5 cm trên giây - là tên của một bộ phim hoạt hình - đó cũng là vận tốc một cánh hoa anh đào rơi. Phim được sản xuất từ năm 2007, với thời lượng xem hơn 1 giờ đồng hồ; là sự tổng hợp 3 câu chuyện ngắn tưởng chừng như rời rạc nhưng lại sự liền mạch, logic bất ngờ.

Phần đầu của bộ phim với tiêu đề "Những cánh hoa anh đào khoe sắc" - báo hiệu mùa xuân, kể về một tình bạn và những rung rinh tuổi học trò của hai học sinh cấp II tên Takaki và Akari, lấy bối cảnh tại Nhật Bản vào thập niên 90 của thế kỷ trước. Cả hai quen biết và thân từ khi học chung tiểu học thế rồi lên cấp II, cô bé Akari phải chuyển trường tới tỉnh Tochigi nơi công tác mới của bố mẹ cô bé. Nhưng cả hai đứa trẻ đều vẫn giữ liên lạc qua những bức thư - như một sợi dây xanh nhỏ bé kết nối hai tâm hồn tuổi thơ.

Cậu bé Takaki đã đi hơn một ngày trên tàu, vượt qua bão tuyết để đến gặp Akari theo lời hứa với cô bé trong thư. Kết thúc câu chuyện thứ nhất là lúc hai nhân vật vừa gặp nhau, rồi nụ hôn đầu ngượng ngùng của tình cảm học trò dưới gốc hoa anh đào và rồi lại chia tay nhau. Trời bão tuyết qua đi để những tia nắng le lói rồi lan tỏa không gian, truyền hơi ấm cho mùa xuân đến.

Khi xem đến đó, tôi đã nghĩ, sao giống motif quen thuộc trong truyện tranh và hoạt hình Nhật Bản tôi từng xem thế; nhưng về sau mới nhận ra rằng nó sâu sắc hơn thế. Không biết nên xếp nó vào thể loại nào, không chỉ là thể loại tình cảm lãng mạn, cũng không hẳn là triết lý khô khan, có khi nên coi đó như một góc nhỏ phản ánh cuộc sống thực. Bởi sẽ có lúc nào đó ta sẽ phải gặp những chuyện như vậy trong thực tế này.

Có một hình ảnh tôi vẫn thấy băn khoăn, đó là hình ảnh đoàn tàu vụt qua đường ngang, ngăn cách hai đứa trẻ ở đoạn mở đầu. Khi đến gần cuối phim, hai nhân vật này đã trở thành người lớn, cũng đã vô tình bước ngang qua nhau nhưng chỉ kịp nhận ra nhau trong linh cảm, bất giác quay lại thì bị ngăn cách khi đoàn tàu vút qua. Có lẽ như một dự báo rằng dường như giữa họ sẽ mãi là ngăn cách và không thể đến với nhau?

Phần thứ hai là câu chuyện kể về thời gian Takaki học trung học tại Tagenashima - nơi có một cô bạn thích lướt sóng tên Kanae rất mến mộ Takaki. Có thể cậu cũng biết được điều này qua cách đối xử, qua ánh mắt nhìn của cô bạn Kanae nhưng vẫn chỉ coi cô bạn ấy như một người bạn tốt. Vẫn là những rung rinh rất trong sáng, đáng yêu của tuổi học trò khiến người xem thấy rung động, bồi hồi nhớ lại kỷ niệm một thời.

Trong bộ phim hoạt hình này, có lẽ điều khiến tôi phải thốt lên rất nhiều là những nét vẽ phong cảnh bằng màu nước, thực sự ấn tượng. Phải nói thật, tôi không thích nét vẽ người của bác đạo diễn Makoto Shinkai so với các phim của bác Miyazaki - đạo diễn phim hoạt hình nổi tiếng của Nhật Bản và trên thế giới, đã từng đoạt giải Oscar cho phim hoạt hình "Vùng đất linh hồn", nét vẽ người hay vật trong phim của bác ấy đáng yêu, mềm mại và tự nhiên vô cùng, như trong phim " Người bạn hàng xóm của tớ, Totoro" chẳng hạn.

