Ngoài những hạng mục công trình bảo tồn, di sản, đền đài được lên kế hoạch hoặc đang trong giai đoạn hoàn thiện... đặc biệt tin vui Hoàng thành Thăng Long được UNESCO công nhận ngay trước thềm Đại lễ thực sự là món quà lớn cho Hà Nội; bên cạnh đó những hoạt động lễ hội, nghệ thuật chào mừng Kỷ niệm Thăng Long - Hà Nội tròn 1000 tuổi đang ở thời điểm nước rút.  Gặp gỡ và Đối thoại thứ Năm tuần này là cuộc trò chuyện cùng ông Lê Tiến Thọ, Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao - Du lịch.

"Mọi khâu hoạt động đã bắt đầu được ráp nối"

Với tư cách là người trực tiếp chỉ đạo thực hiện các chương trình chào mừng đại lễ, ông có thể cho biết các hoạt động chào mừng Đại lễ đang được chuẩn bị như thế nào?

- Hiện nay trong kịch bản 795 của Chính phủ thì cũng đã bắt đầu triển khai. Chúng tôi đang họp ban tổ chức, các tiểu ban, các tiểu ban tuyên truyền, tiểu ban lễ tân, tiểu ban ảnh,... Các tiểu ban hiện nay đã có 2 cuộc họp và các tiểu ban đang triển khai và trong đó có 3 đơn vị vất vả trong đại lễ đó là tiểu ban nhân dân thành phố Hà Nội.

Chương trình sáng 1/10 và chương trình tối 10/10, toàn bộ văn hóa thể thao du lịch ngoài những hoạt động chung trong cả nước thì trong Đại lễ kỉ niệm sáng 1/10 là chương trình chính đã triển khai đến các ban ngành, phần diễu binh thì Bộ Quốc Phòng, còn chương trình nghệ thuật tối 10/10 thì cũng đã triển khai tập luyện.

Đâu sẽ là khẩu hiệu - triết lí chính để toàn bộ các hoạt động chào mừng hướng tới Đại lễ thưa ông?

- Chỉ đạo của Bộ Chính trị về 1000 năm Thăng Long đã có cách đây 10 năm rồi, sau đó có rất nhiều văn bản thành lập ra rất nhiều ban chỉ đạo, ban tổ chức rồi thành lập ra những tiểu ban, thế nên trên cơ sở chỉ thị của Bộ Chính trị làm kim chỉ nam xuyên suốt.

Phải làm sao để kỉ niệm 1000 năm Thăng Long phát huy được truyền thống vẻ vang của dân tộc và dựa vào nền tảng của truyền thống đó thì chúng ta phát triển được đất nước của chúng ta trong thời kì hội nhập phát triển, tôn vinh nét văn hóa, nền văn hóa, nền tảng tinh thần để là động lực mục tiêu cho sự phát triển.

Vừa rồi Hà Nội và các Bộ, ban ngành trong đó có Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch đã xây dựng hồ sơ trình UNESCO công nhận Hoàng thành là di sản của nhân loại, cái nền tảng của di sản chính là văn hóa. Vì vậy cho nên kỉ niệm 1000 năm Thăng Long này thì mục tiêu của chúng ta chính là giới thiệu nền văn hóa truyền thống, bề dày lịch sử của dân tộc Việt Nam hướng tới công việc phát triển trong tương lai.

Thứ trướng VH -TT-DL Lê Tiến Thọ, Ảnh VNN

- Hiện nay thì chương trình 30 phút thì đầu tháng 9 bắt đầu tập rồi. Bên Hà Nội cũng đã bắt đầu triển khai một số vì trong tập luyện không phải cùng một lúc có thể ra sân khấu ngay, ví dụ trong một chương có 3 số, chương giữa có 5 số, chương cuối có 10 số thế thì lấy chương thứ 1 cùng với chương thứ hai. Chương thứ 3 thì đạo diễn sẽ chia chứ không phải cùng một lúc như vậy thì số lượng người không đủ, tiền kinh phí cho những hoạt động này cũng rất là lớn. Có thể nói mọi khâu hoạt động đã bắt đầu được ráp nối.

