ASEAN trong xung đột Mỹ - Trung và nguy cơ đi đêm
(TuanVietNam) - Với hiến chương mới, các nước ASEAN có điều kiện và nên tập hợp để đối thoại với Trung Quốc về tranh chấp biển đảo, đối thoại tay 10+1 thay vì đối thoại tay đôi riêng rẽ như trước. Điều cản trở lớn nhất là nguy cơ một số nước thành viên đi đêm, bắt tay với Trung Quốc.
|
BÀI LIÊN QUAN |
|
 |
Ba góc nhìn về xung đột Mỹ - Trung |
|
Đụng độ Mỹ - Trung và ý nghĩa với tranh chấp biển ĐNA |
Phép thử chính quyền và tân Tổng thống
- Quan sát căng thẳng mới đây nhất trên khu vực biển Đông giữa Mỹ và Trung Quốc, ông đánh giá thế nào? Đó là dấu hiệu của sự chuyển hướng chiến lược trong quan hệ giữa hai nước hay chỉ là phép thử với chính quyền ông Obama?
 |
|
Đó là phép thử về thái độ của cá nhân vị tân Tổng thống Obama cũng như sự đoàn kết của chính quyền mới. |
Tính chất cuộc căng thẳng lần này không khác gì động thái cách đây 8 năm, vào năm 2001, khi ông G.W.Bush lên cầm quyền. Đó là phép thử về thái độ của cá nhân vị tân Tổng thống Obama cũng như sự đoàn kết của chính quyền mới, đặc biệt xem có sự khác biệt hay không giữa Bộ quốc phòng và tổng thống Obama. Từ đó, Trung Quốc sẽ xác định được chiến lược và đối sách trong quan hệ với Mỹ dưới chính quyền mới.
Qua việc này, Trung Quốc cũng chuyển thông điệp rõ ràng rằng, dù nước này mua nhiều trái phiếu của chính phủ Mỹ thì cũng không vì thế mà e sợ, nhân nhượng Mỹ.
- Ràng buộc kinh tế có ảnh hưởng tới lựa chọn chính sách của Mỹ trong vấn đề này?
Tôi nghĩ là không. Cho tới nay, Bộ Quốc phòng Mỹ luôn có thái độ độc lập, tách ra khỏi những lợi ích kinh tế.
Hoàn cảnh thay đổi, Trung Quốc không thể hành xử bá quyền kiểu cũ
- Căng thẳng hai nước sẽ ảnh hưởng tới khu vực trong vấn đề biển Đông như thế nào?
 |
|
Giữ vững vùng biên cương của Tổ quốc. |
Theo tôi ảnh hưởng không nhiều. Mức độ ảnh hưởng với từng nước còn phụ thuộc vào tính toán lợi ích của mỗi nước có giống và khác như thế nào đối với hai bên liên quan.
Lựa chọn chính sách của mỗi nước sẽ phụ thuộc vào lợi ích và trên cơ sở luật quốc tế.
Ví dụ, Mỹ là nước buôn bán lớn, cần tự do vận chuyển hàng hóa nhưng cũng cần hợp tác với các nước chống hải tặc, chống khủng bố. Mỹ có nghĩa vụ bảo vệ an ninh vùng biển và quyền đi lại của tàu bè…
- Hành động cứng rắn của Trung Quốc lần này khiến nhiều người lo ngại bá quyền Trung Quốc và mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc nhất là trong bối cảnh Mỹ và các nước lớn đang khó khăn do khủng hoảng?
Bá quyền trong trường hợp này, phải hiểu là nước có quyền lực ảnh hưởng hơn cả, có sức mạnh và tham vọng vươn ra ngoài.
Thời kì vừa rồi, Trung Quốc đã yếu đi tương đối. Trung Quốc ngày nay khác với Trung Quốc của thế kỉ 15, 16.
Môi trường quốc tế cũng đã thay đổi, Trung Quốc cũng không thể hành xử bá quyền theo kiểu cũ. Cách hành xử của nước này còn phải quan sát thêm, dựa trên các tuyên bố, hoạt động của lực lượng quốc phòng và sự phát triển lực lượng quân sự.
- Thời gian qua, nhiều ý kiến quan ngại về việc Trung Quốc tăng ngân sách quân sự và không công bố về con số thực… Chỉ riêng điều đó đã tạo nên sự bất ổn về an ninh cho các quốc gia khu vực?
ASEAN cần tiếng nói chung thống nhất
- Theo ông, các nước nhỏ có liên quan tại khu vực Đông Nam Á nên có phản ứng và ứng xử như thế nào?
Trung Quốc là một nước lớn, và mỗi nước nhỏ không thể đối trọng lại. Lựa chọn tốt nhất chính là gắn kết các nước nhỏ với nhau trong khối ASEAN. Hiệp hội cần có một tiếng nói chung thống nhất về vấn đề này.
Trước đây, Trung Quốc thường chỉ thích đối thoại song phương, tay đôi với từng quốc gia riêng lẻ trong khu vực. Bây giờ, các nước ASEAN nên tập hợp để đối thoại với Trung Quốc, không để đối thoại tay đôi mà đối thoại tay 10 + 1, nghĩa là không chỉ vài quốc gia có tranh chấp biển đảo, mà toàn bộ khối.
- Liệu với cơ chế vốn được đánh giá là lỏng lẻo, thiếu ràng buộc trách nhiệm, ASEAN có thể hiện thực được ý tưởng đó?
 |
|
các nước ASEAN nên tập hợp để đối thoại với Trung Quốc, không để đối thoại tay đôi mà đối thoại tay 10 + 1, nghĩa là không chỉ vài quốc gia có tranh chấp biển đảo, mà toàn bộ khối. |
Sự thiếu ràng buộc và lỏng lẻo của ASEAN khiến cho Hiệp hội thiếu hiệu quả. Đó là điều khiến ASEAN bị chỉ trích, coi thường.
Hiện nay, ASEAN đã có hiến chương mới. Đây là cơ sở để Hiệp hội có thể thành một khối vững chắc, có tính ràng buộc pháp lý cao và hoạt động hiệu quả.
- Trước đây, ASEAN và Trung Quốc đã có tuyên bố về cách ứng xử của các bên tại biển Đông DOC nhưng thực tế không hiệu quả. Điều gì có thể cản trở ASEAN đoàn kết để có tiếng nói có sức nặng hơn trong vấn đề này?
Khả năng về sự đi đêm, bắt tay với Trung Quốc của một hoặc vài nước liên quan sẽ phá vỡ tính thống nhất ASEAN và nỗ lực chung.