Cảnh sắc hoàng hôn sưởi ấm những trái tim băng giá
Giọng Sorprano tuyệt đẹp hát một giai điệu trữ tình tuyệt đẹp và đầy ám ảnh, rồi ngâm ngợi một bài thơ về vẻ đẹp quyến rũ của thiên nhiên lúc hoàng hôn trên nền hòa âm đầy biểu cảm... như thế, Aria của Bachianas Brasileiras No. 5 có thể sưởi ấm tất cả những trái tim - kể cả trái tim băng giá nhất!
Bản nhạc: Bachianas Brasileiras No. 5 - Aria
Tác giả: Heitor Villa-Lobos (nhạc) và Manuel Bandeira (lời)
Thể hiện: Karita Mattila (soprano)
***
Ngay từ lúc sinh thời, nhà soạn nhạc người Brazil Heitor Villa-Lobos (1887 – 1959) đã được xem là người nổi bật nhất trong số những nhà soạn nhạc cổ điển sinh ra tại Nam Mĩ.
Âm nhạc của ông chịu ảnh hưởng từ cả hai nguồn : âm nhạc dân gian Brazil và truyền thống âm nhạc cổ điển châu Âu, đặc biệt là âm nhạc của Johann Sebastian Bach.
 |
 |
 |
 |
|
Cảnh sắc tuyệt vời của buổi hoàng hôn |
Các tác phẩm của Bach đã khiến Villa-Lobos hết sức say mê. Nhà soạn nhạc vĩ đại người Đức này về sau đã trở thành mạch nguồn cảm hứng để Villa-Lobos sáng tạo ra một trong những bộ tác phẩm quan trọng nhất của mình - Bachianas brasileiras.
"Bachianas brasileiras" theo tiếng Bồ Đào Nha, ngôn ngữ chính thức của Brazil, có nghĩa là “Những tác phẩm kiểu Bach-Brazil”. Bachianas brasileiras gồm tất cả 9 tổ khúc, được viết với nhiều cách kết hợp nhạc cụ và giọng hát. Mỗi tổ khúc đại diện cho một sự hòa trộn giữa âm nhạc dân gian, nhạc pop Brazil và phong cách của J. S. Bach.
Villa-Lobos soạn bộ Bachianas brasileiras trong khoảng 15 năm (từ 1930 đến 1945). Tổ khúc đầu tiên trong bộ tác phẩm này được viết theo một hình thức hòa tấu thính phòng mới mẻ: một nhóm gồm 8 cây cello. Villa-Lobos cũng đã sử dụng hình thức hòa tấu này cho một số bản chuyển soạn của ông từ tác phẩm của Bach.
Đến tổ khúc Bachianas brasileiras No. 5 (soạn từ năm 1938 đến 1945), hình thức hòa tấu mà Villa-Lobos lựa chọn là một giọng soprano và 8 cây cello.
Trong số 9 tổ khúc đó, Bachianas brasileiras No. 5 nổi lên như là tác phẩm phổ biến nhất của nhà soạn nhạc. Giống như hầu hết bầu bạn của nó trong cùng bộ tác phẩm, Bachianas brasileiras No. 5 thể hiện những đặc trưng của tổ khúc thời Baroque, đặc biệt là những tổ khúc của Bach.
Bachianas brasileiras No. 5 chỉ gồm có 2 chương là Aria và Dança, với lời ca là hai bài thơ của nhà thơ đồng hương Brazil Manuel Bandeira.
Aria
Lời thơ: Manuel Bandeira
Lúc hoàng hôn một đám mây hồng rực
Chậm trôi qua không trung đẹp mơ màng!
Trăng duyên dáng hiện lên nơi chân trời
Điểm trang chiều như một nàng tố nữ
Đang vội vã tự tô son điểm phấn,
Lòng âu lo mong được đẹp hơn
Kêu đất, kêu trời, kêu cả thiên nhiên!
Nghe trăng than mọi chim chóc lặng yên
Biển phản chiếu ánh huy hoàng chói lọi...
Giờ trăng sáng dịu dàng chờ đợi
Những hồi ức xưa nghiệt ngã khóc, cười!
Chậm trôi qua không trung đẹp mơ màng,
Lúc hoàng hôn một đám mây hồng rực.
 |
|
Giọng sorprano tuyệt đẹp của Karita Mattila |
Ở đoạn trung tâm, giọng soprano ngâm ngợi một bài thơ về vẻ đẹp quyến rũ của thiên nhiên lúc hoàng hôn trên nền hòa âm giàu biểu cảm giảm xuống nửa cung của những cây đàn cello.
Chương thứ hai, Dança, theo nhà soạn nhạc, “trình bày một nhịp điệu liên tục và đặc trưng rất giống với những embolada - những giai điệu lạ lẫm của vùng nội địa Brazil. Giai điệu gợi nhắc đến những chú chim bản xứ Brazil.”
Là một trong số những nhà soạn nhạc lớn của cây đàn guitar, Villa-Lobos cũng tự mình chuyển soạn Aria của Bachianas brasileiras No. 5 cho giọng soprano và đàn guitar. Ngoài ra, giống như nhiều giai điệu đẹp khác trong âm nhạc cổ điển, Aria cũng xuất hiện trong nhiều phiên bản chuyển soạn của các nhạc sĩ khác.
Tuyệt tác do "tín đồ người Brazil của Bach" đã tạo ra này, hầu như chưa bao giờ thất bại trong việc sưởi ấm những trái tim - kể cả trái tim băng giá nhất!
- Ngọc Anh