Con tàu Việt Nam đi suốt bốn mùa vui... (Phần 1)
(TuanVietNam) - Với tôi, tình yêu quê hương luôn là sự trải nghiệm, về những vùng đất, bản sắc văn hóa, tình người trên khắp những nơi dấu chân đã từng đặt qua. Thế nhưng, dù cho đi hết cả cuộc đời, cũng không thể nào đặt chân đến mọi miền, tới được hết những tận cùng ngóc ngách của Tổ quốc.
|
Ca khúc: Đất nước lời ru |
Quê hương là gì hở mẹ?
Mà cô giáo dạy phải yêu.
Quê hương là gì hả mẹ?
Ai đi xa cũng phải nhớ nhiều.
Chắc hẳn ai cũng đã từng một lần ngân nga trong lòng câu hỏi ấy. Đã có quá nhiều những vần thơ, những định nghĩa không thể hay hơn về quê hương xuất phát từ những câu hỏi tưởng chừng đơn giản như thế, nhưng không phải ai cũng có thể trả lời.
Với tôi, tình yêu quê hương luôn là sự trải nghiệm, về những vùng đất, bản sắc văn hóa, tình người trên khắp những nơi dấu chân đã từng đặt qua. Thế nhưng, dù cho đi hết cả cuộc đời, cũng không thể nào đặt chân đến mọi miền, tới được hết những tận cùng ngóc ngách của Tổ quốc.
Tôi đến nơi địa đầu Tổ quốc vào một ngày xuân, theo tiếng gọi mến yêu của Hà Giang. Những ngọn núi vắt vẻo ngang trời quanh năm mây mờ và sương bảng lảng quanh những vực sâu hun hút. Đỉnh Mã Pì Lèng như một mũi giáo khổng lồ bằng đá chọc vào nền trời thăm thẳm. Con sông Nho Quế như một dải lụa xanh ngắt, bị ngọn gió vô tình thổi chơi, nằm vắt dưới chân hàng rào đá núi.
 |
|
Nguồn: flickr.com |
Hà Giang, mảnh đất địa đầu cực bắc, là vùng đất của chè Shan, mật ong bạc hà, bát rượu ngô cay nồng bên nồi thắng cố sôi sùng sục, của những nét văn hóa truyền thống đặc sắc các dân tộc Mông, Lô Lô, Giáy... Nơi đây còn là xứ sở của đào phai, hoa lê, tuyết trắng vào mùa xuân và náo nhiệt trong buổi chợ phiên.
Đặc sắc nhất là phiên chợ tình Khâu Vai (Mèo Vạc) hàng năm chỉ họp duy nhất một lần vào đêm 26, sáng 27/3 âm lịch, với truyền thuyết nổi tiếng về một đôi tình nhân bị chia rẽ, lấy ngày này hàng năm làm nơi gặp mặt cho thỏa nỗi nhớ, để ôn lại chuyện xưa cũ.
Điểm cực Bắc Lũng Cú nằm trên đỉnh núi Rồng, có tọa độ 23°23"08" vĩ bắc và 105°19"55" kinh đông. Mốc đỉnh đầu của Tổ quốc được định vị bằng cột cờ bê tông khổng lồ trên đỉnh núi. Lá cờ đỏ sao vàng rộng 54m2 tượng trưng cho 54 dân tộc anh em, quanh năm đón gió lộng, luôn mang một ý nghĩa đặc biệt, khiến những ai từng một lần đặt chân đến, không khỏi bồi hồi xúc động khi đứng trên đỉnh, hôn vào lá cờ đỏ thắm, cảm giác như dòng máu đang giần giật đang chảy trong huyết quản.
