Hôn kiểu Beethoven
Der Kuß ( Nụ hôn ) vốn là bài thơ hóm hỉnh của thi sĩ Đức Christian Felix Weisse được Beethoven phổ nhạc thành một ca khúc rất hay. Nhưng tất nhiên trong số các tác phẩm của Beethoven nó chưa được biết đến nhiều ở Việt Nam bằng sonata Ánh trăng .
Ca khúc: NỤ NÔN
Âm nhạc: Ludwig van Beethoven
Lời thơ: Christian Felix Weisse
Thể hiện: Fritz Wunderlich (tenor) & Hubert Giesen (piano)
***
Dù ngàn năm ngàn năm
Cũng chẳng bao giờ đủ
Để nói về
Giây khắc vĩnh cửu
Lúc mà anh hôn em
Lúc mà em hôn anh
Một khoảnh khắc trong ánh đèn mùa đông
Ở Công viên Montsouris - Paris
Ở Paris
Trên trái đất
Trái đất chính là một tinh tú.
(Khu vườn - thơ Jacques Prévert)
Một lần sau khi đọc bài thơ Khu vườn của Jacques Prévert mà tôi mới dịch, Nhi - cô bạn thân của tôi, ngồi thừ người ra khiến tôi muốn trêu:
- Sao thế? lại nhớ tới nụ hôn ở Paris à?
- Nào đã được hôn ở Paris! Lão Dũng nhà mình rất chi là đáng ghét…
 |
|
Bức tranh The Kiss (Nụ hôn) của danh họa Gustav Klimt |
Dũng là chồng của Nhi và là cậu bạn học cũ của tôi. Thế là thay vì được nghe góp ý về bản dịch tôi lại phải nghe một tràng than thở về nụ hôn đầu tiên đáng thất vọng giữa hai người. Nghe xong tôi cười:
- Thế thì hay quá còn gì, được hôn kiểu Beethoven cơ mà?
Cô bạn tôi bực bội :
- Beethoven mà hôn kiểu thô lỗ thế à! Tưởng hôn kiểu Beethoven thì phải là ở bên một mặt hồ lung linh ánh trăng và đáng nhớ như bài thơ này của Prévert chứ?
Nghe và mê Beethoven từ thời sinh viên, giờ đây đã hai con rồi mà Nhi vẫn hứng thú thao thao bất tuyệt cùng tôi hoặc chồng mình về piano sonata số 14 Ánh trăng, Giao hưởng số 3 Anh hùng ca, số 5 Định mệnh, số 6 Đồng quê, số 9 Hướng tới niềm vui cùng nhiều tác phẩm quy mô lớn khác của Beethoven. Nhưng hóa ra cô nàng chưa nghe Nụ hôn.
- Thế Nhi chưa bao giờ nghe Nụ hôn của Beethoven à?
- Nụ hôn nào cơ?
- Thì ca khúc Der Kuß ấy.
Der Kuß (Nụ hôn) vốn là bài thơ hóm hỉnh của thi sĩ Đức Christian Felix Weisse được Beethoven phổ nhạc thành một ca khúc rất hay. Nhưng tất nhiên trong số các tác phẩm của Beethoven nó chưa được biết đến nhiều ở Việt Nam bằng sonata Ánh trăng.
Ngoài các tác phẩm khí nhạc và các tác phẩm thanh nhạc quy mô lớn như opera Fidelio hay bản Missa Solemnis, Beethoven cũng sáng tác rất nhiều lied (ca khúc nghệ thuật Đức). Tập liên khúc An die ferne Geliebte (Gửi người yêu phương xa) Op. 98 mà ông soạn năm 1816 được coi là tập liên khúc đích thực đầu tiên.
 |
|
Bức tượng Kiss (Nụ hôn) của Rodin |
Tuy Beethoven không có nhiều lied nổi tiếng bằng Schubert, người được phong là "Ông vua lied", nhưng trong số gần 300 lied của Beethoven cũng lấp lánh nhiều kiệt tác của thể loại như Der Kuß hay Adelaide…
Ở thế kỷ 19, nhà phê bình Eduard Hanslick đã gọi Adelaide là "Lied độc nhất của Beethoven mà sự mất mát của nó sẽ để lại một khoảng trống trong đời sống tình cảm của dân tộc chúng ta."
Trở lại với cô bạn Nhi của tôi, tôi chọn một trong các đĩa CD lieder yêu thích của mình do giọng tenor Fritz Wunderlich thể hiện rồi bật cho Nhi nghe bài Nụ hôn của Beethoven. Tôi cũng không quên cho Nhi đọc lời dịch:
Một mình tôi với Chloen,
Và tôi muốn hôn nàng;
Song nàng lại dọa rằng
Nàng sẽ kêu toáng lên –
Thành ra công Dã Tràng.
Tôi cả gan, và hôn
Mặc dù nàng kháng cự.
Thế nàng có kêu không?
Ồ có, nàng kêu chứ;
Nhưng một lát sau đó.
- Thế lão Dũng nhà mình có biết lied này không?
- Mình chả nhớ nữa. Hồi đó dịch lời bài này xong mình gửi cả nhạc và lời cho một loạt trong danh sách bạn trong hộp thư điện tử. Mà hình như danh sách bạn hồi đó của mình mới có Dũng mà chưa có Nhi thì phải.
Hôm sau tôi nhận được tin nhắn từ Dũng: "Cám ơn vì mấy năm trước đã dạy cách hôn kiểu Beethoven!". Tôi xóa tin nhắn này ngay lập tức kẻo anh chồng sắp cưới của tôi đọc được lại hiểu lầm thì nguy.
Những ca khúc thính phòng cổ điển:
>> Mélodie huyền thoại
>> Die Forelle - từ bài ca đến ngũ tấu (Phần 1)
>> Buông xả âu lo cùng "Bài ca trên mặt nước"
>> Serenade - Khúc nhạc chiều
>> Hành trình mùa đông hay chàng trai chạy trốn tình yêu
>> Chuyện tình nàng Leilah - bông hồng xứ Ispahan