"Lão luyện" trên nghị trường

Số điện thoại di động của Đỗ Trọng Ngoạn, ĐBQH khóa XI, cánh phóng viên nghị trường đều biết; nhiều người dân cũng biết. Số điện thọai này nổi tiếng đến mức ông thường đùa đấy là "đường dây nóng" để họ kêu, phản ánh đủ mọi chuyện.

Nhưng gọi liền mấy hôm đều thấy máy tắt. Liên lạc đến nơi làm việc (Trung ương Hội người cao tuổi số 12 Lê Hồng Phong), người ta bảo ông mới nghỉ rồi. Đành tìm đến nhà riêng của ông. Anh xe ôm ở cổng trường tiểu học Nguyễn Trãi trong Khương Trung chỉ vanh vách...

Ông Đỗ Trọng Ngoạn phát biểu tại nghị trường

Ngõ vào nhà ông nhỏ quá, tay lái xe máy chỉ hơi khuỳnh khoàng là đã chạm tường, may mà không phải là ngõ cụt, còn có thể vào một lối còn ra một lối khác chứ không hai xe gặp nhau thì "nguy". Đợt này  cựu ĐBQH Đỗ  Trọng Ngoạn đang ốm, đã 10 giờ sáng nhưng vẫn còn nằm, cánh cổng bên ngoài đóng im ỉm. Không khí yên tĩnh quá - khác hẳn cái thủa ông hoạt động sôi nổi trên nghị trường, mà cũng mới đây thôi chứ đâu xa.

Chẳng biết ai sáng tác ra cái câu vè "Nhất Ngoạn, nhì Trân, tam Lân, tứ Quốc" để nói về cái sự nói nhiều, nói hay, nói quyết liệt của 4 ông nghị khoá trước: Đỗ Trọng Ngoạn; Nguyễn Ngọc Trân; Nguyễn Lân Dũng và Dương Trung Quốc. Ông Ngoạn nói mình được nghe câu này từ ông...Nguyễn Lân Dũng, lúc âý ông bảo ông Dũng: Câu này đúng quá còn gì, tớ chả nhiều tuổi nhất thì ai (Đỗ Trọng Ngoạn sinh tháng 10/1930).

Ông đánh lạc hướng thế chứ sự thực cứ như Phó Chủ nhiệm Văn Phòng Quốc hội, TS Nguyễn Sĩ Dũng từng nhận xét thì kỹ năng phát biểu của ĐB Ngoạn đã trở thành "lão luyện". Mà cái kỹ năng này lại là một trong những kỹ năng cơ bản và quan trọng nhất của đại biểu Quốc hội bên cạnh kỹ năng nghe và biểu quyết.

Đã đành đại biểu nào cũng có phát biểu, trong đó có người phát biểu rất nhiều, nhưng nói hay, nói trúng vấn đề để có người nghe không phải dễ. Cứ nhìn cái cảnh, cánh phóng viên nghị trường ở trung tâm báo chí rào rào chuẩn bị sổ sách, máy ghi âm mỗi khi ông đứng lên phát biểu hay chất vấn một vị Bộ trưởng nào đó thì đủ biết sự "lão luyện" của ông đến mức nào.

5 lần chất vấn Thủ tướng

Ông bảo đã 5 lần chất vấn Thủ tướng trong đó có hai lần trực tiếp trên hội trường Ba Đình, còn 3 lần bằng văn bản; chất vấn Phó thủ tướng 7 lần còn chất vấn các Bộ trưởng thì nhớ không xuể. Mà ông cũng lạ, chất vấn rất găng Bộ trưởng Bộ Công nghiệp (cũ) - lúc đó là ông Hoàng Trung Hải - nhưng sẵn sàng bầu ông Hải là Phó Thủ tướng vì cho rằng ông Hải rất năng lực. 

