Năm năm sau khi bắt đầu dịch cúm gia cầm H5N1, thế giới lại đang trải qua một  thảm họa mới, bệnh cúm A/H1N1. Ảnh nakita

Ít ai ngờ rằng con heo hiền lành lại đang làm cho cả thế giới phát hoảng vì virus nó mang trong cơ thể. Năm năm sau khi bắt đầu dịch cúm gia cầm H5N1, thế giới lại đang trải qua một thảm họa mới, bệnh cúm A/H1N1.

Gần 3 tháng nay, trên đài phát thanh, truyền hình và hầu khắp các mặt báo ở các quốc gia ra rả đưa tin về dịch cúm A/H1N1 với thời lượng lớn.

Tuy nhiên theo giới quan sát, các thông tin này mới chỉ tập trung mô tả về diễn tiến của dịch bệnh mà hầu như nói rất ít về bản chất của virut gây bệnh hay những điều kiện sống không đảm bảo, tình trạng tồi tệ của cơ sở hạ tầng xã hội, vốn giữ vai trò lớn trong việc gây thêm nhiều nạn nhân có thể là nguyên nhân khiến dịch cúm nhanh chóng trở thành đại dịch.

Nhìn vào bức tranh tổng thể cho thấy, chiến lược của Tổ chức Y tế thế giới nhằm chống lại các dịch bệnh, cũng như tình trạng suy giảm sức khỏe cộng đồng trên toàn thế giới đã không được như kỳ vọng. Hiện nay, ngoài dịch cúm A/H1N1, mối đe dọa dịch cúm gia cầm H5N1 vẫn đang hiển hiện ở mọi nơi.

Một học giả người Ai Cập lên tiếng, thảm họa từ các dịch cúm A/H1N1 và H5N1 cho thấy một vấn đề về sức khỏe cộng đồng rộng lớn hơn. Đó là những mối đe dọa đối với sự an toàn của người tiêu dùng, bộ phận không thể tách rời của hệ thống thực phẩm công nghiệp. Bên cạnh đó tư nhân hóa việc chăm sóc sức khỏe cũng đã làm giảm đáng kể khả năng của các hệ thống y tế công cộng trong việc đưa ra các biện pháp thích hợp đối phó với các loại dịch bệnh.

Giới y học phần nào cũng thừa nhận, trở ngại lớn nhất trong đối phó với dịch cúm không phải là kỹ thuật, mà lại là những mâu thuẫn xã hội của chủ nghĩa tư bản thế giới: nạn nghèo khổ và thiếu thiết bị y tế tại nhiều nước, ảnh hưởng chính trị của các công ty lớn, bao gồm các hãng dược phẩm khổng lồ.

ẢnhL o2tv; vtv

Tình trạng thể lực của chính các tầng lớp dân cư cũng được xem là vấn đề lớn. Có tới hàng triệu người thường xuyên không được tiếp cận với thực phẩm sạch, không có môi trường trong lành đã làm suy giảm đáng kể khả năng chống chọi với bệnh tật. Và đây là những vấn đề mà các phương tiện truyền thông đại chúng, hoặc các tuyên bố của nhiều Chính phủ vẫn chưa đề cập thấu đáo.

Trên thực tế, bệnh cúm A/H1N1 cho đến nay làm chết rất ít người so với những bệnh cúm thông thường theo mùa. Tuy nhiên, nguy cơ dịch bệnh này lan rộng hơn là không thể phủ nhận. Tính đến thời điểm này, dịch cúm A/H1N1 vẫn chưa có điểm dừng khi các nước liên tục cập nhật các ca tử vong và lây nhiễm mới.

Trước những bất cập này, điều mà nhiều quốc gia lo ngại hiện nay là nếu đại dịch đến, sự xuất hiện hàng loạt người bệnh ở cùng một thời điểm sẽ có khả năng làm hệ thống y tế vốn đã bị quá tải sẽ không thể hoạt động nữa, và khả năng đáp ứng của cả hệ thống y tế sẽ bị đánh gục.

Chất lượng của hệ thống y tế sẽ ảnh hưởng đến tác hại của đại dịch cúm. Cùng một virus gây triệu chứng nhẹ ở các quốc gia có hệ thống y tế tốt, nhưng lại có thể tàn phá mạnh tại các quốc gia có hệ thống y tế kém, có nguồn cung cấp thuốc, bao gồm cả kháng sinh, bị giới hạn và thường xuyên bị gián đoạn, và các bệnh viện bị quá tải, thiếu trang thiết bị, và thiếu nhân viên y tế.

Xem ra đó sự mâu thuẫn lớn giữa khả năng kỹ thuật của con người trong việc đối phó với một cuộc khủng hoảng dịch bệnh và những ưu tiên xã hội, và thực trạng này đang khiến Chính phủ các nước nghèo thêm bối rối trong việc kiểm soát và khống chế sức lan tỏa của dịch bệnh.

Vừa mới tuần trước, người đứng đầu Tổ chức y tế thế giới khuyến cáo các quốc gia cần tích cực hơn để chuẩn bị cho một trận dịch cúm tương lai. Khi mà mùa Thu tới vi rút cúm sẽ có khả năng quay trở lại và chúng ta không biết nó có biến thái hay không. Và răngf tình trạng lan tràn của virus cúm heo trên thế giới hiện nay là chưa thể ngăn chặn được.

Như vậy, ngay từ bây giờ, việc gia tăng chất lượng cuộc sống cho người dân với những nhu cầu thiết yếu về vệ sinh an toàn thực phẩm, sức khỏe cộng động là vô cùng cấp thiết trong bối cảnh nhiều dịch bệnh đang có nguy cơ cao. Mọi sự chuẩn bị chu đáo là tối cần thiết, không thể cứ phòng chống bằng những biện pháp thủ công, tình thế. Trong bối cảnh thế giới phẳng đang phải đương đầu với dịch bệnh thì những quyết sách chung chung sẽ rất khó phát huy tác dụng.

• Trọng Minh (tổng hợp)