khác, họ sẽ hài lòng với điều đó vì họ sẽ có cảm giác tuyệt vời về những kỳ vọng trong tương lai và cảm thấy thỏa mãn với cách người ta đánh giá hiệu quả công việc của mình. Đáng ngạc nhiên là gần như không mấy khi các Giám đốc Hoạt động tỏ ra không thỏa mãn với những kỳ vọng đặt ra và có xu hướng đáp ứng tốt sự thương lượng về công việc.

Tất cả những điều này nói lên rằng cả hai người dường như đều hiểu họ ở đây vì lý do gì. Việc thành bại ra sao phụ thuộc vào chính bản thân họ.

Đề nghị ghi rõ “Bản quyền @Harvard Business School Publishing”, hoặc “Bản quyền tiếng Việt @Công ty phần mềm và truyền thông VASC” khi trích dẫn lại thông tin này trên các tài liệu in ấn và photocopy, và ghi rõ “Trích từ trang Harvard’S-TVN” khi xuất bản trực tuyến.

[1] The Wall Street Journal là một tờ nhật báo có ảnh hưởng lớn trên thế giới, được sáng lập bởi Charles Dow, Edward Jones và Charles Bergstresser, xuất bản lần đầu năm 1889 tại Thành phố New York. Tên của nó bắt nguồn từ Phố Wall, trung tâm tài chính của New York, với lượng phát hành trung bình hơn hai triệu bản mỗi ngày trên toàn thế giới (số liệu 2006). Nhiều năm liền, Wall Street là tờ báo có số lượng phát hành lớn nhất của Hoa Kỳ. Tờ báo này cũng phát hành ở Châu Á và Châu Âu. Hiện tại, Wall Street được sở hữu bởi công ty Dow Jones & Company.

[2] Sheryl Sandberg hiện là Giám đốc Điều hành của trang Facebook. Trước đây bà từng là Phó Chủ tịch bán hàng trực tuyến toàn cầu và điều hành hoạt động của Google. Bà từng tốt nghiệp trường Cao đẳng Harvard thuộc trường Harvard Business Shool. Năm 2007, bà được tạp chí Fortune bình chọn vào danh sách Fortune 50 người phụ nữ thành đạt nhất thế giới.

[3] Lawrence Edward "Larry" Page (sinh ngày 26 tháng 3 năm 1973 tại Lansing, Michigan, Mỹ) là một nhà doanh nghiệp, người đồng sáng lập ra công cụ tìm kiếm Google cùng với Sergey Brin. Page hiện đang là Giám đốc Sản phẩm tại Google. . Năm 2007, Lawrence được tạp chí Forbes bình chọn vào danh sách 100 tỷ phú giàu nhất thế giới với tài sản ước tính khoảng 16,6 tỷ USD.

[4] Sergey Brin (sinh ngày 21/08/1973 tại Moskva, Nga), là một doanh nhân, cũng là người đồng sáng lập Google cùng vối Larry Page. Brin hiện là Giám đốc Kỹ thuật của Google. Năm 2007, Sergey Brin được tạp chí Forbes bình chọn vào danh sách 100 tỷ phú giàu nhất thế giới với tài sản ước tính khoảng 16,16 tỷ USD.

[5] Eric Schmidt sinh năm 1955, hiện là Tổng Giám đốc Điều hành của Google. Trước khi về với Google, Eric Schmidt đang làm Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc của tập đoàn Novell, kiêm Tổng giám đốc của công ty Volera Inc. Eric Schmidt tốt nghiệp khoa điện tử trường đại học Tổng hợp Princeton. Sau đó ông học thạc sỹ và bảo vệ luận án tiến sỹ về tin học tại trường tổng hợp California tại Berkeley.

[6] Robert Kevin Rose (sinh 21/2/1977 tại California) được biết đến trước hết là một tài năng trẻ và là người dẫn chương trình The Screen Savers của TechTV được rất nhiều người ưa thích. Tháng 5/2005, anh bắt đầu làm quen với mạng và trở nên nổi tiếng với những trang mạng do anh thành lập, điển hình nhất là Revision3 Corporation, Pownce, Digg…

[7] Marc Andreessen, sinh ngày 9/7/1971 tại Cedar Falls, Iowa, Mỹ. Ông là một trong những Kỹ sư phần mềm và là nhà chủ doanh nghiệp giỏi, đồng sáng lập hãng Mosaic và hãng Nescape. Andreessen còn là Chủ tịch của Opsware, một công ty phần mềm được ông thành lập từ khi mới khởi nghiệp. Ông cũng là người đồng sáng lập công ty Ning, chuyên cung cấp các website xã hội.

[8] Fritz Henderson, 49 tuổi, Hiện là Phó Chủ tịch phụ trách tài chính của GM. Ông bắt đầu sự nghiệp dưới vai trò nhân viên phân tích trong phòng tài chính. Ông làm ở GMAC (một thương hiệu của GM) từ 1989 đến 1992 rồi qua nhiều chức vụ ở GM châu Âu. Tháng 9/2007, Henderson nằm trong đoàn đàm phán với Nghiệp đoàn Mỹ và được biết đến là nhân tố quan trọng trong việc thuyết phụ hạ chi phí lương hưu và trợ cấp sức khỏe.

[9] GM (General Motors) là tập đoàn sản xuất ô tô do William Crapo Durant thành lập năm 1931 với cái tên khởi thủy Motor Vehicle Company Inc, một trong những tập đoàn ô tô lớn nhất thế giới hiện nay. Hiện GM có trụ sở tại Detroit, bang Michigan, Mỹ. Doanh thu năm 2006 của hãng là 207.349 tỷ USD

[10] Rick Wagoner sinh ngày 9/2/1953, là Chủ tịch General Motors. Rick Wagoner có cả một sự nghiệp lẫy lừng trước khi trở thành Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc điều hành General Motors, nhà sản xuất lớn ôtô nhất thế giới. Năm 2007, ông được giới sản xuất ô tô Mỹ bầu chọn vào đứng đầu danh sách 10 nhân vật quyền lực nhất trong thế giới ô tô.

[11] Julia Kirby là Biên tập viên lâu năm của tạp chí Harvard Business Review. Bà phụ trách chuyên mục tin tức marketing của tạp chí. Bà từng viết và biên tập rất nhiều ấn phẩm và những bài tập tình huống, bao gồm “Toward A Theory of High Performance” (TD: Hướng tới Lý thuyết về Kết quả Cao). Bà đồng thời cũng là biên tập viên đặc biệt của hai chuyên mục Sales và Marketing của tạp chí HBR.