>>Những thời khắc khó quên của "Điều còn mãi" 2009

>>"Điều- còn -mãi": Trí thức Việt Nam và sự dâng hiến

>>Dư âm về "Điều còn mãi"

>>Những thời khắc khó quên của "Điều còn mãi" 2009

>>Trong giai điệu âm nhạc và nhịp đập cánh cửa của thời đại

Vào ngày Lễ trọng 2/9 năm nay, có một sự kiện đặc sắc khó quên đối với xã hội nói chung, những người cầm bút báo VietNamNet nói riêng. Đó là chương trình hòa nhạc ViêtNamNet Điều còn mãi - lần thứ 2 - được diễn ra tại Nhà Hát Lớn Thủ đô. Một chương trình thuần Việt, với những bản giao hưởng thính phòng của các nhạc sĩ Việt Nam về Tổ quốc và Thăng Long- Hà Nội dấu yêu.

Nhưng mấy nghìn năm trước đây, các bậc tiền nhân, tổ tiên cha ông chúng ta, đã xướng lên bản giao hưởng nguyên thủy đầu tiên của thuở hồng hoang, với nhạc cụ rìu đá, lửa nhen, cung nỏ, với những nốt nhạc nguyên thủy cấy trồng, săn bắn chăn nuôi...một nắng hai sương, để khai sinh một Đất nước có hình dáng chữ S nằm bên bờ biển Đông. Đất nước ấy, ngày nay chúng ta gọi là Tổ quốc Việt Nam. Một số phận đất nước luôn phải chịu những thách thức khắc nghiệt, nhưng bi hùng và quả cảm, luôn khiến mỗi con dân Việt trăn trở, xót xa...dù đi xa hay đi gần, dù trong nước hay ở ngoài nước.

Ca sĩ Khánh Linh trình diễn trong Điều còn mãi 2009. Ảnh: Phạm Hải

Trăn trở, xót xa như bài thơ "Nhìn từ xa...Tổ Quốc" của Nguyễn Duy: "Nhắm mắt lại mà nhìn/ thăm thẳm/ yêu và đau/ quằn quại bi hùng/ Dù ở đâu vẫn Tổ Quốc trong lòng/ cột biên giới đóng từ thương đến nhớ".

Câu thơ hay đến nao lòng...Để người viết bài này bỗng nhớ tới một cơ may nghề nghiệp hiếm có trong đời - được chiêm ngưỡng, được nhìn Tổ quốc từ rất gần.

Cơ may ấy bắt đầu từ một chuyến đi về các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long. Một chuyến đi điều tra giáo dục vất vả, cũng rất "giang hồ", một chuyến đi lênh đênh sông nước, có lúc tưởng chết giữa dòng vì sự cố bất ngờ...

"Ra ngõ bước xuống thuyền". Câu nói tình tứ như ca từ quan họ hóa ra lại là cuộc sống thực hồn nhiên và dân dã của cả miệt đồng bằng nổi tiếng này. Từ thành phố Cà Mau, chúng tôi xuống thuyền (xuồng), bước vào câu ca chòng chành tựa lời quan họ thuở nào, nhưng là để đi về Đất Mũi, mỏm đất gian lao, tận cùng của Tổ quốc

Sau những cảm xúc lãng mạn là thực tế trần ai. Chiếc xuống xé nước lao đi. Mũi xuồng nhiều lúc như dựng đứng, khiến nhiều lúc thấy ngợp như đang trong một cuốn phim hình sự đuổi bắt...với đoạn đường hơn 100 kilomet đường sông nước.

Rồi bờ bãi cũng lùi xa. Đã thấy mình ở giữa ngã ba sông gần cửa biển, sóng tứ bề. Có cơn bão rập rình đâu đó, nên liên tục "sóng đổ mặt sông"...dập dềnh, dập dềnh. Nhưng tôi đâu biết, những cơn sóng táp số phận đời người còn đang ở phía trước.

