Chiến tranh tàn khốc và những ký ức không quên!

Chiến tranh đã kết thúc hơn 30 năm nhưng dư âm và hậu quả của nó vẫn còn đọng lại trên mảnh đất và con người Việt Nam. Sự thật khốc liệt của lịch sử vẫn luôn ám ảnh trong những hồi ký, những tác phẩm về chiến tranh như "Ký ức không quên" của nhà báo Mỹ Jonathan Schell sự kiện nóng

Tên sách: KÝ ỨC KHÔNG QUÊN
Tác giả: Jonathan Schell
Phát hành: First News & NXB Trẻ
*****

“Trong cuốn sách này, tôi không chủ yếu viết về những người lính trong quân đội Mỹ. Tôi viết về một phần giới hạn của cuộc chiến, viết về sự hủy diệt do quân đội Mỹ gây ra như tôi đã tận mắt nhìn thấy ở miền Nam Việt Nam.

Tt c người M chúng ta đu phi chu trách nhim v cuc chiến tranh này, ch không phi ch các binh sĩ cm súng.”

Đó là lời mở đầu The Military Half - Ký c Không Quên của Jonathan Schell, một nhà báo Mỹ nổi tiếng và là tác giả của hàng chục quyển sách về chiến tranh.

“H đã bình thn nhn nút th nhng đt bom có sc hy dit cao như th dưới mt đt ch là cây c, súc vt ch không h có con người… Thm chí rt nhiu viên phi công khi tr v căn c đã trút hết cơ s bom xung bt kỳ nơi nào.”

Đó là những ký ức sống động của chính những người trong cuộc, và đặc biệt trong Ký ức không quên là cái nhìn sắc sảo, khách quan, tường tận và đầy tính nhân bản của một báo Mỹ.

Nỗi ám ảnh về những cuộc ném bom rải thảm

Trong nhiều tuần lễ đi cùng các đơn vị lính Mỹ ở miền Nam Việt Nam, điều ám ảnh nhất đối với tác giả là những cuộc ném bom tàn khốc và hành động tàn sát vô tội vạ của quân đội Mỹ đối với thường dân Việt Nam. Ông gọi đó là sự hủy diệt “đến mc tn cùng, không th nào cu cha được”:

“… Nhng khung nhà đen xì thoáng hin ra trong ngn la da cam rc sáng ri sp đ. C ba ln máy bay bn phá mc tiêu đu nhm vào nhng đám ry và nhng ngôi nhà còn sót li...

… Nhiu khonh rung gi đây ch còn là nhng h bom, nhng cánh rng trên sườn đi đã ng màu đen kt và li lõm.

Trên hai qu đi lin nhau, đnh cao chng ba mươi mét và chân đi rng gn hai trăm mét, bom đã tiêu hy rng cây và đ li nhng h bom cái n chng lên cái kia. Mi loi đa hình, đi núi, rung vườn và sân nhà dường như đu nhn được mt lượng bom như nhau…

… Quân M đã hy dit mi th, nếu h b mt phát súng mt làng bn ra là h s tiêu dit c làng đó…”

Con người Việt Nam – trong đau thương càng kiên cường bất khuất

Người đọc có thể cảm nhận một cách sống động nỗi đau chiến tranh cũng như sự can đảm, quật cường của nhân dân Việt Nam dưới ngòi bút tinh tế và chân thực của tác giả về những khuôn mặt, hành động của những mẹ già, em bé, những thanh niên, phụ nữ trong những phải lần di tản cấp tốc theo lệnh của quân đội Mỹ:

“Khi lc lượng tn công đã đến gn, mt người đàn bà vn tiếp tc công vic thu nht cái gì đó và ôm vào hai cánh tay.

Mt người đàn ông đng dưới nước ngp đến đu gi đang chun b mi th đ ra khơi bên cnh chiếc thuyn đánh cá, anh ta cũng chng ngng tay, ch liếc mt nhìn lên mt thoáng…

Dân làng bt đu làm theo lnh vì h đã biết tình hình là phi như thế. Phn ln dân làng bt tay vào vic mang vác gng gánh đ đc nhà mình xung đi vi v mt lnh lùng, rn ri…

Mt ph n tr nước mt chy dài, dù c t ra đim tĩnh, đang c dn hết sc lc vào công vic. Tt c bn tr trên năm, sáu tui cũng im lng chăm ch làm công vic ca mình mà không ch cha m bo...”

Cái nhìn nhân bản và thức tỉnh từ một người Mỹ

Trong vai trò một nhà báo Mỹ, Jonathan Schell cũng có những cảm nhận đau đớn cho những người lính Mỹ tham gia cuộc chiến và cho cả nước Mỹ:

“Khi tôi nói chuyn vi nhng lính M chiến đu Vit Nam, tôi luôn cm thy đau bun v nhng điu người ta ra lnh cho h làm và v nhng điu h đã làm.

Mt khác, tôi không th quên được s tht là nhng người lính y cho rng h phi thc thi nhim v, rng không có s la chn nào khác...

Nếu như đt nước chúng ta sy chân sa vào cuc chiến vì sai lm, thì đó không phi là sai lm ca h. Nếu như vic chúng ta tiếp tc leo thang chiến tranh là ti li, thì ti li đó chc chn không ch là ca riêng mình h.

Nếu như hết thm ha này đến thm ha khác p lên đu nhân dân Vit Nam, thì nhng thm ha đó chính là hu qu tt yếu ca s can thip ca chúng ta…”

Và đây là câu nói mà tác giả ghi lại trực tiếp từ một người lính Mỹ, binh nhì Sproul quê ở Texas:

“Khi v M, tôi s t co mình li và không h hé răng. Mi s vic đây tàn bo quá mc nên s chng có ai tin li tôi đâu. Và tôi cũng không mun chết vì tc ti nếu c c tìm cách làm cho h tin nhng điu tôi nói.”

Chiến tranh là tàn khốc và phi nghĩa, không chỉ đối với nạn nhân mà còn đối với kẻ gây chiến. Điều này một lần nữa được khẳng định trong tác phẩm của Jonathan Schell, như một tiếng nói cho hòa bình và lòng nhân ái.

  • Trà Mi (tổng hợp)
     
* Xin bạn vui lòng gõ tiếng việt có dấu