Từ chuyện ở ta, ngẫm chuyện ở... Tây

Thời làm việc ở Hà Nội, người bạn kể đã ủng hộ một người tranh cử vào chức thủ trưởng cơ quan. Cuối cùng, ứng viên đó thừa phiếu nhưng hơi “già” nên  lãnh đạo chọn người ít phiếu “trẻ” hơn. Sếp mới sau khi yên vị đã gọi anh lên, nhờ thiết kế logo cho nhóm “Xử lý ảnh”.

Anh hy vọng đây là dịp có thể ngồi lại với nhau sau những bất đồng. Tuy nhiên, cuộc nói chuyện đó trở thành lời nhắn “Anh nên ra đi vì đã chống lại tôi”. Sếp nửa đùa nửa thật “Xử lý "ảnh" để... không dấu cũng được”. Không dấu có nghĩa là... “Xử lý anh”. Anh bạn xin ra khỏi cơ quan từ dạo đó.

Đương nhiên, câu chuyện về Hillary làm ngoại trưởng Hoa Kỳ không liên quan đến chuyện trên. Xem cung cách đối nhân xử thế của Obama, anh gửi email tâm sự với tôi: “Giá như…”. Tôi đùa “Vì tầm như thế nên sếp khư khư giữ cái ghế bé tý cho đến lúc về hưu, còn cậu đã tiến xa mà vẫn là…bạn mình”.

Hillary Clinton, từ giấc mơ Tổng thống đến Ngoại trưởng thật

Bà Hillary Clinton tại đại hội Đảng Dân chủ tháng 8/2008 (Ảnh: AP)

Hôm đại hội Đảng Dân chủ tại Denver tháng 8/2008, có hai thanh niên mang vài bộ quần áo nữ đi lại trên sân khấu để thử với phông xanh nước biển của đảng Dân chủ. Tối hôm đó, bà Hillary Clinton đã ra mắt trong bộ quần áo vàng sang trọng trên nền xanh phía sau, trông rực rỡ với bài phát biểu làm hàng triệu người rơi nước mắt.

Tại đó, bà chính thức tuyên bố ủng hộ Obama tranh cử chức Tổng thống Mỹ với John McCain của đảng Cộng Hòa. Hillary không ngần ngại cùng chồng là cựu Tổng thống Bill Clinton đi khắp các bang, kêu gọi 20 triệu cử tri đã từng ủng hộ bà quay sang bỏ phiếu cho Obama. Thực tế, lá phiếu của gia đình Clinton đóng vai trò rất lớn trong chiến thắng của Obama.

Barack Obama và Hillary Clinton trong lúc tranh cử ứng viên của đảng Dân chủ đã không tiếc lời phê phán và nhằm hạ bệ nhau. Bà Hillary chê Obama thiếu kinh nghiệm khi so sánh “Ai là người có khả năng xử lý những công việc quốc gia hệ trọng lúc 3 giờ sáng?”.

Một dạo, cánh báo giới nói liên danh Hillary - Obama sẽ bất khả chiến bại. Hillary đánh tiếng “người chỉ huy phải là tôi”, còn Obama nhắn lại “nước Mỹ phải có một tổng thống Obama”.

Hôm nay, thật thú vị, Obama đã chọn Hillary Clinton làm Ngoại trưởng Hoa Kỳ, một trong những chức vụ quan trọng nhất của Nhà Trắng. Hai cựu đối thủ đã bỏ qua bất đồng quá khứ để ngồi lại với nhau và hướng tới mục đích chung của nước Mỹ.

John McCain kêu gọi cử tri đoàn kết với Obama

John McCain & Obama khi còn là "đối thủ" (Ảnh chụp tháng 1/2008, nguồn donkeydish)

Trong diễn văn thừa nhận thất bại hôm 4/11/2008, John McCain cũng kêu gọi 56 triệu cử tri từng ủng hộ ông hãy dành cho vị tổng thống mới Obama một vị trí xứng đáng trong ý nghĩ và hành động.

Ông nói “Tôi và Thượng nghị sỹ Obama đã có những khác biệt, chúng tôi từng tranh luận với nhau và ông ấy nổi trội hơn. Tôi kêu gọi các bạn, những người đã ủng hộ tôi, nay hãy cùng tôi không chỉ chúc mừng ông Obama mà hãy trao cho vị tổng thống mới niềm tin và những nỗ lực nhiệt thành nhất của chúng ta… Bất kể có những khác biệt lớn đến đâu, chúng ta đều là người Mỹ”. Đó là diễn từ của người thua cuộc.