Chúng tôi phải tính số lượng người làm sao vẫn phải đủ cơ cấu của tiết mục nhưng từ tiết mục thứ nhất đến tiết mục thứ hai thì diễn viên tiết mục thứ nhất phải thực hiện luôn tiết mục thứ ba còn tiết mục thứ hai chuyển sang tiết mục thứ tư thế nên có nhiều tiết mục đến gần cuối mới được tập.  Sự chỉ đạo chung là làm thế nào tiết kiệm mà hiệu quả.

Cần ít nhất 200 tỷ cho sân khấu

Trong chương trình sắp tới cả văn hóa, thể thao, du lịch Bộ cũng triển khai, theo ông còn những vấn đề gì vướng mắc cần giải quyết?

- Vấn đề là chúng tôi quan tâm và cần chỉ đạo chính là chất lượng mà chất lượng thì chúng ta phải đầu tư, từ phần đào tạo con người đến kinh phí cho hoạt động này.

Sân vận động Mỹ Đình lớn như thế thì phải đầu tư rồi, âm thanh, ánh sáng, đủ để tràn cả một sân cỏ như vậy thì phải tính đầu tư khoảng 200 tỉ,  chưa nói đến phần kĩ thuật nâng lên hạ xuống, sân khấu làm thế nào để nó biến ảo, ví dụ trong việc xử lí pháo sáng cho màn biểu diễn tạo ra những hiệu ứng, làm sao để đủ.

Việc đầu tư cho một hoạt động lớn như thế, mỗi lần tập phải dải tấm bảo vệ sân cỏ, nếu không 3 ngày sau cỏ chết thì lại phải dỡ ra tập luyện, chưa nói nắng, mưa rồi những hoạt động khác nữa trong cùng sân vận động ấy, cơ sở vật chất của mình chưa đủ để chúng ta vươn tới tính chuyên nghiệp, tính chuyên nghiệp của mình là rất hạn chế, cái đầu tư cho cơ sở vật chất là tính chuyên nghiệp.

Thời gian qua Bộ VH-TT-DL đã có một số hoạt động tổ chức hướng tới 1000 năm Thăng Long. Nhìn lại những hoạt động này ông có đánh giá như thế nào?

-  Bộ  VH-TT-DL thì có nhiều mảng trong đó có tự thân mình đứng ra tổ chức, rồi mảng thứ hai là xây dựng kịch bản, duyệt kịch bản rồi chỉ đạo thực hiện với các địa phương, với các Bộ, ban ngành thì đó là hoạt động trong ngày lễ kỉ niệm lớn như là bắt đầu là mùng 1 Tết âm lịch 2010 rồi bắt đầu đi vào kỉ niệm ngày thành lập Đảng rồi kỉ niệm 30/4, 19/5 và Giỗ tổ Hùng Vương rồi bước sang giai đoạn này thì chúng ta tổ chức một số hoạt động sắp tới là 65 năm Cách mạng Tháng 8, Quốc khánh 2/9 và hết kỉ niệm ấy thì bước vào đại lễ 1000 năm.

Không chỉ có văn hóa mà trong thể thao chúng ta cũng tổ chức nhiều hoạt động như sắp tới có cắm cờ 1000 năm trên đỉnh Phanxipăng của Lào Cai rồi tổ chức 1 số cuộc thi đá bóng rồi cả những tour du lịch tìm hiểu nền văn hóa. Cả 3 lĩnh vực đều đang vừa xây dựng kế hoạch vừa thực hiện vừa rút ra những bài học kinh nghiệm.

Điểm nhấn trong chương trình này sẽ là gì?

- Kịch bản xong hết rồi, triển khai rồi, ban tổ chức đã họp, lần này là lần thứ 2 rồi. Đài lửa, phương án thiết kế đã xong rồi kịch bản diễu binh diễu hành.. tất cả các thứ đã xong. Cho đến hôm nay phó Thủ tướng cũng đã kết luận cuộc họp kết luận có một số thay đổi, ví dụ như khối bà mẹ Việt Nam anh hùng, khối anh hùng thì 23 chiếc ô tô chở đi không tham gia nữa mà chỉ ngồi trên khán đài xem thôi. Kèn hợp xướng chuyển sang cho bên Hà Nội, vì cái đó cũng tốn 1000 người may 1000 bộ quần áo, một bộ có mấy trăm, 1000 bộ là 6 tỉ. Phần bắn đại bác có trong phần hát Quốc ca.

