Phim "Đừng đốt": Viết tiếp nhật ký Đặng Thùy Trâm
(TuanVietNam) - Một đề tài cũ kiểu "nêu gương", khai thác câu chuyện có thật trong lịch sử, nhưng những thước phim “Đừng đốt” của đạo diễn Đặng Nhật Minh vẫntạo được sự đồng cảmở nhiều khán giả hôm nay. Nhịp đập yêu thương nơi trái tim của bác sĩ – liệt sĩ Đặng Thùy Trâm như vẫn còn nghe đâu đây...
Từ "Nhật ký" đến phim truyện
Có quá nhiều người đã đọc cuốn “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” cũng như theo dõi những diễn biến xoay quanh nội dung cuốn nhật ký có số phận kỳ lạ này, khi nó được phổ biến ở trong và ngoài nước.
 |
 |
|
Đặng Thùy Trâm với công việc và với trang nhật ký nơi chiến trường |
Làm phim về câu chuyện này tức là đưa ra góc nhìn của ngày hôm nay về nhân vật chính Đặng Thùy Trâm và cuộc sống lúc đó. Và làm phim này cũng phải làm sao để khán giả giữ được cảm xúc tươi mới, chứ không chỉ là “mô tả” lại nội dung cuốn nhật ký và những câu chuyện xung quanh nó.
Đó là thách thức không nhỏ cho NSND Đặng Nhật Minh trong vai trò đạo diễn để làm bộ phim được đầu tư 11 tỷ đồng.
Với phim nhựa dài 109 phút “Đừng đốt”, đang có mặt trên các rạp chiếu dịp 30/4, đạo diễn của “Bao giờ cho đến tháng mười”, “Thương nhớ đồng quê”, Hà Nội mùa Đông 46… đã không làm “phim lịch sử” hay “phim mô tả nhân vật” - rất có thể sẽ bị khô cứng - mà là phim về số phận con người nói chung.
Đặng Thùy Trâm và cuốn nhật ký trở thành khởi điểm, thành cốt truyện lý tưởng cho một bộ phim truyền tải được những thông điệp từ quá khứ còn nguyên vẹn và hơn thế là bổ sung giá trị cho đến ngày hôm nay.
Nhân vật trung tâm và khung cảnh chính mở ra câu chuyện là bác sĩ Đặng Thùy Trâm với công việc chăm sóc, chữa bệnh cho thương binh nơi một lán trại giữa rừng ở Đức Phổ (Quảng Ngãi), giữa thời điểm chiến tranh ác liệt. Cuốn nhật ký mà người nữ anh hùng, cũng là cô gái vẫn còn đầy mộng mơ, mang tư tưởng “tiểu tư sản” miệt mài viết trong bom đạn cũng có thể coi như một “nhân vật” quan trọng, vì nó cũng có "số phận" riêng.
Frederic Whitehurst (hay Fred), ở bên kia chiến tuyến, là người lưu giữ cuốn nhật ký của “chị Thùy” suốt 35 năm, một nhân chứng sống động trong ngày hôm nay, cũng là một nhân vật xuyên suốt câu chuyện phim.
 |
 |
|
Diễn viên Minh Hương trong vai Đặng Thùy Trâm và Fred (trái) thời trẻ, do Richard Connors đóng. Anh là một trong 7 diễn viên chuyên nghiệp Mỹ (từ Hiệp hội Diễn viên New York) tham gia trong "Đừng đốt" |
Những nhân vật đó, dù là người đã hy sinh hay người đang mang trong mình những ký ức xưa đều là những người có độ lắng của cảm xúc và tâm tư, đã hiểu thật rõ ràng mình đang sống vì điều gì và đâu là giá trị cần theo đuổi của cuộc đời.
