Thay vào đó, người đọc lại được tiếp cận nhiều hơn, sâu hơn với 3 gương mặt quen thuộc và đã trở thành huyền thoại: Yukichi Fukazawa (Nhật Bản), George Soros (Mỹ) và Sam Walton (Mỹ).

1. Yukichi Fukuzawa - Tinh thần doanh nghiệp của nước Nhật hiện đại (Tác giả: Norio Tamaki, NXB Trẻ)

Tinh thần doanh nghiệp nước Nhật hiện đại có thể được coi là một cuốn tiểu sử thu nhỏ của Yukichi Fukuzawa (Được độc giả Việt Nam biết đến nhiều qua bộ "Phúc ông tự truyện" - Alphabooks).

Từ khi là một cậu học sinh không cam chịu việc bị cấm đoán học về đất nước Hà Lan, cho đến những bước đi khôn ngoan hơn như nhận ra tiếng Anh hữu dụng hơn tiếng Hà Lan, tập trung vào học tiếng Anh, tham gia hai chuyến đi Mỹ và một chuyến đi châu Âu, vv...

Những trải nghiệm và đúc kết của Yukichi Fukuzawa không phải là điều gì quá bất ngờ với những ai chăm chú nghiên cứu lịch sử: ông nhận ra rằng nước Nhật Bản đã tự cô lập mình với thế giới, thói "bài ngoại" của chính quyền Mạc phủ và những cư dân bị cai trị càng làm tăng mối nguy hiểm của nước Nhật vốn "vô tri" với tiềm lực kinh tế chính trị quân sự của các nước phương Tây.

Hơn hết, ông nhận ra rằng chính từ những nước phương  Tây này, ông có thể đem về rất nhiều những sản phẩm của nền văn minh, mỗi chuyến đi đem lại những kinh nghiệm mới có thể áp dụng trong việc ứng phó với người phương Tây (đơn cử là việc tìm mua rất nhiều những cuốn sách quý, bổ ích, làm nền tảng cho giáo dục Nhật Bản sau này)...vv...

Những bước đi của Yukichi Fukuzawa thể hiện một điều rõ rệt: Cơ hội sẽ đến với ai luôn chuẩn bị sẵn sàng cho nó. Chính vì thế, tuy không phải là một gương doanh nhân điển hình với việc tiểu sử được viết nên bằng việc xâu chuỗi những phi vụ làm ăn huyền thoại, bằng những khối tài sản kếch sù để lại. Lịch sử ghi danh Yukichi Fukuzawa như một người tiên phong vĩ đại nhất cho cuộc chuyển mình mạnh mẽ của nước Nhật.
 
Công lao của ông không phải ở chỗ cứu vãn chính quyền Mạc phủ suy tàn, mà là "vén bức màn u tối" để người Nhật có thể mở mắt trông rộng ra khắp thế giới, biết mình ở đâu và cần phải làm gì nếu không muốn bị phương Tây thôn tính và đồng hóa.

Cùng với việc thành lập trường Đại học Keio - Đại học tư thục đầu tiên của Nhật Bản, đào tạo ra lứa doanh nhân đầu tiên của nước Nhật hiện đại, Fukuzawa xứng đáng được tôn vinh như một người đặt nền tảng và truyền cảm hứng.

Phong cách nổi bật của doanh nhân Nhật Bản cho tới ngày hôm nay: chịu khó chịu khổ, bền bỉ, quyết đoán và nghiêm cẩn, ắt hẳn có vai trò không nhỏ từ những bước đi đầu tiên trong những năm giữa thế kỉ 19 của Yukichi Fukuzawa.

2. Sam Walton - 10 quy tắc của Sam Walton (Tác giả: Michael Bergdahl, NXB Tri thức & Phương Nam Books)

Sam Walton - cha đẻ của "chuỗi cung huyền thoại" Wal Mart - kẻ thù đáng sợ đối với bất cứ doanh nghiệp bán lẻ nào, nỗi đe dọa thường trực đối với các nhà cung cấp địa phương, cái tên quen thuộc với người tiêu dùng, và chắc chắn - một ẩn số thú vị đối với những người muốn giải mã thành công của đế chế nhà Walton.

Cuốn sách 10 quy tắc của Sam Walton của tác giả Michael Bergdahl nói một cách thẳng thắn - là một trong những nỗ lực "dệt hoa trên gấm", bởi từ trước đến nay đã có rất nhiều cuốn sách nói về Wal Mart và người sáng lập Sam Walton.
 
Có thể kể đến ở đây một số cuốn được phát hành tại Việt Nam: Hiệu ứng Wal Mart (Tác giả: Charles Fishman, NXB Văn hóa - Thông tin), Sam Walton và Wal-Mart: Giàu nhất nhờ bán hàng rẻ nhất (Tác giả: Nguyễn Phạm Đăng Khoa, NXB Trẻ), Sam Walton - cuộc đời kinh doanh tại Mỹ (Alphabooks & NXB Tri thức).