Điểm nhấn chương trình sẽ tập trung vào phần diễu hành và hình tượng. Chúng tôi lo lắng nhất là phần này, phải tập trung cao độ. Cả khối người sẽ tạo ra ấn tượng, nhưng trong 1000 người chỉ cần một người làm sai là hỏng. Còn nhiều vấn đề phải lo, như buổi sáng điều hành mà giới thiệu quá nhiều đại biểu, cứ vỗ tay mãi đi mất đi hiệu quả; hay là chúng ta thấy một bài diễn văn quá dài thì mọi người lại càng thấy nhàm chán, rồi mọi người bố trí thế nào cho đi lại an toàn, không xảy ra sự cố nào trong một sự kiện lớn như thế. Trong mọi khâu, mọi chi tiết phải hết sức cẩn thận mới có thể tránh được, phải tập trung toàn bộ trí tuệ của mỗi người của tập thể, của toàn dân mới có thể tạo được.

Nói đến tính chuyên nghiệp, ông cũng nói vấn đề kinh phí, đặt vấn đề ngược lại, ngay cả trong trường hợp được đầu tư đủ số tiền ấy thì liệu có tìm được người nào đủ tài năng và uy tín để làm một chương trình như thế không?

- Tôi đã nói ngay vấn đề đầu tiên là đào tạo lực lượng của chúng ta. Chúng ta phải có đầu tư thích đáng nào đó thì chúng ta mới có được một ông đạo diễn như Trương Nghệ Mưu của Trung Hoa. Giá như chúng ta có được kinh phí cho một bộ phim 300 nghìn USD chẳng hạn thì dứt khoát có đầu tư khác chứ, cái nhìn về tác phẩm ấy cũng sẽ khác chứ chúng ta bây giờ mới có khoảng 12 tỉ cho một bộ phim thì làm sao có được một Trương Nghệ Mưu được? Bây giờ cho Trương Nghệ Mưu sang đây cho ông ấy 15 tỉ xem ông ấy có làm không?

Vấn đề là mỗi lần dàn dựng chương trình lớn thì chúng ta có được những kinh nghiệm, có được nhiều bài học. Chúng ta tập luyện được kĩ thì lớp trẻ về sau những chương trình khác nữa họ sẽ điêu luyện hơn, còn cái khởi đầu của chúng ta đã yếu thì càng làm càng kém, còn nếu chúng ta có khởi đầu chuyên nghiệp hiệu quả, tập luyện kĩ càng đã tạo ra một ấn tượng. Tôi tin rằng sau mỗi chương trình chúng ta đã nâng thêm được một bước đến sự chuyên nghiệp, mỗi bước như vậy có tính kế thừa và phát triển.

Tổng đạo diễn: phải dũng cảm mới dám nhận

Dư luận đang thắc mắc chuyện nhạc sĩ Trọng Đài được lựa chọn là tổng đạo diễn Đại lễ 1000 năm. Lựa chọn này có vẻ hơi tréo ngoe?

Ảnh: hanoimoi

Chúng ta vẫn chưa có dàn đạo diễn các chương trình ngoài trời. Trong quá trình làm việc người tổng đạo diễn phải lăn lộn nghiên cứu rất nhiều. Anh Trọng Đài cũng thế, anh ấy cũng là chỉ đạo nghệ thuật của một đơn vị nghệ thuật lớn của Hà Nội. Anh ấy cũng đã dàn dựng nhiều chương trình, tất nhiên là không có dấu mốc như 1000 năm Thăng Long, nhưng nếu không bây giờ biết chọn ai?