Giá trị sống mà họ không rời bỏ, dù trong hoàn cảnh nào, là tình yêu thương con người, là công lý, là mối thâm tình máu mủ ruột rà, là sự cống hiến trong hòa bình và cho dù thế nào cũng cần sống thanh thản với lương tâm…
Chỉ duy nhất Fred, trước khi mãn hạn quân dịch đã từng chông chênh, không biết mình chiến đấu và tàn sát vì điều gì, nhưng sau đó, một phần nhờ tiếp xúc với cuốn nhật ký, anh đã “tỉnh ngộ” và bị ám ảnh với những điều cao cả cuốn nhật ký gợi ra cả trong ký ức hoặc giấc mơ.
Anh biết rằng, “đạn đã bắn khỏi nòng súng thì không bao giờ thu lại được” và như câu thơ của Đặng Thùy Trâm mà anh còn mãi nhớ: "Và ai có biết chăng ai/Tình thương đã chắp cánh dài cho ta".
Những thông điệp sống đến hiện thực
Nếu không vì những thông điệp về giá trị sống ấy được những người như chị Trâm hay các bà mẹ đan kết và thực sự đã có sự lan tỏa thì không có anh lính Việt Nam Cộng hòa tên Huân ngồi lặng đi, quên cả bụi khói, lửa cháy sau một trận bom càn để chìm đắm vào từng dòng chữ của cuốn nhật ký còn rơi rớt.
 |
 |
|
Xen lẫn bom đạn, chết chóc, hình ảnh về cuộc sống gia đình hạnh phúc và yên bình của Đặng Thùy Trâm trở đi trở lại trong phim |
Nếu không vì sự rung động mạnh đó thì Fred đã không sống trong cảm giác “thiêu đốt" cả cuộc đời vì cuốn nhật ký và nó đã không thôi ám ảnh anh cho đến khi anh quyết định gửi nó cho trung tâm lưu trữ và nghe theo lời mẹ, sau này tìm cách gửi về Hà Nội cho gia đình bà Doãn Ngọc Trâm, mẹ của Đặng Thùy Trâm…
Nếu không vì những thông điệp mà phim muốn truyền tải đó thì người con dâu Việt Nam trong gia đình Mỹ kia không thay đổi thái độ về cuộc chiến, để vơi đi mối thù trong ký ức buồn. Sẽ không có người phóng viên ảnh từ Mỹ sang Việt Nam lặn lội qua khắp các phố phường đua chen của Hà Nội ngày hôm nay để tìm kiếm gia đình liệt sĩ Đặng Thùy Trâm, trao lại nội dung nhật ký được in sao mà Fred nhờ chuyển…
Nếu không vì những giá trị chung đó thì người mẹ liệt sĩ Đặng Thùy Trâm sau này không coi Fred như một người con trong gia đình. Một người mà khi xưa là người chỉ huy binh đoàn đã xả xúng nơi lán trại của Đặng Thùy Trâm, nay là luật sư và hành nghề tư vấn khoa học, đứng về phía công lý.
Không vì những giá trị đó thì trong phim, đạo diễn Đặng Nhật Minh chắc sẽ không đưa vào những chi tiết mang màu sắc "điện ảnh" về thế giới tâm linh, sự thần giao cách cảm giữa con người với con người.
Mẹ của "chị Thùy" đã từng mơ về người con gái Hà Nội giỏi giang, nhân hậu, và xinh xắn hôm nào dũng cảm ra nơi chiến tuyến nay chạy ùa về ôm lấy mình, sum họp. Và cho đến hôm nay, bà mẹ ấy vẫn tưởng như có lúc đứa con gái bẻ bóng của mình như con bướm trắng kia về đậu bên khủng cửa.
Hay một chi tiết khác trong phim: Người mẹ lên chùa khấn nguyện và gửi theo cuốn sổ cho người con gái hi sinh nơi chiến trường. Có lẽ bà tin và những người làm phim tin rằng, với cách ấy, Đặng Thùy Trâm vẫn chưa ngừng ghi nhật ký, để những điều tốt đẹp và thánh thiện luôn còn hiện hữu trong cuộc đời này.
-
Bùi Dũng