Xã Đất Mũi, huyện Ngọc Hiển cuối cùng cũng hiện ra. Cái địa danh lịch sử  nổi tiếng thuở bé thơ từng học, giờ đặt chân lên mà vẫn ngỡ ngàng, không tin đây là điều có thực trong đời. Chỉ thấy kênh rạch chằng chịt im lìm, với rừng tràm, rừng đước miên man, xen lẫn những vệt nắng vàng ong. Niềm xao động cứ lâng lâng trong ngực.

Ảnh: Phạm Hải

Niềm xao động ấy khiến tôi, dù rất sợ độ cao, cũng cố gắng bám chiếc cầu thang để leo lên tận cùng cái tháp cao, từ đó nhìn ra khơi xa. Trời ngăn ngắt xanh. Gió thổi thông thốc, tóc rối tung. Chợt lặng cả người, khi  bỗng nhận ra phía trước không xa, cái đường viền Tổ quốc nâu nâu...ranh giới cuối cùng giữa đất và nước... Trên cao, không nghe được tiếng sóng, chỉ thấy những con sóng táp vô bờ  với những vệt bọt trắng xóa, tựa như những khuông nhạc tự ngàn xưa và ngàn năm nay vẫn thế, dội về. Bỗng nghẹn cả cổ. Đất nước của tôi ơi...

Nhưng con sóng táp bất ngờ nhất vào hồn tôi, lại đến từ người đàn bà đưa  tôi xuống cơ sở. Chị là cán bộ quản lý của Sở GD Cà Mau. Sẽ chẳng bao giờ tôi được biết kỹ càng, sâu sắc, và thấm thía đến thế về lòng dân Cà Mau với cách mạng, với đất nước, những năm tháng phải đối mặt với giông bão chiến tranh xâm lựợc tàn bạo, nếu tình cờ không được nghe mọi người kể. Phải khi được hỏi, chị mới kể về chính ngoại của mình- người được phong Người Mẹ VN Anh hùng.

Bà có người con trai, mới 17 tuổi làm du kích, không may bị giặc bắt. Chúng trói anh vào gốc cây, tra tấn anh dã man và cuối cùng, dùng dao găm mổ bụng anh đến chết bởi anh không chịu khai hầm bí mật và du kích nấp ở đâu.

Nghe tin dữ, bà hốt hoảng đi xuồng đến. Nhưng không thể lên bờ vì sẽ lộ. Bà phải cắm xuồng ở  trên sông, nghe ngóng, ngất lịm khi nghe tin con. Tỉnh lại, phải ghìm nỗi đau xé ruột, không được khóc, và đêm đến, lặng lẽ bí mật tìm cách đưa xác con đi chôn cất. Nghe chuyện chị kể mà cay sống mũi. Những bài học giáo khoa tuổi thơ, cứ hiển hiện dần trong cuộc sống nơi đây, trong mỗi tấc đất thấm máu và mồ hôi nhân dân.

Dọc đường trở về, tôi cứ ngó suốt lên bờ, tưởng tượng, những mong nhìn thấy cái cây ấy. Cái cây năm xưa đã đau thắt khi chứng kiến sự im lặng quả cảm của người du kích trẻ. Cũng như muôn ngàn vạn người con trẻ tuổi đã im lặng ngã xuống trên khắp dải đất chữ S này, để Đất nước cất tiếng - như một Tuyên ngôn vĩnh viễn về độc lập và tự do dân tộc. Nhưng chỉ thấy những  khoảnh rừng tràm, rừng đước ken vào nhau, cần lao, im lìm nhìn theo con xuống xuôi trên sông nước. Nhân dân của tôi ơi...

