Là một nghệ sĩ mang hai dòng máu Hoa-Mỹ, Sean Leow rất đam mê các tác phẩm nghệ thuật phá cách và các sự kiện sáng tạo của giới nghệ sĩ trẻ. Tuy nhiên, khi lần đầu tiên trở về Trung Quốc năm 2004, anh nhận thấy muốn tìm các tác phẩm đó như mò kim đáy bể.

Thực tế, nếu không có một nền tảng để phổ biến, công bố tác phẩm, các nghệ sĩ trẻ sẽ rất khó quảng bá và chia sẻ đứa con tinh thần của họ. Vì vậy, năm 2007, Leow đã thiết lập một trang web mạng xã hội tên là Neocha.com.

Trang web này cho phép các nghệ sĩ, từ những người làm phim hoạt hình hay họa sĩ đến nhạc sĩ và các nhà thiết kế thời trang tạo ra những hồ sơ độc đáo và đầy màu sắc cho các tác phẩm của họ và kết nối với nhau. Neocha.com cũng cho phép họ công bố các sự kiện của mình và khuyến khích họ vừa giao lưu trực tuyến, vừa cộng tác trong thế giới thực.

Tác phẩm tranh cắt giấy của Nod Young, một nghệ sĩ người Bắc Kinh, rất yêu thích văn hóa truyền thống Trung Quốc.

Đội ngũ phát triển Neocha.com gần đây đã mở rộng để thành lập NeochaEDGE, một cơ quan đại diện cho những nghệ sĩ xuất sắc nhất trên trang web này.

Nini Sum, 23 tuổi, là một nhà thiết kế, một nghệ sĩ chuyên về tác phẩm in (printmaker). Trước khi gia nhập Neocha.com vào năm 2008, Sum đã từng thử nhiều trang web khác để giới thiệu tác phẩm của mình nhưng chưa bao giờ hài lòng.

"Những trang web như Flickr được mở ra cho cả thế giới, còn Neocha chỉ dành "đất" cho các tác phẩm sáng tạo của Trung Quốc, vì vậy tôi cảm thấy kết nối với các nghệ sĩ trẻ Trung Quốc trên đây dễ dàng hơn nhiều." Nini Sum chia sẻ.

Pha trộn các nguồn cảm hứng

Leow, người sáng lập ra Neocha cho biết Internet không chỉ giúp các nghệ sĩ Trung Quốc hợp tác sáng tạo mà còn giúp họ tiếp cận tác phẩm của các nghệ sĩ trên khắp thế giới. Điều này khiến sự giao thoa giữa những ảnh hưởng toàn cầu với các yếu tố truyền thống của Trung Hoa đang ngày càng hiển hiện rõ rệt trong các sáng tác của giới nghệ sĩ trẻ trên đất nước này.

"Gần đây, một trong những nghệ sĩ graffiti mà chúng tôi làm đại diện đã sử dụng loại gốm sứ lâu đời của Trung Quốc làm chất liệu vẽ graffiti với hai màu trắng và xanh".

Nini Sum cũng có ý tưởng kết hợp các ảnh hưởng từ nước ngoài với những ý tưởng bắt nguồn từ văn hóa cổ Trung Quốc trong các bức tranh và bản in của mình.

"Tôi đọc hết sạch kho tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc và tìm thấy vô vàn câu chuyện. Vui có, lạ có, và đôi khi khiến mình sởn gai ốc cũng có. Chúng truyền cho tôi nguồn cảm hứng vô tận và có lúc tôi cứ ước có cỗ máy thời gian để trở về quá khứ."

Leow tin rằng chính Thế vận hội Bắc Kinh và các Hội chợ triển lãm thế giới (World Expo) là những sự kiện đã khơi dậy và khẳng định sự tự tin cũng như niềm tự hào dân tộc trong giới trẻ.

"Thay vì chỉ đi sao chép các tài liệu tham khảo phương Tây, giới trẻ Trung Quốc hiện nay tìm thấy nguồn cảm hứng lớn lao khi đưa những yếu tố đặc trưng của đất nước vào tác phẩm của họ".

"Những gì chúng tôi đang nhìn thấy là một cộng đồng những con người lạc quan, tự chủ đang vô cùng háo hức và tràn trề nhiệt huyết cho những gì mà họ có thể tạo ra, cho những ảnh hưởng mà họ nhận được từ bên ngoài cũng như cách thức mà họ lan tỏa nguồn ảnh hưởng đó vào các tác phẩm độc đáo của mình."

Tác phẩm tranh minh họa của một thành viên của Neocha

Tuy nhiên, theo Leow, có một đề tài luôn vắng mặt trong tác phẩm của các nghệ sĩ trẻ, đó là chính trị. "Các nghệ sĩ trẻ thực sự không quan tâm đến đề tài này."

Nhiếp ảnh gia Maleonn, 38 tuổi, vừa ra mắt triển lãm mới nhất với chủ đề White on White (Trắng trên Trắng), trưng bày các bức ảnh chụp từ năm 1960 và lấy cảm hứng từ chính những trải nghiệm của cha mẹ anh trong cuộc Cách mạng Văn hóa.

Maleonn thừa nhận có một khoảng cách lớn giữa các thế hệ.

"Những nghệ sĩ trưởng thành trong thập niên 1960 có xu hướng tức giận, còn nghệ sĩ của những năm 1970 lại thường đắm mình trong ký ức tuổi thơ đau buồn," anh nói. "Từ những năm 1980 trở đi, các tác phẩm kỹ thuật số và hợp thời trang thống trị bối cảnh nghệ thuật."

Tác phẩm của Calvin Ho, cộng tác viên Tạp chí Elle Hồng Kông

Ai weiwei, nghệ sĩ đương đại nổi tiếng nhất của Trung Quốc và cũng là nhà phê bình văn hóa, nhận xét khả năng tự do sáng tác của các nghệ sĩ đã được cải thiện rất nhiều trong suốt cuộc đời của ông.

"Tôi nghĩ sáng tạo và văn hóa phải đi kèm với tự do và các chính sách khuyến khích. Nếu không làm được như vậy, các tác phẩm sáng tạo sẽ không chân thực."

Song giới nghệ sĩ trẻ không để tâm nhiều đến những vấn đề như vậy.

"Tôi nhận thấy họ (những nghệ sĩ lớn tuổi) thường lặp đi lặp lại một số đề tài cũ nhất định. Có lẽ một số người yêu thích chúng, song tôi tin rằng đó không phải là mối quan tâm chính của thế hệ nghệ sĩ chúng tôi." Nini Sum cho biết.

"Đề tài mà chúng tôi quan tâm nhiều hơn là những gì gần gũi với cuộc sống hàng ngày của người dân. Chúng tôi sử dụng nhiều chất liệu khác nhau như đất sét, bảng vẽ hoặc tranh khắc gỗ. Đối với tôi, đó là niềm vui và niềm hứng khởi khi được sáng tạo."

Vân Anh dịch theo BBC