Đó chính là John Mackey là một người nằm trong bản danh sách những nhà lãnh đạo kinh doanh thành công nhất nước Mỹ thế kỷ XX được bầu chọn theo tiêu chuẩn Leadership Initiative (Sáng kiến Lãnh đạo) của HBS.

Whole Foods Market và John Mackey, ai giúp ai thành công? Ảnh: sitemaker.umich.edu

John Mackey là người đã cải tổ và gây dựng Whole Foods Market [1] (Siêu thị thực phẩm nguyên chất) trở thành đối thủ cạnh tranh khổng lồ trong thị trường thực phẩm hữu cơ có lợi cho sức khỏe - một thị trường mới nổi và đang phát triển mạnh mẽ.

Công ty của John Mackey đã làm thay đổi ngành kinh doanh tạp hóa, chính điều này đã khẳng định vai trò quan trọng của ông. Thành công khiến cho tên tuổi của John được khắc trong danh sách những nhà lãnh đạo kinh doanh thành công nhất nước Mỹ mà chúng ta đã biết.

John Mackey là Chủ tịch và là CEO của Whole Foods Market, và là một trong hai người đồng sáng lập ra Whole Foods Market năm 1980. Mackey có tên trong danh sách của Ernst & Young Entrepreneur Of The Year vào năm 2003. Mackey là một “tín đồ”  trong việc áp dụng những nguyên lý Luồng, bao gồm nguyên lý thị trường tự do và quản lý ủy quyền (empowerment management) vào trong công việc. Ông cũng là một trong những lãnh đạo đi đầu trong việc chuyển đổi hệ thống thực phẩm hữu cơ.  Ngày 20/07/2007, tờ Nhật báo phố Wall đã tiết lộ thông tin việc Mackey trong vòng 7 năm liền đã dùng bút danh “Rahodeb” gửi bài lên mục Yahoo Financial và viết nhiều bài phê phán Wild Oats Market một đối thủ cạnh tranh mà Whole Foods Market (dự kiến mua lại)  trên các diễn đàn trực tuyến. Sau naỳ Whole Foods đã mua lại Wild Oats với giá tiền là 670 triệu USD bao gồm cả giá trị cổ phiếu và giá trị các khoản nợ của Whole Foods vào ngày 27/8/2007. Tuy nhiên, trước khi hoàn tất được vụ mua lại này, Whole Foods Market đã phải trải qua vụ kiện do Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa kỳ (FTC) đặt ra về việc đã cạnh tranh không lành mạnh với các đối thủ khác trong vụ mua lại để đạt được giá mua lại rẻ hơn.

Giờ đây, Mackey lại được báo chí nhắc đến vì nhiều lý do khác nhau. Từ năm 1999 đến 2006, Mackey đã sử dụng bút danh “Rahodeb” để gửi đăng những bình luận chê bai làm mất uy tín đối thủ cạnh tranh Wild Oats [2] trên nhiều diễn đàn Internet.

Những lời bình luận này gần đây mới được hé lộ như một phần của kết quả điều tra của Ủy ban Thương mại Liên Bang Hoa Kỳ về vụ sáp nhập giữa Whole Foods và Wild Oats.

Những bình luận này có thể đơn giản chỉ là một phần của bối cảnh cạnh tranh mới, trong đó người ta có thể sử dụng tất cả các phương tiện truyền thông hay các thủ thuật để khuyếch trương thương hiệu – ngay cả khi đối thủ cạnh tranh phải trả giá đắt.

Hoặc, thậm chí các thủ thuật này có thể trở nên nham hiểm hơn, giống như một phần của mánh khóe vận động thị trường: Về bản chất, đây là một cố gắng giảm bớt giá trị thị trường của một đối tượng tiềm năng nhằm mục đích thâu tóm (mua lại hay sáp nhập) họ.

Trong khi điều này còn chưa được phân định rõ ràng khiến cho những qui định pháp luật có nguy cơ bị phá vỡ, hành động của Mackey vẫn làm dấy lên những câu hỏi nghi vấn về danh tiếng và lương tri của một doanh nhân vĩ đại.

Mackey liệu có xứng đáng được đánh giá là một doanh nhân vĩ đại không?

Riêng tôi (Mayo), tôi nhìn vào những tài sản mà các lãnh đạo kinh doanh được kế thừa, tiền bạc mà họ sử dụng để gây dựng và vận hành công việc kinh doanh, những kết quả lâu dài họ tạo ra để đánh giá hành vi của họ. Điều này đã tạo nên một cuộc tranh luận lớn về vấn đề “Khía cạnh nào nên được quan tâm phán xét nhiều hơn?”

Nếu như mục đích hay công cụ để đạt được mục tiêu được xem là đáng nghi ngờ thì hậu quả của nó có giảm bớt được không?

· Có công bằng không khi phán xét các nhà lãnh đạo kinh doanh xét trên cả ba lĩnh vực?

· Khi bạn nghĩ về một doanh nhân tài ba thì bạn nghĩ mặt nào quan trọng nhất?

· Liệu Mackey có tiếp tục được đánh giá là một nhà lãnh đạo tài ba hay không?

Khi đánh giá giá trị của doanh nhân, tôi thường có xu hướng nhìn nhận toàn bộ những thành quả trong sự nghiệp của doanh nhân đó. Xét một cách toàn diện, tôi sẽ tìm cách trả lời hai câu hỏi:

· Họ đã đóng góp gì cho những tiến bộ trong kinh doanh?

· Họ có tạo ra những cơ hội mới, hay chính họ lại phá vỡ những gì họ đã tạo ra?

Nếu nhìn nhận một cách toàn diện những đóng góp của Mackey đối với kinh doanh, bản thân tôi vẫn giữ nhận định rằng Mackey chắc chắn có tên trong danh sách những nhà lãnh đạo kinh doanh vĩ đại nhất.

Bạn rút ra được bài học gì khi nghe kể về câu chuyện trên?

Những hành động của Mackey có phải là bước đi sai lầm nghiêm trọng làm lu mờ hình ảnh của ông?

- Tóm tắt ý tưởng chính từ bài báo đăng trên tạp chí Harvard Business Review của Tony Mayo[3] -

Những bài viết cùng tác giả

>> Lãnh đạo tùy biến theo môi trường
>> Putin và bài học lãnh đạo từ Continental Airlines

• HBV-TVN

Đề nghị ghi rõ “Bản quyền @Harvard Business School Publishing”, hoặc “Bản quyền tiếng Việt @Công ty phần mềm và truyền thông VASC” khi trích dẫn lại thông tin này trên các tài liệu in ấn và photocopy, và ghi rõ “Trích từ trang Harvard’S-TVN” khi xuất bản trực tuyến.