Ca khúc: LET IT BE
Sáng tác: Paul McCartney
Thể hiện: The Beatles
******
Hồi nhỏ, như mọi đứa trẻ thuộc thế hệ 7X, tôi lớn lên giữa một “thế giới âm nhạc”: Nhà không có cassette hay loa, đài gì, nhưng không lo thiếu nhạc, vì hàng xóm tứ phía xung quanh ai cũng rất hào hứng mở nhạc to hết cỡ. Các buổi trưa, chiều, tôi thường mò ra ngồi một mình ở máy nước đầu xóm để hưởng cái sự "giao thoa văn hóa quy mô lớn" ấy.

Tóm lại, tôi cứ để cho đủ loại nhạc đánh nhau trong đầu. Cho đến một ngày, hình như là năm lớp 2, trong đủ làn điệu âm thanh sôi nổi tứ phía, tôi nghe nổi lên một giai điệu - tuyệt đẹp, bằng một thứ tiếng không ai hiểu được.

The Beatles biểu diễn tại The Ed Sullivan Show (năm 1964)

Ngay sau đó là một bản khác cũng hay và lạ không kém.

Tôi nhảy từ trên tường xuống đất, chạy băng tới ngôi nhà có thứ âm nhạc đó phát ra. Vốn là một đứa trẻ nhút nhát, nhưng tôi cũng đủ can đảm để lắp bắp hỏi anh hàng xóm, trống ngực đập thình thình: “Bài gì thế ạ?”.

Anh hàng xóm cởi trần mặc quần đùi, vừa xỉa răng vừa quài tay lấy cho tôi cái vỏ băng cassette, đen sì, trên đó có ảnh chụp vài gương mặt đàn ông, và tên các bài hát. Anh không nói một lời (do không biết phát âm tiếng Anh), chỉ cho tôi tựa bài mà chúng tôi đang nghe: Nichelle. (Thật ra là Michelle, vỏ băng bị in sai, báo hại tôi mãi mấy năm về sau vẫn gọi nó là bài Nichelle).

Bìa Album cuối cùng của The Beatles "Abbey Road" (Năm 1969)

Đó có phải là lần đầu tiên tôi nghe nhạc Beatles? Không chắc, vì sau này tôi còn được nghe nhiều giai điệu Beatles rất quen thuộc, tưởng như tôi đã nghe chúng từ lâu lắm rồi. Nhưng từ lần đó, tôi biết đó là những bài hát tiếng Anh, của một ban nhạc tên có chữ B ở đầu.

Và tôi bắt đầu thèm được hát những bài đó. Phải biết tiếng Anh thì mới hát được. Vào thời gian ấy, nhiều trường ở Hà Nội vẫn chỉ dạy tiếng Nga, nên nếu học tiếng Anh, nghĩa là tôi phải đạp xe 7km để đi học tại một trường cấp II có dạy tiếng Anh.

Và không bao lâu sau tôi đã trở thành trùm đi học muộn của lớp. Chẳng sao, tất cả chỉ vì một mong ước rất trẻ con: một ngày nào đó sẽ nghe và hát được lời những ca khúc của “cái bọn gì ấy”.

Anh hàng xóm chỉ có mỗi một băng Beatles thời kỳ 1966 - 1969 ấy thôi, nên tôi cứ liên tục được nghe Get back, Hey Jude, Here There and Everywhere, I Will, Let It Be, Something... khoảng gần 30 bài.

Lạ một điều là anh không hề biết tiếng Anh, không hiểu vì sao anh lại thích Beatles và nhạc quốc tế đến thế. May mắn cho tôi là Beatles dùng một thứ tiếng Anh đơn giản đến mức tôi không cần phải học đến mấy năm mới hát được những câu đầu tiên.

Lớp 7 bắt đầu một quá trình tôi vật lộn với cái cassette nhà hàng xóm để nghe và chép lại các bài rõ tiếng nhất. Bắt đầu một quá trình mượn sổ bài hát của bạn bè để chép các bài hát Beatles với những hàng chữ tiếng Anh sai chính tả, sai ngữ pháp nhoe nhoét. Trên vở và giấy nháp đã là những từ tiếng Anh rất long lanh: I get high when I see you go by, my, oh, my…

Và tôi lớn lên cùng nhạc Beatles...

Đúng là tôi đã lớn lên cùng Beatles.

