Concerto Mùa thu của Vivaldi

Cũng giống như 3 concerto khác của Bốn Mùa , trong Concerto Mùa Thu viết ở giọng Fa trưởng, Vivaldi đã sử dụng các kỹ thuật bậc thầy của violon và các hiệu quả sống động từ dàn nhạc để tạo ra hình tượng âm nhạc sự kiện nóng

Bản nhạc: CONCERTO "MÙA THU"
Trích tổ khúc “Bốn Mùa”
Tác giả: Antonio Vivaldi
Thể hiện: Lorin Maazel (violon) và Dàn nhạc quốc gia Pháp
***** 

Chương I


Chương II & Chương III


Không xa lắm so với thời điểm vua George I cùng hoàng gia Anh hân hoan nghe Water Music của George Frideric Handel (1685 – 1759) trên sông Thames, hoàng gia Pháp mà đứng đầu là vua Louis XV cũng hoan hỉ với món quà âm nhạc tương tự từ một người ngoại quốc.  
 
Nhà soạn nhạc người Ý Antonio Vivaldi (1678 – 1741) đã viết tặng hoàng gia Pháp 3 serenade. Trong số đó, bản La senna festeggiante (Tiệc sông Seine) viết năm 1720 và mang đậm phong cách Pháp thời đó, được đề tặng cho vua Louis XV.  

Chân dung nhà soạn nhạc Antonio Vivaldi - Nguồn: lifeinitaly.com


Nhờ 3 serenade này, danh tiếng của Vivaldi ở Pháp càng được củng cố hơn. Trước đó, các concerto Le quattro stagionni (Bốn mùa) của ông đã được đón nhận nhiệt liệt ở Pháp, nơi mà quan niệm về việc dùng âm nhạc mô phỏng thiên nhiên được chấp nhận và phát huy. 
 
Vivaldi có lẽ là người sáng tác nhiều concerto nhất trong mọi nhà soạn nhạc lớn của châu Âu. Ông từng khoe rằng có thể sáng tác một bản concerto nhanh hơn thời gian một người chép nhạc có thể chép xong phân phổ cho các nhạc công trong dàn nhạc. 
 
Năm 1725, nhà xuất bản âm nhạc Le Cène ở Amsterdam, Hà Lan cho in một tuyển tập concerto mới của Vivaldi có tên Il cimento dell"armonia e dell"inventione (Thử nghiệm hòa âm và sáng tác) Op. 8. 12 concerto trong Op. 8 đều viết cho violon độc tấu, dàn dây và phần đệm basso continuo. Mở đầu tập này là bộ 4 concerto Le quattro stagionni (Bốn mùa) gồm La primavera (Xuân); L"estate (Hạ); L"autunno (Thu); L"inverno (Đông)

Mùa thu - Nguồn: imageshack.us

 
Các concerto Bốn Mùa được Vivaldi đề tặng Veenceslao Monzinm, một vị bá tước người Bohemia. Nhà soạn nhạc viết trong lời đề tặng: "Vì các concerto này có thể nói về bất cứ cái gì, tôi nghĩ thật đúng đắn khi xuất bản chúng cùng với những bài thơ sonnet kèm theo và lời giảng nghĩa cho mọi tác phẩm được viết ra. Tôi cảm thấy chúng sẽ được xem là hoàn toàn mới mẻ". 
 
Như vậy, in cùng 4 concerto là 4 bài thơ thể sonnet miêu tả từng mùa (có thể Vivaldi là tác giả của các sonnet này). Bốn Mùa là một trong những đại diện của âm nhạc chương trình thời kỳ Baroque. 
 
Cũng giống như 3 concerto khác của Bốn Mùa, trong Concerto Mùa Thu viết ở giọng Fa trưởng, Vivaldi đã sử dụng các kỹ thuật bậc thầy của violon và các hiệu quả sống động từ dàn nhạc để tạo ra hình tượng âm nhạc, minh họa những gì bài sonnet đi kèm miêu tả.  
 
Chương Allegro mở đầu Concerto Mùa Thu miêu tả một ngày hội làng tưng bừng với các bài ca và vũ điệu. Ở đó có những người nông dân đang ăn mừng một vụ mùa bội thu, có những người đang đốt cháy mình bằng thứ đồ uống tuyệt hảo của thần Bacchus (Thần Rượu Nho). 

Bức tranh La Vendimia (Thu hoạch nho) của Francisco de Goya
Nguồn: wikimedia.org


Chương II - Adagio molto, không chứa đoạn violon solo, tả cảnh những đồ đệ của thần Bacchus lăn ra ngủ lúc đương chè chén. 
 
Concerto Mùa Thu kết thúc bằng một chương Allegro khác. Âm nhạc mô tả một cảnh đi săn đầy hứng thú. Các thợ săn xuất hiện lúc bình minh và lên đường với bầy chó, súng và kèn. Violon độc tấu ngụ ý tiếng kèn săn trong khi các cây violon khác ở quãng âm thấp hơn trong dàn nhạc thể hiện tiếng bầy chó săn gầm gừ rượt theo con thú đang lẩn trốn. 
 
Rất nhiều thính giả nhạc cổ điển đã rất hứng thú với Bốn mùa của Vivaldi hay Bốn mùa của Tchaikovsky ngay cả khi chưa biết nội dung các lời thơ in kèm bản nhạc. Họ kết hợp âm nhạc cùng trải nghiệm của bản thân để vẽ nên bộ tranh Tứ Quý của riêng mình.  
 
Qua bộ Bốn mùa cùng nhiều concerto khác, Vivaldi đã minh chứng được sức sống và năng lực thể hiện hiện bằng khí nhạc của mình. Ở Weimar, Johann Sebatien Bach vĩ đại cũng tìm thấy sự lôi cuốn mạnh mẽ từ âm nhạc của Vivaldi. Điều này được thể hiện qua việc Bach chuyển soạn cho đàn phím (một cách sáng tạo chứ không chỉ sao chép bình thường) nhiều concerto khí nhạc của Vivaldi. 
  • Ngọc Anh 
* Xin bạn vui lòng gõ tiếng việt có dấu