Nhiều ý kiến giới thiệu người này người kia nhưng khi giao cho Hà Nội, Hà Nội chọn anh Trọng Đài vào vị trí ấy cùng các anh em khác hỗ trợ vào thì tôi nghĩ rằng sự lựa chọn ấy là đúng. Anh Trọng Đài là người Hà Nội, nhận cũng là trách nhiệm của một công dân của Hà Nội, dốc sức của mình đóng góp cho chương trình nghệ thuật cũng là phải lẽ.

Hai nữa là sức khỏe, mới đầu tôi còn nghe Hà Nội định mời GS - NSND Đình Quang. Tôi sợ quá phải can ngay. Tôi biết NSND Đình Quang là người rất trí tuệ, nhưng ông lớn tuổi rồi, không còn sức, ra sân chạy uỳnh uỵch từ khán đài A xuống khán đài B, rồi hét rồi hò rồi quát.. tôi không dám tưởng tượng tình hình sức khỏe của ông.

Thêm nữa còn quá nhiều sức ép, của xã hội, của dư luận.

Dấu ấn 1000 năm nằm trong toàn bộ sự phát triển chung được nghệ thuật tô đậm lên

Với vai trò là chỉ đạo nghệ thuật, ông nhận định thế nào về những giá trị tinh thần để lại sau Đại lễ? Những gì sẽ được coi là ấn tượng khác với 1000 lễ hội khác vì đây là dấu mốc 1000 năm?

- Chúng ta đã có được một dấu ấn, cái mà rất cố gắng rất lớn của mọi giới trong đó có sử học có văn hóa, trong đó có các nhà nghiên cứu rồi các nhà ngoại giao, các lãnh đạo .. đó là dấu ấn, là hi vọng hết sức vui mừng cho đất nước này, cho Hà Nội và cho sự kiện 1000 năm Thăng Long.

Hiện nay cái văn hóa 1000 năm không phải thông qua một số hoạt động trong mấy ngày ấy mà nó thể hiện hết được. Chúng ta không nên nghĩ rằng tổ chức lễ văn hóa kỉ niệm là tạo dấu ấn, mà dấu ấn văn hóa 1000 năm nằm trong toàn bộ sự phát triển chung của đất nước ta.

Như trong đại lễ này quan trọng nhất thì không chỉ có mảng nghệ thuật, mà nghệ thuật chỉ là cái để tô lên mà thôi.

Vừa rồi chúng tôi tranh luận mô hình trí thức Việt Nam, duyệt mô hình này vì mô hình này nó gắn với sự phát triển của trí thức nhưng nó lại là nền tảng của nền văn hóa Thăng Long, chọn cái gì là biểu trưng để nó là nền tảng phát triển, đấy là cái mà chúng ta đang từ cái mô hình hay từ hành trình của diễu hành chúng tôi chọn điểm của Hà Nội là biểu trưng của Hà Nội, một hình tượng con Rồng cùng với bằng rước di tích cùng với trống hội để tạo nên không khí 1000 năm; hay cả quảng trường ấy chúng ta không lấy nguyên dạng mà chúng ta phải "hóa trang'' đi thành những cái khung, sử dụng nét họa tiết thời nhà Lý, màu sắc của gạch nung ..

Những chi tiết ấy tạo nên sự sống động trong không khí, hay cờ hội trang điểm bên cạnh cờ Đảng, cờ Tổ quốc hay rồi những mô hình của chúng ta của 13, 14 mô hình ấy cùng với đó nó tạo ra không khí đại lễ, tạo ra một sự tổng hóa về mặt văn hóa chứ không thể một cái có thể thể hiện ra được ngay.

Đó là sự tổng hòa chung, không gian văn hóa, cả thủ đô Hà Nội trong mấy tháng vừa qua trở thành công trường dần dần nó đã nên dần nên dần thể hiện điểm nhấn của nó ví dụ như cổng chào đã được kết nên, rồi tượng đài Lý Thái Tổ được trang trí lại có hoa rồi dần dần điểm văn hóa ấy đi vào nề nếp và tôi đặc biệt ấn tượng con người Thăng Long - Hà Nội, nét thanh lịch của họ được bộc lộ khi "nhà có việc".