Đứng trên đỉnh cột cờ Lũng Cú, nhìn xuống phía xa là bản của người Lô Lô với những hàng rào đá và con đường độc đạo nhỏ ngoằn nghèo khúc khuỷu như con trăn khổng lồ nằm sưởi nắng. Giữa khung cảnh hùng vĩ và bao la của đá, của núi, lá cờ tung bay phần phật trong gió, càng thêm đỏ thắm tình yêu quê hương đất mẹ.
 |
|
Nguồn: lophocsangtao.com |
Ai từng muốn một lần nếm thử cảm giác "Nhật mộ hương quan hà xứ thị/ Yên ba giang thượng sử nhân sầu" *, nhất định phải một lần đến Lũng Cú vào buổi chiều tắt nắng, để chứng kiến cảnh "trăng lên đầu bãi, nắng chiều lưng nương" và nhìn xuống dưới thung lũng, nơi những bản làng người Mông, Lô Lô, Tày, Pu Péo... ấm áp tỏa khói lam chiều. Tin chắc rằng không bao giờ có được cảm xúc mãnh liệt hơn thế.
Rời Hà Giang, đến Lào Cai với đỉnh Fansipan - nóc nhà Đông Dương quanh năm chìm trong mây trắng, vượt đèo Ô Quy Hồ hùng vĩ và hiểm trở, mang tiếng kêu khắc khoải của loài chim trên dãy Hoàng Liên, kể về huyền thoại tình yêu ngang trái của một đôi trai gái không đến được với nhau.
Ô Quy Hồ như một cột mốc địa giới ngăn giữa Lào Cai và Lai Châu, với độ dài kỷ lục. Độ cao, sự hiểm trở và chiều dài của "vua đèo vùng Tây Bắc”"Ô Quy Hồ sẽ là nguồn cảm xúc mãnh liệt cho bất cứ ai từng một lần đặt chân đến.
Lai Châu cũng là vùng đất nên thơ với những cao nguyên Sìn Hồ, Hồ Thầu, Dào San…, nép mình bên con sông Đà "hung bạo mà trữ tình" trong áng tuyệt bút thiên cổ kỳ văn của Nguyễn Tuân, kề với mảnh đất Điện Biên "nghìn trùng vời vợi."
 |
|
Nguồn: vnanet.com |
Đây là vùng đất với những trang sử hào hùng "Chín năm làm một Điện Biên/ Nên vành hoa đỏ, nên thiên sử vàng", với chiến thắng Điện Biên Phủ rúng động địa cầu, 18 năm sau vẫn còn là nguồn cảm hứng cho trận chiến Điện Biên Phủ lừng lẫy trên không 12 ngày đêm của thủ đô Hà Nội.
Thành phố Điện Biên giờ là cái nôi du lịch của Tây Bắc, với những thung lũng và cánh đồng lúa Mường Thanh trải dài vô tận một màu xanh tràn trề sức sống thanh bình, được tưới mát bởi dòng Nậm Rốm hiền hòa quanh năm, đã làm nên một vùng giang sơn cẩm tú.
Miệng hố khổng lồ của quả bộc phá ngàn cân làm nên đòn phủ đầu sấm sét năm nào vẫn "trơ gan cùng tuế nguyệt", những họng pháo cũ kỹ vươn lên trời xanh, nay phủ một lớp bìm bìm xanh ngắt, nóc hầm Đờ Cát giờ không còn ngạo nghễ thách thức như là một pháo đài bất khả xâm phạm nữa, mà rợp cỏ lào và hoa sim, mái lán sở chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ vẫn nhỏ nhoi yên ả nằm đó… Tất cả giờ chỉ còn là chứng nhân lịch sử của một thời hào hùng gian khó.
|
Ca khúc: Qua miền Tây Bắc |
Ở nơi đây, thực sự "sự sống đã nảy sinh từ cái chết, hạnh phúc hiện hình từ những hi sinh, gian khổ", Điện Biên giờ tràn đầy tình đất, tình người ấm áp ở nơi đã từng là một thời bom đạn chết chóc.