Phần thứ 2 có những dòng suy nghĩ của Takaki hơi khó hiểu. Cậu ấy vẫn luôn giữ trong mình hình ảnh của cô bé Akari ngày nào, khao khát và cố gắng để nuôi dưỡng ước mơ được cùng Akari khám phá thế giới bao la. Còn với Kanae - cô bé lại chỉ thích lướt sóng và lưỡng lự không biết quyết định có đi thi đại học tiếp hay sẽ nghỉ học.

Xem đến phần thứ ba của bộ phim này, với tựa là "5 cm trên giây", với bối cảnh xã hội Nhật hiện đại bước sang những năm đầu của thế kỷ 21. Takaki giờ đây đã là một lập trình viên máy tính, có quen một cô bạn gái được 3 năm nhưng rồi hai người chia tay khi Takaki chỉ mãi giữ riêng cho trái tim mình hình ảnh cô bé Akari, mong kiếm tìm cô trong đám đông vô vọng. Trong khi đó, Akari sắp lập gia đình, đối với cô, tất cả những bức thư viết cho Takaki và nhận từ Takaki thuở nào đều được xếp vào một chiếc hộp gỗ - tôi ngầm định đó là chiếc hộp ký ức.

Tất cả đã là quá khứ, về một thời xa lắm rồi. Còn Kanae thì dường như cũng vẫn đang nghĩ tới Takaki. Ba con người, ba cuộc sống khác nhau nhưng lại vô tình gắn bó bởi sợi dây số phận ở một chặng nào đó trong cuộc đời họ, gặp nhau rồi chia tay và sẽ có lúc nào đó vô tình gặp lại.

Cuộc sống của chúng ta cũng vậy, có những người sẽ đi qua cuộc đời của chúng ta, họ sẽ đến và mang cho chúng ta một số thứ và cũng ra đi với một số thứ khác.

Đoàn tàu vẫn vút qua hay như cuộc sống vẫn cứ trôi, có lúc chúng ta buồn và đau khổ tưởng chừng như không còn gì hơn thế nhưng thời gian lại làm dịu mọi thứ, nhẹ nhàng, nhẹ nhàng. Thế rồi, ta lại bước tiếp, tiến về phía trước để tìm kiếm những gì ta mong đợi và cả những bất ngờ.

Cũng như cánh hoa anh đào rơi, 5cm/s. Chầm chậm. Nhưng đâu phải ai cũng nắm được trong tay cánh hoa nào đâu. Tưởng chạm tới, nhưng rồi gió cuốn đi những cánh sắc hồng đó lên không trung, mang tới miền xa xôi nào đó ngoài kia... Những tưởng họ sẽ mãi mãi đi cùng một con đường nhưng rồi ta cũng dần dần nhận ra mỗi người đang từng ngày, từng ngày tách ra theo con đường riêng của họ.

Mở đầu là hoa anh đào, đoàn tàu và kết thúc cũng là hoa anh đào và đoàn tàu nhưng mọi thứ khác đã thay đổi, con người đã thay đổi theo nhịp bước thời gian...

Ở một góc độ khác, "5 cm trên giây" cũng đề cập tới tình yêu, nhưng tôi vẫn thích nhìn nó ở khía cạnh không gian, thời gian và con người, để suy ngẫm về những nhân vật ấy và cả tôi nữa - một người trẻ tuổi đang tìm hướng đi cho cuộc đời mình.

Sẽ có lúc nào đó, tôi sẽ xem lại phim hoạt hình này để tìm thấy điều gì khác nữa về nó. Cũng như tiêu đề của bài hát kết thúc phim "Once more time, once more chance" - thêm một lần nữa, thêm một cơ hội nữa!