"Bài hát ru của Brahms" - Thiên thần sẽ ru con ngủ

Những câu hát mềm ngọt dịu dàng ru những em bé vào thế giới của giấc ngủ với nhiều mộng mơ diệu kỳ, giai điệu ấy thấm sâu vào mỗi trái tim và ở lại thật dài lâu, bền bỉ. sự kiện nóng



Nhạc phẩm: WIEGENLIED (Bài hát ru của Brahms)
Sáng tác: Johannes Brahms
Thể hiện: Victoria de los Angeles
******
"Bầu trời đêm đẹp ngàn vì sao
Toả ánh sách lung linh trên cao.
Ngàn hương thơm tựa ngàn bông hoa
Hoà quyện với khúc nhạc gần xa

Này bạn hỡi hãy ngủ đi
Cho ngày mai ta sẽ càng ngoan,
Này bạn hỡi hãy ngủ yên
Ta vào giấc mơ êm đềm."

Những câu hát ngọt ngào với giai điệu "mềm mượt như nhung" ấy vẫn vang lên đều đặn mỗi tối khuya, ru những em bé đáng yêu nở nụ cười đi vào giấc ngủ thần tiên và khiến cả những người lớn cũng như chìm vào những cảm xúc dịu êm như thời thơ bé.

Bức tranh "Songs of the Angel" (Khúc hát thiên thần)
Tác giả: William-Adolphe Bouguereau

Yêu mến bài hát là vậy, nhưng chắc hẳn ít người để ý đến xuất xứ thực của nó. Đây chính là tác phẩm "Wiegenlied" của nhà soạn nhạc thiên tài người Đức Johannes Brahms (phần lời Việt do nhạc sỹ Phạm Tuyên viết). Nó vẫn được biết đến với cái tên "Bài hát ru của Brahms".

Hát ru (tiếng Anh: Lullaby hay Cradle song; tiếng Pháp: Berceuse; tiếng Đức: Wiegenlied) là một thể loại nhỏ nhưng quan trọng trong thanh nhạc cổ điển phương Tây. "Wiegenlied" của Brahms có lẽ tác phẩm nổi tiếng nhất ở thể loại này. Brahms đã viết nó để tặng cô ca sĩ trẻ Bertha Faber mà ông quen biết nhân dịp đứa con thứ hai của vợ chồng cô chào đời.

Lời "Bài hát ru của Brahms" gồm hai khổ thơ ngắn của hai tác giả khác nhau. Khổ thơ thứ nhất của Des Knaben Wunderhorn, khổ thơ thứ hai của Georg Scherer. Những khổ thơ đó sau này cũng được nhà soạn nhạc Mỹ thời hiện đại Charles Ives (1874 – 1954) phổ nhạc thành một Wiegenlied, dù mức độ nổi tiếng thì kém xa. Trước đó chính Brahms cũng sáng tác các Wiegenlied khác (một trong số đó dành tặng cho con của một người bạn thân đặc biệt - Joseph Joachim) dựa theo lời thơ dân gian.

Phần giai điệu thơ trẻ do Brahms viết được trải ra như một sự đối âm với điệu Ländler du dương của thành Vienna mà ông đã từng được nghe Bertha hát. Lúc đó cô còn trẻ và là thành viên của một đoàn hợp xướng nữ đến biểu diễn tại Hamburg. Tác phẩm Wiegenlied mới mẻ này là một biểu trưng trọn vẹn, như Brahms đã bóng gió khi ông gửi nó cho Artur Faber (chồng của Bertha) vào tháng 7/1868 : “Cô ấy sẽ nhận ra rằng tôi đã viết Wiegenlied cho đứa con bé bỏng của cô ấy. Cô ấy sẽ thấy nó hoàn toàn thích hợp … rằng khi cô ấy hát ru bé Hans ngủ, một bài ca về tình yêu thương đang được cất lên vì bé.”



Bài hát ru của Brahms
(dịch từ nguyên bản tiếng Đức)

Ngủ ngon nào ngủ ngon,
Những bông hồng tô điểm,
Hoa cẩm chướng phủ che,
Len cả vào chăn bé
Sáng sớm mai nếu muốn,
Chúa đánh thức bé thôi.

Ngủ ngon nào ngủ ngon,
Những thiên thần canh giữ
Trong mơ chỉ cho bé
Cây của Đức Chúa Con:
Ngủ ngon lành bình yên
Ngắm Thiên Đường trong mộng.


Thế là "Wiegenlied" được chính Bertha Faber biểu diễn trước công chúng lần đầu tiên vào năm 1869. Từ đó, nó mau chóng lan ra toàn thế giới ở mọi dạng chuyển soạn (thanh nhạc lẫn khí nhạc). Nó đã trở thành một trong số rất nhiều tác phẩm thường bị hiểu lầm là những “khúc dân ca”. Điều này cũng dễ hiểu bởi những câu hát mềm ngọt dịu dàng của nó có thể thấm sâu vào mỗi trái tim và ở lại thật dài lâu, bền bỉ.

Người ta thậm chí còn tiến hành một cuộc khảo cứu thú vị về tác phẩm này. Những trẻ em sinh thiếu tháng được cho nghe "Bài hát ru của Brahms" 5 phút, 6 lần mỗi ngày thì lớn nhanh hơn hẳn những trẻ tương tự không được nghe bài nhạc (theo Chapman, 1975).

"Bài hát ru của Brahms" mà bạn đang nghe được thể hiện qua giọng hát trữ tình và và đầy nữ tính của soprano người Tây Ban Nha Victoria de los Angeles (1923 – 2005). Từng câu từng chữ trong lời hát của bà đều đạt đến sự chuẩn mực hoàn mỹ. Nó trong trẻo và êm ái như tiếng thiên thần hát ru vậy (trong tiếng Tây Ban Nha los Angeles có nghĩa là "những thiên thần").

Một người khó tính như Brahms trên thiên đường hẳn cũng phải rất mãn nguyện nếu được nghe Victoria de los Angeles thể hiện bài hát ru bằng một giọng hát “biết mỉm cười” như nhiều người ở trần gian luôn ca ngợi.

  • Ngọc Anh
* Xin bạn vui lòng gõ tiếng việt có dấu