Câu chuyện về những hành khúc Thổ Nhĩ Kỳ (Phần 2)

Ngày này của 337 năm về trước - 17/12/1770, thiên tài âm nhạc người Đức Ludwig van Beethoven đã ra đời. Thưởng thức "Turkish March" với giai điệu rộn rã, hào hứng cũng là một cách thú vị để nhớ về ông với tài năng âm nhạc tuyệt vời! sự kiện nóng



Bản nhạc: Turkish March (Hành khúc Thổ Nhĩ Kỳ)
Trích nhạc nền cho vở kịch “Tàn tích của thành Athens” Op.113
Tác giả: Ludwig van Beethoven
Thể hiện: Dàn nhạc St Luke’s (chỉ huy : Dennis Russell Davies)

***

Chân dung Ludwig van Beethoven
(Tranh vẽ của Joseph Karl Stieler năm 1820) 
Nguồn: wikipedia.org

Âm nhạc cổ điển theo phong cách Thổ Nhĩ Kỳ luôn có nhịp điệu sôi nổi và thường là một kiểu hành khúc. Mozart đã dùng những hợp âm rải tốc độ nhanh bằng tay trái trên piano để mô phỏng tiếng trống trầm trong Turkish March rộn rã của mình.

Còn khi âm nhạc theo phong cách Thổ Nhĩ Kỳ được phối cho dàn nhạc, các nhà soạn nhạc sử dụng thêm những nhạc cụ gõ trước đó không có trong dàn nhạc thời Cổ điển, tiêu biểu là trống trầm, chuông, kẻng ba góc, cymbal. Và điều này được thể hiện rõ ràng trong Turkish March của Beethoven.

Cũng giống như bản nhạc của Mozart, Turkish March của Beethoven đã được tách ra từ một tổng thể để biểu diễn độc lập.

Nhưng nếu như Turkish March của Mozart là một chương của sonata thì Turkish March của Beethoven là một tiết mục trong bộ nhạc nền viết cho vở kịch “Tàn tích của thành Athens” Opus 113.

Vào năm 1811, thành phố Pest của Hungary (sáp nhập với Buda năm 1873) chuẩn bị khai trương một nhà hát lớn mới. Lễ khánh thành nhà hát được kết hợp với lễ kỉ niệm ngày lễ đặt tên của hoàng đế Francis II vào ngày 5 tháng 10.

Để có tác phẩm trình diễn cho dịp này, những người có thẩm quyền đã hướng tới nhà viết kịch nổi tiếng August von Kotzebue và nhà soạn nhạc lỗi lạc Ludvig van Beethoven.

Kẻng ba góc (triangle) trong dàn nhạc
Nguồn: thein-brass.de

Kotzebue đã viết hai vở kịch “Tàn tích của thành Athens”“Vua Stephen”, ngập tràn những lời ca tụng hoàng gia. “Tàn tích của thành Athens” mô tả thành phố Pest như một phiên bản tân tiến hơn thành Athens cổ xưa. Trong đó, Kotzebue dựng lên câu chuyện tưởng tượng về nữ thần Minerva thức dậy sau giấc ngủ dài 2000 năm. Minerva thấy thành Athens đã đổ nát và những dấu tích văn hóa cuối cùng của nó được bảo tồn ở Hungary.

Beethoven không quan tâm lắm tới việc tâng bốc những bậc quyền thế. Thế nhưng ông hứng thú bất cứ cái gì có liên quan đến nhà hát và hơn nữa ông cũng cần tiền. Beethoven đã viết nhạc nền cho cả hai vở kịch, tổng cộng có 19 tiết mục.

Cho dù lễ khánh thành nhà hát đã được hoãn tới tận tháng 2 năm sau đó và Beethoven không cần phải vội vã, phần âm nhạc vẫn được hoàn thành rất sớm - chỉ trong ba tuần của tháng 8 và tháng 9 năm 1811.

Ngoài 2 overture cho 2 vở kịch, Turkish March là tiết mục duy nhất trong số 19 tiết mục nói trên thường được tách ra để biểu diễn độc lập trên sân khấu hòa nhạc. Nó trở nên quen thuộc với thính giả còn vì trước đó, vào năm 1809, Beethoven đã viết một bộ 6 biến tấu cho đàn piano Opus. 76 với chính chủ đề Turkish March này.

Trống trầm (bass drum) trong dàn nhạc
Nguồn: maxmallest.com

Những nhạc cụ gõ mà Beethoven sử dụng trong Turkish March dần dần được dùng trong dàn nhạc giao hưởng mà không nhất thiết phải gợi lên một bầu không khí kiểu Thổ Nhĩ Kỳ.

Đến thời gian Beethoven viết giao hưởng số 9 “Hướng tới niềm vui”, phong cách Thổ Nhĩ Kỳ không còn thịnh hành trong đời sống âm nhạc như trước. Nhưng ở chương cuối của bản giao hưởng, ông vẫn sử dụng một số nhạc cụ gõ trong các ban quân nhạc Thổ.

Cho tới cuối thế kỉ 19, các tác giả giao hưởng đã thoải mái sử dụng những nhạc cụ gõ này trong tổng phổ. Vậy là qua một chặng đường dài, những nhạc cụ này đã trở thành món quà quý giá mà truyền thống quân nhạc Thổ Nhĩ Kỳ tặng cho âm nhạc cổ điển phương Tây.

  • Ngọc Anh
* Xin bạn vui lòng gõ tiếng việt có dấu