Vượt qua đoạn đường gian khó với ghồ ghề đá sỏi, có những đoạn phải cuốc bộ vài chục km, mới đến được ApaChai - điểm cực Tây của tổ quốc. Cột mốc số không ở độ cao 1.864m, nằm trên đỉnh núi Khoang La San là ngã ba biên giới của ba nước Việt Nam – Lào - Trung Quốc, có tọa độ 22o23’53” vĩ bắc và 102o09’00” kinh đông.
|
|
|
Nguồn: imageshack.us |
Cột mốc đẹp nhất Đông Dương này được làm bằng đá granit, cắm giữa một hình lục giác, ngoài cùng là khối vuông mỗi cạnh dài 5m. Cột mốc hình lăng trụ, cao 2m tính từ chân đế ba cạnh, có ba mặt được viết bằng ngôn ngữ và khắc quốc huy của từng nước (mặt nào quay về hướng nào thì thuộc chủ quyền lãnh thổ nước đó).
Ở nơi mà "một con gà gáy, cả ba nước cùng nghe tiếng" này, lời bài hát Quốc ca vang lên trong giờ khắc chào cờ thiêng liêng, với cảm xúc bồi hồi thân thương của vùng đất biên cương tổ quốc, nhiều người đã không kìm khỏi những giọt nước mắt tự hào và yêu thương.
Rời Điện Biên, dọc quốc lộ số 6, vượt con đèo Pha Đin "chị gánh anh thồ" - một trong những con đèo hiểm trở nhất miền Bắc, là tuyến giao thông yếu điểm gánh trọng trách tiếp vận vũ khí lương thực cho chiến dịch Điện Biên Phủ lừng lẫy địa cầu năm nào.
Phía bên kia Pha Đin là đất Sơn La, nơi nổi tiếng với địa danh núi Mường Hung, dòng sông Mã, qua thị trấn cao nguyên Mộc Châu, ngang Hòa Bình – cái nôi của văn hóa Việt - Mường cổ. Qua Hòa Bình là về tới thủ đô Hà Nội – trái tim hồng của cả nước.
Kinh thành Thăng Long - mảnh đất Rồng bay nghìn năm lịch sử, giờ chỉ còn tìm thấy trong sự "hoài cổ" của những dấu tích hoàng thành, đền đài và năm cửa ô còn sót lại: "Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo/ Nền cũ lâu đài bóng tịch dương."
Nơi đây, hơn 60 năm trước, Trung đoàn Thủ đô đã âm thầm vượt Hồng Hà, "Người ra đi đầu không ngoảnh lại/ Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy" để ngày một trưởng thành, trở thành sư đoàn thép – nòng cốt của quân đội Nhân dân Việt Nam, tạo điều kiện cho chiến thắng lịch sử sau này.
Mười năm sau, cũng Trung đoàn Thủ đô đó, lại tiến về Hà Nội trong mùa thu lịch sử, với rực rỡ cờ hoa, giải phóng Thủ Đô trong dáng vẻ hào hùng của những người con chiến thắng trở về: "Trùng trùng quân đi như sóng/ Lớp lớp đoàn quân tiến về (…) Năm cửa ô đón mừng đoàn quân tiến về/ Như đài hoa đón mừng nở năm cánh đào chảy dòng sương sớm long lanh."
Lại gần hai mươi năm sau, trận chiến Điện Biên Phủ trên không khốc liệt 12 ngày đêm tại Hà Nội, lần đầu tiên trên thế giới, 34 chiếc pháo đài bay B52 - niềm tự hào trên không của Đế quốc Mỹ đã bị bắn hạ, góp phần vô cùng quan trọng trong việc đi đến ký kết hiệp định Paris, giành thống nhất, hòa bình cho cả ba miền đất nước.
(Còn nữa)
Chú thích: Nhật mộ hương quan hà xứ thị/ Yên ba giang thượng sử nhân sầu: Hai câu trong bài Hoàng hạc lâu của Thôi Hiệu. Bản dịch của Tản Đà: Quê hương khuất bóng hoàng hôn/ Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai.
