>> Giá xăng, dầu vì sao tăng đột biến, giảm "nhỏ giọt"

Thiết nghĩ, dân chủ, bình đẳng trong quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm là khát khao, là nhu cầu chính đáng của con người, của nhân loại. Trong thời đại WTO, quyền được đối xử bình đẳng của người tiêu dùng là nguyên tắc tối thượng, trong đó có quyền được tiệm cận thông tin. Tuy nhiên cái sự tăng, giảm giá xăng của chúng ta xem ra đã quay lưng lại với quyền cơ bản của người tiêu dùng.

 Lý lẽ có thuyết phục?

Từ thuở xăng A92 giá dưới 10.000 đồng/lít cho đến khi nó leo thang đến giá ngất ngưởng 19.000 đồng/lít  người dân Việt Nam được nghe đến thuộc lòng lý lẽ giải thích của các cơ quan quản lý và các DN kinh doanh xăng dầu, rằng do giá dầu thế giới tăng cao, mà Nhà nước thì không thể tiếp tục lấy ngân khố quốc gia để bù lỗ cho xăng dầu, vì  thế cần để qui luật thị trường điều tiết giá cả, từng bước cởi trói cho doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu được tự do “tung tăng”.

Trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu, đã đến lúc người dân cần được biết rõ ràng Chính phủ thực chất đang điều hành theo cơ chế nào? Ảnh: VNN

Gần đây, khi giá dầu thế giới giảm nhanh chóng đến mức thấp nhất trong thời gian qua thì các nhà quản lý, các DN kinh doanh xăng dầu Việt Nam cứ từ từ, nhỏ giọt giảm giá theo kiểu “ban ơn” cho người tiêu dùng.

Giải thích cho thái độ ứng xử này, các cơ quan quản lý nói rằng đó là quyền của các doanh nghiệp, còn DN thì như ông Phó Tổng GĐ Tổng công ty xăng dầu giải thích hiên ngang trước công luận rằng: Không phải giá dầu thế giới ngày hôm nay giảm thì ngay ngày mai giá bán lẻ tại VN có thể giảm ngay, rằng Nhà nước qui định phải dự trữ năng lượng tiêu dùng 30 ngày, rằng nếu ký hợp đồng hôm nay thì khoảng 30 ngày sau cái lô hàng mua được giá rẻ đó mới về đến Việt Nam, rằng doanh nghiệp của ông phải làm nhiệm vụ bình ổn giá theo nhiệm vụ Chính phủ giao v.v…

Ảnh: ketoantruong.com.vn

Câu hỏi nữa đặt ra là, sao trong cơ chế thị trường, có hơn chục DN kinh doanh xăng dầu mà hàng nghìn cây xăng bán lẻ nhất loạt bán 1 giá, tăng như nhau mà giảm cũng như nhau, vậy ai điều tiết giá này? Nếu là dành cơ chế thị trường cho vấn đề xăng dầu thì lý do gì các DN không cạnh tranh nhau bằng giá, bằng chất lượng dịch vụ?

Đâu là văn hóa của người quản lý và kinh doanh?

Tôi còn nhớ nhân ngày Doanh nhân Việt Nam, loạt bài về văn hóa doanh nhân được đăng tải trên các báo, hầu hết các chuyên gia đều nhất trí rằng, văn hóa doanh nhân trước hết phải thể hiện ở trách nhiệm với cộng đồng. Cái cách mà chúng ta nhìn thấy của các DN kinh doanh xăng dầu ứng xử với người tiêu dùng Việt Nam trong việc giảm giá xăng dầu vừa qua rõ ràng không thể tìm thấy trách nhiệm này.

Giải thích cho việc này, tôi liên tưởng tới hình ảnh một người tôi quen rất giàu có, thế nhưng trong mỗi lần dọn nhà, ông ta không dám vứt bỏ bất cứ một thứ đồ dùng cũ nát nào dù là nhỏ nhất. Vô hình chung ông ta biến căn nhà đồ sộ của mình thành kho chứa đồ cũ, làm cho nó trở nên khấp khểnh và ô nhiễm.

Đó có lẽ chính là phẩm chất không thể lớn lên, không thể tự nắm tóc mình nhấc mình lên khỏi mặt đất của các DN kinh doanh ở nước ta, lợi nhuận bao nhiêu cũng không vừa lòng, dành chút quyền lợi cỏn con cho khách hàng từ kho tiền khổng lồ của mình vẫn thấy "ngậm ngùi".

Với nền tảng văn hóa quản lý và kinh doanh như thế, người tiêu dùng trở nên "thấp cổ bé họng", và còn lâu lắm mới hy vọng vị thế đổi chiều.

Nhà nước cần có chính sách rõ ràng về vấn đề an ninh năng lượng cho mục đích an ninh, quốc phòng, còn lĩnh vực năng lượng tiêu dùng cần thực sự để thị trường điều tiết. Ảnh: baodulich.net.vn

Thông tin là thứ trước tiên người tiêu dùng đòi hỏi

Trong bất cứ xã hội nào, người dân cũng không thể nắm rõ hết các quy định, các ngóc ngách thuộc về “thâm cung bí sử” của thể chế quản lý xã hội, nhưng trách nhiệm làm cho người dân biết nhiều hơn các thông tin đó là thuộc về Nhà nước.

Cho rằng, trong thiên la địa võng về những thủ tục, quy chế kinh doanh xăng dầu hiện nay không thể ai cũng có thể biết, có thể hiểu, nhưng lạ thay là người dân chúng ta, với tư cách là người tiêu dùng mặt hàng thiết yếu này chưa hề thấy cơ quan quản lý có hành động, thậm chí là có ý định công bố cho họ biết rằng thực chất hiện nay Nhà nước đang điều hành lĩnh vực này ra sao, tra cứu văn bản ở đâu?

Trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu, đã đến lúc người dân cần được biết rõ ràng Chính phủ thực chất đang điều hành theo cơ chế nào? Mua đắt bán đắt, mua rẻ bán rẻ thiết nghĩ đó là điều đơn giản, đương nhiên của kinh doanh nếu nó không bị gán thêm hay trói vào một mục đích nào khác. Người dân cần biết, khi biết người dân sẽ hiểu và cho dù có thiệt thòi, tôi tin rằng người dân Việt Nam sẵn lòng chia sẻ, đồng tâm, hiệp lực.

Nhà nước cần có chính sách rõ ràng về vấn đề an ninh năng lượng cho mục đích an ninh, quốc phòng, còn lĩnh vực năng lượng tiêu dùng cần thực sự để thị trường điều tiết.

Nhà nước cũng nên mở rộng các đối tượng được kinh doanh mặt hàng này nếu họ đủ điều kiện, có như vậy mới tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh. Mong sao ngày nào đó các DN xăng dầu phải đau đầu nghĩ ra các chiêu thu hút khách hàng như của ngành Viễn thông.

•  Tân Minh