Và người thắng cuộc Obama nói gì với cử tri Mỹ hôm đó “Lúc chiều tối nay, tôi nhận được lời chúc mừng đặc biệt cảm động qua điện thoại từ Thượng nghị sĩ McCain. Ông đã chiến đấu hết sức và bền bỉ cho Tổ quốc yêu quý. Những thành quả mà chúng ta được hưởng ngày hôm nay là nhờ sự hy sinh, cống hiến, của nhà lãnh đạo quả cảm và quên mình vì đất nước. Tôi sẽ hợp tác và cam kết sẽ cùng McCain thay đổi đất nước trong những tháng tới.”

Không thấy một lời phàn nàn về quá khứ tranh cử kể cả lúc họ đã từng dùng những từ quá mức cần thiết nhằm đẩy nhau xuống bùn đen. Mấy ngày sau chiến thắng, Obama đã gặp McCain để tái thừa nhận về cam kết hợp tác.

Tổng thống mới đắc cử còn đề nghị ông Robert Gates thuộc đảng Cộng hòa tiếp tục phục trách Bộ Quốc phòng, một việc làm hiếm thấy của các tổng thống trúng cử. Thông thường, khi vào Nhà Trắng, tổng thống mới muốn trả ơn những người đã từng ủng hộ mình bằng các chức vụ trong chính quyền. Việc làm trên của Obama được đánh giá là ông đã vượt qua mọi trở ngại của biên giới lưỡng đảng để nhằm đoàn kết nước Mỹ.

Nước Mỹ thời Obama với những kỳ vọng

Tân tổng thống Mỹ Barack Obama và Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton (Ảnh: NYT)

Tân Ngoại trưởng Mỹ đã từng sang thăm VN khi còn là Phu nhân của TT Mỹ Bill Clinton. Ảnh nguồn: VNN

Nhưng chắc chắn, trong vai Ngoại trưởng Hoa Kỳ, cán cân hay đối trọng quốc tế thường có tầm quan trọng hơn rất nhiều so với việc đi mua lụa ở Hàng Đào hay thưởng thức mấy món ăn đặc sản Sài Gòn. Khi đó nước Mỹ và quyền lợi của họ trên thế giới mới là điều nghĩ đến trước tiên của bà Hillary.

Với tính cách không thỏa hiệp của người Mỹ, chính khách quốc tế tiếp tục đương đầu với nữ ngoại trưởng Mỹ tóc vàng, Hillary Clinton “ghê răng” với những truyền thống nổi tiếng của các bậc ngoại giao tiền bối như Thomas Jefferson từng soạn thảo Tuyên ngôn độc lập và sau trở thành Tổng thống Hoa kỳ (1801-1809), cố vấn Henry Kissenger thời chiến tranh Việt Nam đàm phán bốn năm với ông Lê Đức Thọ nhằm kết thúc cuộc chiến đẫm máu, Collin Powel đi lại con thoi giữa thời chiến tranh vùng Vịnh, người đàn bà thép Madeleine Albright, hay người đương chức là phụ nữ da mầu Rize, rất giỏi tiếng Nga, chơi đàn piano như nghệ sỹ thực thụ và trong đối thoại ít ai cảm thấy tự tin trước mặt cô Condi độc thân.

Người ta đang bàn về một nước Mỹ thống nhất trong khi hai đảng chia rẽ. Hợp tác trong bất đồng vì một mục đích chung, đó là điểm thú vị của nền chính trị văn minh làm nên sức mạnh mới của tổng thống đắc cử. Obama đang dựa vào trí tuệ cao nhất cho dù thuộc Dân chủ hay Cộng hòa, cựu địch thủ hay bạn bè, để đưa nước Mỹ sang vị thế mới.

Ở phương Tây hay phương Đông, tại Mỹ hay bên Trung Hoa, trong cơ quan nhà nước hay kể cả tổ chức quốc tế nổi tiếng, thông thường bạn đã chống lại sếp mà không xong thì phải ra đi như anh bạn tôi đã bị cấp trên “Xử lý anh”. Đó gần như một luật bất thành văn “đấu tranh, tránh đâu” tự cổ chí kim.

Tuy nhiên, nếu vị lãnh đạo có tầm sẽ thấy những người bất đồng quan điểm là những người thông thường tự tin, có chính kiến riêng và có thể đóng góp lớn cho mục đích chung nếu biết sử dụng họ một cách hữu ích.

John McCain, cựu tù Hỏa lò, đã bỏ qua mọi thù hận giữa hai quốc gia để đưa Việt Nam và Hoa Kỳ xích lại gần nhau. Cuộc tranh cử tổng thống đã đi qua, ông được nhớ đến câu nổi tiếng “Bất kể có những khác biệt lớn đến đâu, chúng ta đều là người Mỹ”.

Riêng Barack Obama có thể tiến xa hơn cả năm 2012 vì tổng thống mới được bầu đang hiệp đồng với cả những người… bất đồng.

• Hoa Lư

Cùng tác giả, cùng chủ đề:

>> Hillary Clinton – Sức mạnh của phái yếu