Báo chí dẫn dắt blogger như thế nào?
Báo chí chính thống có vai trò như thế nào trong việc hạn chế mặt xấu, khuyến khích mặt tốt của blog? Sau đây là ý kiến của ba nhà báo: Dương Minh Việt, Lê Thọ Bình và Phan Văn Tú.
Ông Dương Minh Việt, Trưởng ban biên tập báo Dân trí: "Báo chí có trách nhiệm chỉ ra những hành vi phạm pháp trên blog"
Việc kiềm chế mặt xấu và phát huy mặt tốt của blog không phải việc của báo chí, đó là công việc của pháp luật và các cơ quan thực thi pháp luật.
 |
|
Ông Dương Minh Việt |
Nếu vì một số "blog bẩn" mà nói rằng blog là xấu thì không khác gì nói sản xuất xe máy, ô tô là xấu vì nó gây ra đua xe trái phép, xây công viên là xấu vì vài công viên là chỗ chứa chấp tiêm chích nghiện ngập, internet là xấu vì trên đó có phim sex.v.v.
Đối với các hành vi vi phạm pháp luật trên blog, báo chí chỉ cần phản ánh một cách khách quan và truyền thông cho công chúng biết rằng hành vi đó là phạm pháp. Người đọc có thông tin và tự quyết định thái độ, hành vi của mình, như vậy là đủ rồi.
Ông Lê Thọ Bình, GĐ trung tâm VTC News: "Thành lập một Ủy ban tiêu chuẩn đạo đức dành cho blogger"
Xét về góc độ báo chí thì blog đang thực sự tạo ra một cuộc cách mạng về cái gọi là "citizen journalism" (toàn dân làm báo).
 |
|
Ông Lê Thọ Bình |
Có lẽ giới nhà báo truyền thống phàn nàn nhiều nhất về các blogger là một số blogger quá vội vã công bố những thông tin họ nắm được, chẳng cần biết hậu quả của điều đó ra sao, chẳng cần thẩm định tính chính xác của nó.
Đôi khi, việc đăng tin cẩu thả như thế gây tác tác hại nghiêm trọng và các blogger cũng phải có trách nhiệm với công chúng và không được đăng những thứ tin đồn không có cơ sở hoặc thậm chí nguy hiểm.
Tuy nhiên một số blogger lại cho rằng, trong một xã hội dân chủ thì người dân cần phải nhận được mọi thông tin. Hãy để độc giả tự quyết định một thông tin là hữu ích hay không. Lập luận của giới blogger là hãy tôn trọng sự thông minh của độc giả và đừng cố đóng vai cô bảo mẫu để quyết đăng cái gì hoặc không đăng cái gì.
Có một thực tế là, tuy hiện tại có nhiều người viết blog nhưng hầu hết không được đào tạo về các nguyên tắc báo chí, đạo đức, luật báo chí cũng như những trách nhiệm mang tính pháp lý. Đây thực sự là một vấn đề phải lưu tâm. Trong tương lai, chắc chắn sẽ có những blogger bị đưa ra tòa vì tội phỉ báng vô căn cứ, và nếu họ thua tại tòa thì danh tiếng sẽ bị ảnh hưởng rất nhiều.
Báo chí chính thống, trên các trang báo của mình, cần giúp giới blogger hiểu rõ điều này.
Vấn đề gây nhiều lo ngại nhất đối với blog hiện nay chính là vấn đề đạo đức. Trên nguyên tắc, phóng viên của các tờ báo chính thống không được phép nhận tiền để viết về một người hoặc một công ty nào đó. Nhưng đối với blog thì chẳng ai có thể biết được.
Một cuộc tranh luận nảy lửa trong thế giới blog biết đâu lại là kết quả từ bài viết của một blogger nhận tiền thù lao hằng tháng của một công ty. Tuy có nhiều blogger thẳng thắn thừa nhận điều này khi họ làm cái công việc mang tính "quan hệ công chúng" đó, nhưng có ai dám chắc là những lời chê bai hay bình phẩm khác trên các báo là không vụ lợi.
Một trong những lý do gây ra vấn đề này là không có bộ tiêu chuẩn đạo đức chung nào dành cho các blogger.
Vì thế báo chí chính thống nên có sự nỗ lực chung kêu gọi thành lập một Ủy ban tiêu chuẩn đạo đức dành cho blogger để đưa ra hình mẫu quy định về cách hành xử của các blogger như gợi ý của hai tác giả Jason Calacanis (thuộc Tập đoàn Weblogs Inc.) và Nick Denton (thuộc Tập đoàn Gawker Media)
Trong khi chưa có một bộ tiêu chuẩn như thế thì báo chí chính thống cũng nên giới thiệu để các blogger biết về Bộ quy tắc đạo đức dành cho blogger (Blogger"s Code of Ethics) mà Jon Dube của Cyberjournalist.net viết từ năm 2003 hoặc ủy hộ Tim O’Reilly, người phát minh ra Web 2.0, đã đề nghị có Quy định Đạo đức cho Blogger (Blogger’s Code of Conduct).
Nhà báo lâu nay được coi là những người nắm "cơ quan quyền lực thứ tư." Giờ đây các blogger cũng đang chia sẻ một phần quyền lực đó. Cho nên các blogger cần phải thận trọng.
Ông Phan Văn Tú, Phó Chủ tịch thường trực Hội nhà báo Đồng Nai: "Các nhà báo giỏi nên lập blog cho mình đầu tiên"
 |
|
Ông Phan Văn Tú |
Trừ trường hợp các blog cùng liên kết nhau trong một sự kiện chung, một vấn đề chung thì nó mới có thể gây ảnh hưởng mạnh. Vì thế, quá trình định hướng dư luận xã hội một cách hợp lý (thông qua các hình thức phong phú của báo chí) sẽ góp phần tác động tới giới blog, dẫn dắt tư tưởng blogger.
Báo chí chính thống phải biết sử dụng cộng đồng blog như một nguồn thông tin, như một lực lượng phản biện và sự cộng hưởng thông tin, dư luận. Dư luận trên dòng chảy của báo chí chủ lưu sẽ tác động vào đời sống blog đa chiều. Báo chí phải biết cách khai thác, sử dụng cộng đồng blog vừa như hậu phương vừa như đối tượng của báo chí.
Hiện nay đã có những tờ báo mở trang mục để "nhặt từ blog" những bài viết và sử dụng lại . Đó cũng là hình thức kích thích blogger sáng tạo, cống hiến theo hướng tốt đẹp.
Theo tôi, các nhà báo giỏi nên lập blog cho mình và cơ quan báo chí nên có quy chế hoạt động của nhà báo - blogger (áp dụng cho nhà báo trong cơ quan mình). Những nhà báo này sẽ làm những ngọn cờ tiên phong trong việc định hướng cộng đồng.
- Nguyên Nhung