Tên sách: Nỗi cô đơn của các số nguyên tố
Tác giả: Paulo Giordano
Dịch giả: Lê Thúy Hiền
NXB Nhã Nam và NXB Văn học
-----

Trong khi không ít nhà văn ghép hai con người bất hạnh lại để tạo ra một tia sáng đồng cảm sẻ chia, thì Paulo Giordano lại xô hai con người đau khổ lại với nhau để làm cho bi kịch vô vọng và sự cô đơn tuyệt đối thêm phần ám ảnh.

Họ là những con người cô độc, những người dù không cách xa nhau nhưng vẫn không thể đến được với nhau. Họ giống như một cặp số nguyên tố “ở gần nhau nhưng ở giữa luôn có những số chẵn ngăn cách không cho chúng sát lại bên nhau thực sự”.

Bìa cuốn sách.

Hai nhân vật chính Alice và Mattia là hai khối cô đơn hoàn hảo: luôn cô đơn và luôn ngăn người khác đến với mình. Cả hai đều mang những nỗi đau khôn nguôi của thời thơ ấu.

Vì một tai nạn khi trượt tuyết mà Alice phải mang biệt hiệu “cô què” suốt thời gian đi học. Mattia trưởng thành cùng với nỗi day dứt vì đã để lại đứa em song sinh ngớ ngẩn ở công viên trong tuyết lạnh để đi dự tiệc. Khi sực nhớ ra và quay về thì cô em gái không còn ở đó nữa. Người ta không tìm thấy xác cô bé ở dòng sông cạnh công viên và cũng không bao giờ tìm thấy cô bé nữa.

Lớn lên với mặc cảm về hình dáng không hoàn hảo, Alice trở thành cái bóng câm lặng và thù địch với mọi bữa ăn còn Mattia tự hành xác mình bằng những vết rạch chằng chịt trên cánh tay. Hai quả bóng cô độc đó lăn lại gần nhau với những rung động nhẹ nhàng của tuổi mới lớn, mối cảm thông kì lạ vì quá khứ ám ảnh nhưng tất cả đều không đủ mạnh để khiến một trong hai người phá được lớp vỏ bọc vững chắc bên ngoài bởi họ cảm nhận được nỗi cô đơn của mình trong nỗi cô đơn của người kia.

Chính những tâm sự của hai nhân vật giúp ta dễ dàng nhận ra cái bóng đen của quá khứ có thể bao trùm và đè nặng lên cuộc đời con người trong hiện tại và cả tương lai. Những lỗi lầm trong quá khứ không bao giờ chịu ở yên chỗ của nó mà sẽ bám đuổi dai dẳng đến hết cuộc đời.

Bất kì nhân vật nào trong cuốn tiểu thuyết cũng thu lại trong thế giới trống trải của riêng mình với khối u uẩn không thể giải tỏa. Cha Alice day dứt vì chính sự ép buộc của ông dẫn đến tai nạn cho Alice để rồi từ đó về sau, ông không còn một lần nào dám can thiệp vào cuộc đời Alice nữa.

Cha mẹ Mattia đau đáu vì mất con, thậm chí sự hiện diện của đứa con hoàn hảo, thông minh cũng không thể bù đắp được sự thiếu vắng đứa con ngớ ngẩn, để rồi sự hiện diện của Mattia trong căn nhà chỉ khiến họ thêm ngạt thở.

Cậu bạn Denis lặng lẽ với tình cảm dành cho Mattia trong niềm hổ thẹn về những ham muốn đồng giới. Thậm chí cả cô nàng đình đám Viola cũng cô đơn giữa một bè lũ tay sai đồng trang lứa nhưng chẳng có đứa nào là bạn thật sự.

Nếu cô em song sinh Michela đơn độc với những suy nghĩ chỉ mình em mới biết bên trong những hành động khờ dại thì Mattia lại cô đơn ở đỉnh cao trí tuệ và sự sáng suốt.

Tìm đến với cuốn sách của Paulo, dù bạn là ai và ở lứa tuổi nào, bạn cũng sẽ ít nhiều nhìn thấy mình trong đó. Cuốn sách đặt ra vấn đề về tác động to lớn mà những cú shock thời thơ ấu có thể in hằn lên cuộc đời của một con người. Ở đó có vấn đề tình bạn, tình yêu, tình dục ở tuổi vị thành niên, sự rạn nứt trong quan hệ cha mẹ và con cái hay một vấn đề lớn lao hơn về bản chất nỗi cô đơn của con người.

Mặc dù cả Alice và Mattia đều cố gắng vượt ra khỏi nỗi cô đơn của mình để mong tìm thấy sự chia sẻ nhưng họ không thắng được những ràng buộc do chính họ cố sức tạo ra. Điều đó đẩy họ đến bi kịch vô vọng. Mattia đắm mình trong niềm say mê số học để lãng quên mọi thứ và quên chính cuộc sống của mình. Alice không thể sống yên ổn bên người chồng dù rất yêu cô nhưng dần dần cũng không còn đủ kiên nhẫn để chờ đợi.

Tác giả Paulo Giordano. Ảnh: EVăn

Paulo đã tạo nên những trang văn tuyệt vời với sự kết hợp hài hòa giữa cái nhìn thấu suốt của một nhà khoa học và giọng văn đầy cảm xúc. Những trang văn viết về toán học có sức hấp dẫn riêng. Trong khi miêu tả Mattia nghiên cứu số học, tác giả cũng đã hoàn thành suất sắc công việc của mình, nghiên cứu và phân tích những tình cảm và cảm xúc của nhân vật.

Không hề bị ảnh hưởng bởi ác cảm nặng nề hay khô khan khi nói về toán học, các trang viết của Paulo còn cho người đọc biết những điều rất thú vị mà nếu ai đã từng đọc Bí ẩn về con chó lúc nửa đêm có thể tìm thấy nét tương đồng về giọng điệu

Dù theo học ngành vật lý nhưng cuốn tiểu thuyết đầu tay của chàng trai “ngoại đạo” Paulo Giordano hoàn toàn xứng đáng nhận giải thưởng Premio Stregg danh giá của văn học Ý, giải thưởng vốn có truyền thống chỉ trao cho các nhà văn lớn có tên tuổi, và sau đó là giải thưởng Campiello.

Cuốn sách đã được dịch ra hơn 30 thứ tiếng và liên tục đứng đầu trong bản xếp hạng sách bán chạy của Ý, Hà Lan và Tây Ban Nha. Nỗi cô đơn của các số nguyên tố rất có thể sẽ tiếp nối Lụa để trở thành sứ giả tiên phong mang nền văn học Ý hiện đại đến gần hơn với độc giả Việt Nam.

• Thảo Trần