Tôi đã hát Beatles suốt những buổi trưa mùa đông lạnh, kẽo kẹt đạp xe từ trường về nhà, đi qua hết con phố này đến con phố kia.

Đã nghe nhạc Beatles vào những ngày cuối xuân đầu hạ, khi mây trời ánh lên một màu vàng hồng, báo hiệu mùa hè sắp về. Đã nghe nhạc Beatles vào những đêm “Noel trắng”, khi sương mờ phủ lên những tán cây xanh thẫm ở Hà Nội.

The Beatles năm 1965

Tôi đã hò hét Twist and Shout, Don’t Let Me Down… trong những đêm 8/12 năm xưa, trên cái sân đầy cát ở ĐH Tổng hợp. Bụi bốc mù mịt. Sinh viên ôm choàng lấy nhau, ôm luôn cả anh bạn người Anh đi cùng tôi, gào thét: “Stand by me. Imagine there’s no country” trong một điệu nhảy điên cuồng, để rồi khi về anh bạn hỏi tôi: “Chẳng hiểu sao đến bây giờ thanh niên VN vẫn còn nhảy disco kiểu thế kỷ 15?”.

Tôi chỉ muốn lắc đầu: “Ben thân mến ơi, anh làm sao hiểu được. Anh có biết vào những năm 60, thời hoàng kim của Beatles, khi cơn sốt Beatles tràn ngập phương Tây và các chàng trai cô gái Anh sống với những giai điệu rực lửa, thì Việt Nam còn đang làm gì và như thế nào không?”.

Tôi đã hát thầm Beatles khi lang thang đi tìm việc. Khi ngồi trên xe khách rời Hà Nội mà nước mắt tự nhiên ứa ra: “Doesn’t have a point of view. Knows not where he’s goin’ to. Isn’t he a bit like you and me?”.

Indra Club - nơi đầu tiên The Beatles đến biểu diễn khi đến Hamburg (Đức)

Nhạc Beatles là thứ âm nhạc cực kỳ trong trẻo, như Mozart của thế kỷ 20. Cái hay của nó chính là ở tinh thần yêu đời, trong sáng và rất đời thường toát ra từ giai điệu, ca từ và cách hòa âm. Sau Beatles, chẳng thiếu gì nghệ sĩ với chất giọng và kỹ thuật biểu diễn hơn hẳn họ, nhưng không một ai có được tinh thần đó nữa. Và họ luôn là người đi đầu, là những nghệ sĩ đổi mới không ngừng.

Không cần phải là kẻ “nghiện” Beat thì mới nhận ra sự khác biệt của Beatles qua từng thời kỳ: ngây thơ như khi mới bắt đầu (1963-1965) với những Anna, Misery, Love Me Do, Please Please Me; nồng nàn và rực lửa như thời 1965-1968 với It’s Only Love, Things We Said Today, A Hard Day’s Night; già dặn, phá phách và có màu sắc triết lý, gây ảo giác vào thời kỳ 1968-1969 với Strawberry Fields Forever, Lucy in the Sky with Diamonds… Nhạc Beatles đầy sức sống và tràn ngập tình yêu, tưởng như ai đang yêu mà nghe Beatles thì càng yêu mãnh liệt hơn.

“Something in the way----- she moves
attracts me like no other lovers.
Something in the way she woos------ me
I don’t want to leave her now…”

Frank Sinatra đánh giá Something là “bản tình ca hay nhất mọi thời đại”. Không biết nói thế thì có hơi quá không, tuy nhiên với tôi, không từ gì mô tả Something thích hợp hơn là “lả lướt và quyến rũ”, đúng là “attracts me like no other lovers”.

Đó là thứ nhạc khiến người ta không thể không nhảy múa, nói một cách khác là khiến cho “đá cũng phải nhảy lên”, trong một niềm “vui bất tuyệt”. Đã bao giờ bạn ngồi bất động được khi nghe Beatles hát chưa?

It only makes me feel soooooo free as a bird…

Bạn sẽ muốn ngước mắt lên trời và hòa giọng cùng Beatles: “It only makes me feel sooooo free....”. Bạn sẽ có cảm giác rất muốn sống, rất muốn vươn lên “làm cái gì đó”, rất muốn sáng tạo, muốn tận hưởng cuộc sống với đủ màu sắc của nó…

• Đoan Trang