Và bất ngờ, tôi gặp một con sóng nhỏ- một chú bé học sinh mới 11, 12 tuổi. Nghỉ hè, nó không được vui chơi, mà phải bưng bê cơm cho nhà hàng, lao động như mọi đứa trẻ ở Đất Mũi này kiếm sống. "Lớn lên, con muốn làm gì". "Con ở Đất Mũi này làm việc thôi cô ơi. Để chiều chiều, được ngắm những con sóng bạc đầu, đẹp lắm. Đi đâu con cũng nhớ ".

Không bài học nào về đất nước có thể khiến đứa bé 11, 12 tuổi thấm thía như những con sóng bạc đầu, chiều chiều nó ngắm trên biển quê hương. Nó yêu đất nước theo cách của một đứa trẻ thơ. Tôi tin, tình yêu đó thẫm đẫm tâm hồn nó, bền lâu, lắng sâu hơn bất cứ trang sách giáo khoa nào.

Nhưng tôi còn gặp những con "sóng cạn", táp dữ dội vào cảm xúc, khi đứng trước những hiện vật tội ác- những chiếc đinh dài hàng chục cen ti met, đóng vào đầu gối các chiến sĩ cách mạng bị giam ở Nhà tù Phú Quốc. Tôi đã  đứng cạnh cái lồng cọp, bện bằng dây thép gai, nhốt vừa đủ một người chiến sĩ nằm phơi mưa phơi nắng giữa trời, và không khỏi rùng mình. Vì sao, lòng dạ họ, những con người lại sắt đá đến vậy, nếu không phải vì hai chữ - yêu nước?

Phiến ngọc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp tặng chương trình hòa nhạc Điều còn mãi.

Trước những vấn nạn tham nhũng, ăn cắp, đồi bại...đang hoành hành thô bạo trên cơ thể đất nước này, liệu những người từng xả thân, từng hy sinh núm ruột của mình như người du kích trẻ, như những chiến sĩ Nhà tù Phú Quốc, như Bà Mẹ Anh hùng và bao Bà Mẹ Anh hùng khác được vinh danh, họ có khi nào nghĩ lại về sự "quên thân" của mình? Nghề cầm bút cho những người làm báo chính trực niềm hạnh phúc được sống giữa những luồng thông tin, được chứng kiến, những "vẻ đẹp lộng lẫy của đời sống" nhưng cũng bắt họ phải chịu đựng những niềm đau nhân thế...

Bởi khổ đau hay hạnh phúc của mỗi con người, trong đó có người cầm bút, dù bé nhỏ đến đâu, chẳng bao giờ có thể rời xa khổ đau hay hạnh phúc của đất nước, của nhân dân. Tin là thế, khi nhớ tới bài thơ của Nguyễn Duy với những câu hỏi, những dấu hỏi và câu trả lời đầy dằn vặt, nhức nhối.

Nhưng tôi cũng tin, những mảnh da non rồi sẽ kéo, sẽ mọc trên những vết thương lòng của Tố quốc. Bởi ai sẽ làm nên niềm kiêu hãnh cho Tổ quốc, nếu không phải nhân dân. Và ai sẽ mang tới cho nhân dân, sự quả cảm, để biết hy sinh không phải là vô ích, nếu không phải là Tổ quốc?

"Dù có sao/ vẫn Tổ quốc trong lòng/ mạch tâm linh trong sạch vô ngần/ còn thơ còn dân/ ta là dân - vậy thì ta tồn tại. Giọt từng giọt/ nặng nhọc/ Nặng nhọc thay/ Dù có sao/ đừng thở dài/ còn da lông mọc còn chồi nảy cây"(Nguyễn Duy).

Tổ quốc và Nhân dân- đó mới là Điều còn mãi

Như những bản giao hưởng và những khúc tráng ca vỗ cánh vút lên trên thánh đường của Nhà hát Lớn, trong buổi chiều 2-9 lịch sử năm nay.

Mời các bạn chia sẻ những cảm xúc, suy ngẫm về "Điều còn mãi" qua địa chỉ tuanvietnam@vietnamnet.vn