ODA là nguồn vốn bổ sung quan trọng cho khoản bội chi ngân sách đáp ứng mục tiêu kích thích kinh tế, duy trì tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô. Ảnh: Baophutho.

Trong bối cảnh bội chi ngân sách có thể lên tới 8%, Bộ trưởng KH-ĐT Võ Hồng Phúc cho hay, Việt Nam xem ODA là nguồn vốn bổ sung quan trọng cho khoản bội chi ngân sách đáp ứng mục tiêu kích thích kinh tế, duy trì tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô.

Không chỉ là điều kiện để kích cầu cho tăng trưởng kinh tế, việc tăng giải ngân ODA  sẽ là bước chuẩn bị cho hệ thống hạ tầng, y tế, giáo dục và xã hội trong giai đoạn phát triển tiếp theo của nền kinh tế.

“Nếu Việt Nam bố trí được 1 đồng vốn trong nước ngân sách làm đối ứng, chúng ta sẽ giải ngân thêm được 4-5 lần số tiền như thế, vì tỷ lệ vốn là 20-80”, ông Phúc nói.

Thế nhưng, số tiền cam kết nhiều năm qua vẫn nằm im lìm.

Hiện nay, chỉ riêng Ngân hàng thế giới WB và ADB, số tiền cam kết còn nằm đợi giải ngân khoảng 7,2 tỷ USD (WB còn 3,7 tỷ USD và ADB còn 3,5 tỷ USD), tương đương với tổng ngân sách các gói kích thích kinh tế mà Việt Nam đang đưa ra.

“Vấn đề không phải là không có tiền, mà chúng ta tự làm khó mình, cất tiền của mình đi”, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam, ông Sakaba Mitsuo giãi bày với báo giới.

Dự kiến mỗi năm Việt Nam giải ngân 1,5-1,6 tỷ USD. Riêng năm 2009, tính tới thời điểm này, Bộ trưởng Võ Hồng Phúc cho rằng thực trạng giải ngân ODA của Việt Nam tương đối tốt, cao hơn các năm trước.

Bộ trưởng Phúc thừa nhận một thực tế, so với yêu cầu của các nhà tài trợ, tốc độ giải ngân của Việt Nam vẫn thấp.

Thông thường, tốc độ giải ngân chuẩn của các dự án do Ngân hàng thế giới tài trợ trên 20% trong khi tỷ lệ này ở Việt Nam thấp hơn nhiều, dao động từ 11-15%.

“Không giải ngân được, hiệu quả viện trợ sẽ giảm đi, chi phí dự án tăng lên, và nguồn ODA mới cũng khó có được”, Giám đốc quốc gia ADB Ayumi Konishi lên tiếng.

Cũng theo ông Konishi, từ khi tuyên bố tài trợ đến khi dự án bắt đầu đi vào triển khai thực tế đã mất đứt 2 năm cho rất nhiều những thủ tục giấy tờ, ở phía nhà tài trợ cũng như Chính phủ Việt Nam, ở cả trung ương và địa phương.

Bà Kwakwa góp lời, vấn đề không chỉ là giấy tờ. Có thể họ tới và những giấy tờ đó chưa đạt chuẩn hoặc chất lượng cần thiết để thông qua. Họ lại quay trở lại Chính phủ và sẽ mất thời gian hơn. Vì thế, Chính phủ và nhà tài trợ phải làm việc cùng nhau, tăng cường quan hệ đối tác.

Việc phân cấp về địa phương càng khiến cho tốc độ giải ngân chậm lại, khi hồ sơ chạy vòng từ trung ương tới địa phương rồi quay về nhà tài trợ...

Đến khi triển khai thực tế, những chậm trễ do giải phóng mặt bằng... lại cản bước. Đó là chưa kể ở nhiều ban quản lý dự án, năng lực hạn chế của cán bộ, nhất là ngoại ngữ khiến cho việc giải quyết các yêu cầu thủ tục chậm lại.

“Ai sẽ chi trả cho khoảng thời gian dài chờ đợi dự án đi vào hoạt động như vậy, trong khi mục tiêu cuối cùng là lợi ích cho người dân thì bị trì hoãn”, ông Konishi nêu câu hỏi.

Đối tác

Ảnh: baovietnam.vn

Ảnh: dantri

Cùng đồng cảm, Bộ trưởng Võ Hồng Phúc nhấn mạnh, việc chậm giải ngân không phải là vấn đề của riêng một phía. Cả hai bên đều phải cố gắng để thủ tục thông thoáng, gần nhau hơn.

Về Chính phủ, Việt Nam sẽ cải thiện thủ tục tốt hơn. Hiện nay, Việt Nam chủ trương tập trung cho các dự án lớn, nhất là giao thông, thủy lợi, và ưu tiên những khâu cần xử lý trước, đáp ứng đủ vốn đối ứng. Chính phủ cũng nỗ lực giảm thủ tục đầu tư xây dựng cơ bản, với việc trình ý kiến Quốc hội sửa một số điều của các luật liên quan đến đầu tư xây dựng cơ bản. Chính phủ cũng đang nỗ lực làm tốt công tác giải phóng mặt bằng, và đang trình một nghị định về vấn đề này, ông Phúc cho biết.

Người đứng đầu Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng mong muốn, các nhà tài trợ chú ý hơn vấn đề thủ tục của họ: đầu thầu, lựa chọn và phê duyệt dự án, người đứng đầu Bộ KHĐT cho biết.

Đại diện ADB cho hay, năm 2008, tổ chức này đã lập ra một bộ phận riêng để đẩy nhanh tốc độ giải ngân, đưa thêm cán bộ từ Nhật sang, tuyển thêm nhân viên mới đảm trách nhiệm vụ này.

Giám đốc Quốc gia WB cũng cho biết, tổ chức này sẽ xem lại cách thức hoạt động của mình, tìm cách đảm bảo rằng sẽ không có sự chậm trễ nào từ phía nhà tài trợ khi các thủ tục đến.

Hiện nay, WB và một số nhà tài trợ đã sử dụng chính quy trình của Việt Nam, để giảm những khác biệt về mặt thủ tục, tiết kiệm thời gian. Mục tiêu của chương trình hài hòa hóa thủ tục cũng nhằm như vậy.

Trên thực tế, ngay trước thềm CG giữa kì tại Đắc Lăk này, đại diện Việt Nam đã cùng ngồi lại với Nhóm 6 ngân hàng phát triển WB, ADB, để cùng vạch ra những vấn đề Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản JICA, Cơ quan Phát triển Pháp và ngân hàng xuất nhập khẩu Hàn Quốc trong quy trình thủ tục đang cản trở việc đẩy mạnh giải ngân ODA.

Hai bên đã cùng phân tích những vướng mắc cụ thể trong quy trình thực hiện, đảm bảo tốc độ giải ngân nhanh nhất. Ngay trong những ngày tới, đại diện Chính phủ và các nhà tài trợ sẽ tiếp tục thảo luận chi tiết về những vướng mắc này, đảm bảo đẩy nhanh giải ngân ODA.

“Nói dễ nhưng làm khó. Vấn đề hài hòa hóa thủ tục và nâng cao năng lực cán bộ được nêu từ lâu nhưng để hiện thực hóa các mục tiêu, tăng hiệu quả và tốc độ giải ngân ODA vẫn cần thời gian”, Giám đốc quốc gia của ADB nói.

• Hoàng Phương