ĐB QH khóa 11 Đỗ Trọng Ngoạn (Nguồn: lanhdao)

Lần khác ông chất vấn Bộ trưởng Bộ Kế hoạch Đầu tư Võ Hồng Phúc về việc quản lý và sử dụng vốn ODA. Sau khi chất vấn xong rồi, ông mới tự hỏi mình: Hay mình chất vấn Bộ trưởng nhiều quá, "truy" sâu quá? Nhưng rồi ông yên tâm là mình đúng bởi trách nhiệm của Bộ trưởng là phải giải trình tường tận các sự việc liên quan đến Bộ, ngành của mình; còn trách nhiệm của đại biểu Quốc hội là thay mặt nhân dân để hỏi. Và tại nghị trường lần ấy, Bộ trưởng đã phải nhận khuyết điểm về vấn đề sử dụng và quản lí vốn ODA. 

Tính ông thẳng băng thế, nhiều khi ngay cánh báo chí vốn khoái "câu hỏi có vấn đề" ngồi nghe ông chất vấn cũng thấy "gai". Như ông Nguyễn Ngọc Trân, cũng phát biểu quyết liệt lắm, nhưng vốn là nhà ngoại giao (nguyên Phó chủ nhiệm Uỷ ban Đối ngoại của Quốc hội) nên cách ông Trân nói mềm mại hơn, không "vỗ trực diện" như ông.

Có những lần ông đứng lên chất vấn hăng quá, mấy vị đại biểu cùng đoàn ngại (ông Ngoạn vốn thuộc đoàn Bắc Giang- P.V) đưa mắt nhìn sang, ý chừng nhắc: “Bác nói vừa phải thôi”. Nhưng ông thì vẫn hăng, đến nỗi về nhà vợ ông bảo: "Nhẹ nhàng thôi, gì mà ông cứ choang choang lên thế". Nhưng những gì ông chất vấn đều là trên tinh thần xây dựng nên chẳng bị ai phàn nàn bao giờ, thậm chí có bộ trưởng bị chất vấn xong, giờ giải lao còn ra hành lang cảm ơn ông một cách chân tình.

Tôi đã làm nhiệm vụ ở Quốc hội như thế nào?

Giờ thì ông đã rời nghị trường, vì điều kiện tuổi tác và sức khoẻ. Nhiều người dân không biết, vẫn gửi thư cho ông "nhờ vả", nhiều lá thư ông đọc ứa nước mắt. Ông cũng đã rời trụ sở cơ quan cũ ở 12 Lê Hồng Phong nên có nhiều thời gian thu thập thông tin hơn. Trên cơ sở ấy ông bảo, nếu trở lại nghị trường, ông sẽ tiếp tục nói hăng hơn, "cãi" hăng hơn.

Đúng là cái tính ăn vào máu, ngày xửa ngày xưa ông đã thế. Một lần ông “cãi” lại một cán bộ cấp trên trực tiếp. Vấn đề xoay quanh việc nhận xét một vài cán bộ. Ông tranh luận gay gắt, dù sau này người cán bộ không để ý gì về chuyện này và rất quý ông, nhưng lúc đó mọi người đều bảo ông là dại.

Sau này ông cũng thấy là dại, không phải vì chuyện lúc đó đang có cơ hội thăng tiến mà vì “cái dại” ở đây chính là một nhược điểm của ông là đã không nhận ra rằng nói thẳng, nói thật nhưng  phải có phương pháp, không nên làm mất thể diện của lãnh đạo trước đông người. Ông muốn sửa, nhưng nó trở thành bản tính mất rồi, không tài nào sửa được.

Giờ thì ông Ngoạn đang mệt, nằm ở nhà. Ông chỉ mong khoẻ để viết hồi kí về quãng đời làm đại biểu của mình, ông dự định đặt tên là “Tôi đã làm nhiệm vụ ở Quốc hội như thế nào?”. Ông bảo: Đó là một khoảng thời gian ngắn, nhưng nó đã để lại nhiều ấn tượng và đẹp nhất trong tôi. Còn nữa, nếu như sức khỏe cho phép, tôi sẽ tiếp tục lên tiếng bênh vực cái tốt, người yếu thế, lên án cái xấu, cái chưa tốt.

 “Tôi có quyền viết báo, Bộ trưởng nào làm chưa tốt thì tôi có thể viết báo để chất vấn”. Nghe người ĐBQH còn mới đây còn rất “khẩu khí” trên nghị trường giờ đang hi vọng khỏe để có thế tham gia phiên chất vấn bằng cách viết báo, thầy nghẹn nghẹn trong lòng…

• Đỗ Minh