Dự báo kém, làm sao chỉ đạo kịp thời

“Không biết số liệu thống kê của ta đúng hay sai và đúng ở mức độ nào?” Ảnh: assent

Việc có quá nhiều dự báo khác nhau về cùng một vấn đề gây nhiễu thông tin, các nhà hoạch định chính xác khó đưa ra chỉ đạo điều hành kịp thời. Câu chuyện dự báo yếu kém đã được kêu từ vài năm trước. Tại kỳ họp này, các đại biểu Quốc hội một lần nữa buộc phải lên tiếng.

ĐB Nguyễn Đăng Vang, Uỷ viên UB Khoa học công nghệ của QH nói: thông thường người ta dùng các số liệu điều tra cơ bản để đánh giá về tình hình kinh tế cũng như đưa ra các chiến lược. Trường hợp rất nhanh thì phải dùng phương pháp chuyên gia, tức là ước đoán. Còn Việt Nam "hay dùng ước đoán nhiều quá và các số liệu mỗi lần báo cáo khác nhau". 

Ông Vang dẫn số liệu điều tra cơ bản về an toàn vệ sinh thực phẩm ở 63 tỉnh: thực tế số vụ ngộ độc là 2160 vụ/ năm, trong khi báo cáo thì chỉ có 906 vụ, tức là chưa bằng 40%, hay số người chết là 391 người nhưng khi báo cáo chỉ có 267 người.

“Không biết số liệu thống kê, dự báo của ta đúng hay sai và đúng ở mức độ nào?” - ông Vang băn khoăn.

Đại biểu Phương Hữu Việt nêu vấn đề: Bộ Kế hoạch và Đầu tư là cơ quan chủ trì chuẩn bị báo cáo cho Chính phủ. Bộ này có tới hai cơ quan giúp việc là Viện Nghiên cứu và Quản lý kinh tế TƯ (CIEM) và Trung tâm Phân tích và dự báo các vấn đề Kinh tế - Xã hội.

Mặc dù bên hành lang QH, Bộ trưởng Kế hoạch - Đầu tư Võ Hồng Phúc khẳng định dựa vào kết quả nghiên cứu của hai cơ quan này để trình Chính phủ.

Thế nhưng, ông Việt vẫn chưa dám chắc, khi mà 3 kịch bản tăng trưởng của Việt Nam năm nay theo CIEM mới công bố hôm 13/5 lần lượt là 3,39%; 4,69% và 5,56%. Vậy cơ sở nào để Bộ trình Chính phủ con số 5%?

Hàng trăm cuộc hội thảo và rất nhiều kịch bản dự báo khác nhau của cơ quan Nhà nước và cá nhân, thế nhưng, ĐB vẫn thấy "hình như dự báo vẫn là dự báo, người dân thì chưa biết đặt niềm tin vào đâu và chưa thể khẳng định là cơ quan nào dự báo đúng”.

Đưa ra các con số định lượng một cách chủ quan là điều khiến nhiều ĐBQH băn khoăn.

Chất lượng chứ không phải số lượng cơ quan dự báo

Ảnh: cafeF

Có ấn tượng, thời gian qua công tác dự báo phần nhiều trở thành công cụ minh họa chính sách làm an lòng các giới chức trong quyết tâm hoàn thành kế hoạch kinh tế nhiều hơn.

Bởi vậy, đại biểu Phương Hữu Việt mới yêu cầu: "Phải làm rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan tại sao không đạt được và trách nhiệm thuộc về ai, chứ không lẽ, Chính phủ cứ điều hành không đạt được các chỉ tiêu đó lại đề nghị Quốc hội điều chỉnh".

"Quốc hội không phải là nơi hợp thức hóa chính sách của Chính phủ. Chính phủ không thể cứ chọn cái tiện, dễ cho mình để làm khó Quốc hội", ĐB Lê Văn Cuông quyết liệt.

Còn nhớ tại kỳ họp thứ Tư, tháng 11/2008, đại biểu Nguyễn Quốc Anh (Đồng Nai) cũng bày tỏ sự nghi ngờ về việc dự báo và con số của các cơ quan tham mưu cho Chính phủ.

Lúc đó, có ý kiến cho rằng không cần lập thêm cơ quan dự báo nào cho Chính phủ bởi vấn đề quan trọng lúc này là nâng cao chất lượng của dự báo chứ không phải số lượng.

Tham gia ý kiến về chất lượng dự báo, chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cho rằng, dự báo luôn phải đảm bảo rạch ròi giữa tính khách quan của công tác này với mục tiêu chủ quan của các chính sách.

Hậu quả của việc dự báo không hết, không đúng với các tình huống và độ chính xác không cao là làm giảm sự chủ động trong công tác kiểm soát lạm phát.

Sự thiếu rạch ròi như vậy đôi khi đã khiến Chính phủ  bị bất ngờ, thậm chí lúng túng trong các động thái điều hành. Và đó là lý do vì sao Chính phủ liên tục đề nghị Quốc hội điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng như thời gian qua, ông Việt nói.

Hoàng Phương