* Tác giả Norimitsu Onishi sẽ đưa ra các phân tích sâu sắc về thực trạng này trong bài viết đăng trên Thời báo New York (New York Times) ra ngày 25/7/2009.

Ảnh: vneco

KPK đặt trụ sở tại thủ đô Jakarta, với thành phần gồm các quan chức nhà nước, doanh nhân cấp cao, chủ ngân hàng, thống đốc, nhà ngoại giao, nghị sĩ, thẩm phán, cảnh sát… nhằm phát hiện tham nhũng.

Với những công cụ như máy nghe trộm, KPK đã đương đầu với vấn nạn tham nhũng kéo dài 32 năm nay kể từ thời Tổng thống Suharto. Từ khi bắt đầu hoạt động cuối năm 2003, ủy ban này đã tiến hành điều tra, truy tố và kết tội tất cả các đối tượng liên quan tới 86 vụ nhận hối lộ và biển thủ công quỹ.

Theo Tổ chức Minh bạch quốc tế (TI), tổ chức tư nhân chống tham nhũng có trụ sở tại Berlin, tiến bộ mà Indonesia đạt được trong chiến dịch chống tham nhũng nửa thập kỷ qua là kết quả điều tra của KPK và những cải cách trong Bộ Tài chính.

Tuy nhiên, theo các quan chức của KPK và các nhóm giám sát, ngày càng nhiều thành viên Quốc hội, cảnh sát và văn phòng Tổng Chưởng lý trở thành đối tượng bị KPK điều tra, và những đối tượng này đang ngầm phá hoại KPK.

Các cuộc tấn công KPK tăng mạnh đến nỗi tân Tổng thống tái đắc cử của Indonesia, ông Susilo Bambang Yudhoyono đã phải triệu họp các quan chức thực thi pháp luật hàng đầu của nước này, kêu gọi tránh xích mích bằng cách đối thoại hiệu quả hơn và tôn trọng lẫn nhau. Cuộc họp cũng tập trung vào những khó khăn đặc biệt trong hoạt động chống tham nhũng.

Giám đốc chi nhánh của TI ở Indonesia, ông Teten Masduki cho rằng: “Thời điểm hiện nay vô cùng nguy hiểm đối với KPK. Vì cả cảnh sát, văn phòng Tổng chưởng lý và Quốc hội đều lên kế hoạch phá hủy KPK một cách có hệ thống”.

Một số nhà phê bình cho rằng sức mạnh của KPK quá hạn chế và các bị đơn nhận được ít sự bảo vệ tại Tòa án đặc biệt chuyên xét xử tham nhũng. Tổng thống Yudhoyono, người coi chống tham nhũng là nhiệm vụ chính của chính phủ, gần đây cũng mỉa mai rằng KPK “dường như chỉ chịu trách nhiệm trước Chúa trời”.

Haryono Umar, một trong bốn Phó Chủ tịch KPK khẳng định những nhân viên điều tra của ủy ban này chỉ tuân theo đạo luật ban hành năm 2002 và ủy ban này chịu trách nhiệm trước Quốc hội và trước các cơ quan chính phủ. Ông Haryono cho biết theo quy định của luật pháp, tham nhũng là một tội phạm đặc biệt, vì vậy cần được xử lý bằng những công cụ đặc biệt. Nhưng vì chống tham nhũng quá quyết liệt nên KPK đã làm mất lòng nhiều quan chức.

Tướng Nanan Soekarna, phát ngôn viên của cảnh sát quốc gia, khẳng định cảnh sát và KPK vẫn có quan hệ tốt. Trong khi đó, các quan chức hiện nay và trước kia của KPK đều cho rằng quan hệ giữa cảnh sát và các ủy viên công tố ban đầu tốt đẹp nhưng trong năm qua đã trở nên gượng ép sau khi các nhân viên điều tra tham nhũng bắt đầu chĩa mũi nhọn vào cảnh sát và văn phòng Tổng chưởng lý, từ lâu bị coi là những nơi tham nhũng nhiều nhất ở Indonesia. Năm ngoái, một cựu quan chức cảnh sát cấp cao đã bị hai năm tù giam vì biển thủ công quỹ trong thời gian làm đại sứ ở Malaysia.

Erry Riyana Hardjapamekas, nguyên Phó Chủ tịch KPK cho biết “Hiện nay, quan hệ của chúng tôi không tốt vì KPK bắt đầu nhằm vào các quan chức cấp cao của chính mình. Chúng tôi nghi ngờ lẫn nhau”. Gần đây, ông Susno Duadji,

Ảnh: 2.bp

Thông qua truyền thông, cảnh sát Indonesia đã đe dọa bắt giữ một số quan chức của KPK với cáo buộc tham nhũng trong một vụ việc liên quan tới cựu Chủ tịch KPK, ông Antasari Azhar. Hồi tháng Năm vừa qua, ông Antasari bị bắt giữ và bị cáo buộc đã ra lệnh giết một doanh nhân thành đạt, kẻ đã tống tiền ông vì vụ bê bối phòng the.

Các nhóm giám sát cho rằng KPK đang đối mặt với thách thức từ phía Quốc hội. Thách thức này xuất hiện trong việc hoãn thông qua điều luật mới điều chỉnh KPK và Toà án đặc biệt chuyên xét xử các đối tượng tham nhũng, sau khi Toà án Hiến pháp năm 2006 ra phán quyết rằng luật thành lập hai cơ quan này vi hiến và đặt thời hạn đến cuối năm 2009, chính phủ phải đưa ra đạo luật mới.

Các nhóm giám sát cho rằng Quốc hội Indonesia đang thảo luận một dự luật nhằm đóng cửa KPK trong khi TI xếp Quốc hội là cơ quan tham nhũng nhiều nhất của Indonesia. Ông Gayus Lumbuun, một nghị sĩ trong ủy ban bàn thảo dự luật trên, cho biết dự luật này có thể được thông qua trong năm nay.

Theo ông Danang Widojoko, điều phối viên thuộc Tổ chức tư nhân Giám sát tham nhũng Indonesia, nếu dự luật trên được thông qua, nỗ lực chống tham nhũng có thể bị suy yếu. Ông cho biết văn bản này sẽ “xóa sổ” một ủy ban quan trọng của cơ quan công tố và làm giảm tính độc lập của toà án chống tham nhũng.

Trong trường hợp Quốc hội không thông qua dự luật trêm, Tổng thống Yudhoyono có thể kéo dài thời gian tồn tại của uỷ ban và toà án chống tham nhũng. Và theo ông Teten, nếu thực sự coi trọng công tác chống tham nhũng, Tổng thống sẽ đảm bảo sự tồn tại của KPK.

Từ năm 2007, Toà án đặc biệt chuyên xét xử các đối tượng tham nhũng đã kết tội 9 nghị sĩ, trong đó hầu hết là tội nhận hối lộ.

• Ngọc Thuý (theo The New York Times)

Bài cùng người dịch:
	Châu Á theo đuổi niềm tin bị phương Tây từ bỏ