Điểm mới lạ hơn từ cuốn sách của tác giả Michael Bergdahl (cộng tác với Rob Walton) ở chỗ ông đi sâu vào nêu rõ và phân tích những nguyên tắc sống và kinh doanh làm nên một Sam Walton được vị nể: không chỉ là một nhà kinh doanh có đầu óc chiến lược, mà hơn hết, ông tồn tại được và gây dựng cơ nghiệp lớn mạnh như vậy là dựa vào một trí tuệ minh mẫn, phong cách giản dị và sự lạc quan (được gọi là never-say-die attitude).

Mười nguyên tắc của Sam Walton cũng giản dị như chính ấn tượng ông thường xuyên tạo ra: Khát khao thành công và nuôi dưỡng lòng đam mê, Chia sẻ thành công với những người chung tay giúp đỡ anh, Kết nối mọi người và thể hiện lòng quan tâm, Trân trọng con người và đánh giá dựa trên những nỗ lực và kết quả đạt được, Lắng nghe mọi người và học hỏi từ ý tưởng của họ, Khống chế chi phí, Nới rộng hơn nữa những mong đợi của khách hàng (để ngày càng làm hài lòng họ)...vv...

Có lẽ, Sam Walton luôn là một trường hợp thú vị và những gì ông áp dụng để tạo dựng nên Wal Mart hoạt động nhịp nhàng và tăng trưởng đều đặn như hiện nay càng là điều khiến các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay phải lưu tâm, khi mà Wal Mart rất có thể sẽ đặt chân vào thị trường bán lẻ Việt Nam (với tất cả những hứa hẹn ngọt ngào với người tiêu dùng và những cạnh tranh khốc liệt chắc chắn sẽ gây ra với các doanh nghiệp địa phương) nay mai.

3. George Soros: Mô thức mới cho thị trường tài chính, cuộc khủng hoảng năm 2008 và ý nghĩa của nó (NXB Tri thức & Phương Nam Books)

So với hai cuốn sách trên, Mô thức mới cho thị trường tài chính của nhà tài phiệt George Soros có khác biệt căn bản: Trước hết, đây không phải là một cuốn tiểu sử hoặc khắc họa chân dung, và thứ hai, nó có ý nghĩa thời sự nóng bỏng nhất, khi cả thế giới vẫn đang thấp thỏm lo âu hướng về thị trường tài chính Mỹ, đang lặn ngụp trong cơn khủng hoảng to lớn đầu tiên của thế kỉ 21.

George Soros - nhà tài phiệt phố Wall, vốn gắn liền tên mình với một loạt những giai thoại "từ hầu bàn trở thành tỉ phú", "kiếm 1 tỷ USD trong vòng 1 tuần" và những tên gọi "chát chúa" - kẻ đầu cơ tiền vĩ đại nhất, ông chủ tài năng nhất, "mọi người đi bên phải, riêng Soros đi bên trái".

Cuốn sách Mô thức mới cho thị trường tài chính (tên tiếng Anh là The New Paradigm for Financial Markets: The Credit Crisis of 2008 and What it Means.- đã được dịch sang tiếng Việt và sẽ chính phức phát hành trong một vài ngày tới) mang đến những luận điểm sắc sảo và thú vị của nhà tài phiệt này, có thể kể tới ở đây là: Nước Mỹ đã áp dụng một mô thức sai lầm cho thị trường tài chính (Soros đặc biệt chỉ trích cựu Chủ tịch Cục dự trữ liên bang Alan Greenspan bởi cho rằng ông Greenspan đã "chậm trễ khống chế cơn bùng nổ điên cuồng của thị trường bất động sản" và "áp dụng mức lãi suất thấp trong thời gian quá dài")

George Soros cảnh báo rằng đang có nhiều "bong bóng" mới nổi lên, đó là thị trường nguyên liệu thô, năng lượng và sản phẩm nông nghiệp, rằng những nguy cơ đe dọa từ những thị trường mới nổi như Trung Quốc (đồng Nhân dân tệ đang ngày càng "có giá" của Trung Quốc ắt hẳn sẽ gây ra những phiền toái mới và bất ngờ cho nước Mỹ) và nhất là ông kêu gọi: Những chính sách mới đồng nghĩa với việc xây dựng một hệ thống vững chắc hơn.

Rõ ràng, những gì George Soros nói và làm đều đủ hấp dẫn và thuyết phục để tiếng nói của ông được lắng nghe, dù rằng đúng sai đến đâu còn phải bàn cãi rất nhiều.

• Kim Diệu (tổng hợp)