Có thể nói, Oscar 82 là sự kiện của những "lần đầu tiên". Ví dụ như lần đầu tiên thể loại phim hay nhất có tới 10 đề cử; lần đầu tiên một phim hoạt hình được lọt vào danh sách này; lần đầu tiên trong lịch sử Oscar, một nữ đạo diễn đoạt giải, món quà ý nghĩa nhất được trao đúng ngày Quốc tế phụ nữ...

Và một kỷ lục khác không kém ấn tượng cũng vừa được thiết lập: lần đầu tiên một nhà báo viết kịch bản phim và ẵm luôn giải thưởng cho biên kịch xuất sắc nhất.

Công tử quyết làm anh hùng

Chuyện từ chính buổi sáng 11/9/2001, khi cả nước Mỹ rung chuyển bởi vụ khủng bố kinh hoàng, nhà báo Mark Boal đang ngồi uống cà phê tại nhà. Sau khi xem bản tin trên tivi, Mark chộp lấy xe đạp phóng điên cuồng đến khu trung tâm. Sự nghiệp, và cả cuộc đời của Mark, bắt đầu thay đổi.

Mark Boal sinh năm 1973 tại New York. Trước sự kiện 11/9/2001, Mark đang là phóng viên văn hóa cho tờ The Rolling Stones, Playboy và Village Voice. Vụ khủng bố đã làm sự nghiệp của Mark bất ngờ ngoặt sang hướng khác. "Sự kiện ngày 9/11 như một cú đấm mạnh vào người dân Mỹ, trong đó có tôi. Bụi, những đống đổ nát ngổn ngang khắp nơi. Quân đội hú còi trên đường phố. Mất mát đau thương bao trùm khắp nơi. Cảnh tượng thật kinh khủng và nó thay đổi tôi. Tôi bắt đầu đặc biệt quan tâm đến chuyện an ninh quốc gia và những tên khủng bố ở Iraq". Mark Boal chia sẻ với tờ Telegraph như thế.

Cặp bài trùng Mark Boal và Kathryn Bigelow, Ảnh: TheHollywoodguy

Trong khi người Mỹ tìm đến các trường học bắn, trút căm hận vào tấm bia có hình Osama Binladen thì Mark Boal ôm máy ảnh, máy ghi âm theo chân những người lính sang Trung Đông. Bắt đầu từ Afghanistan, từ 2001, những bài phóng sự chiến trường nóng của Mark xuất hiện trên nhiều tờ báo lớn.

Năm 2004 Mark Boal chuyển sang địa bàn Irag. Sau nhiều nỗ lực, Mark Boal được nhập vào EOD (Explosive Ordinance Disposal), nhóm tháo gỡ bom mìn đặc biệt tại Baghdad và ở đó trong hai tuần trải nghiệm những giây phút căng thẳng nguy hiểm của đời lính.

Mark nói đó là những trải nghiệm khốc liệt với những trái bom trong khắp thành phố hàng ngày đe dọa tính mạng con người, và cách con người phải "sống chung" với chúng. Những thành viên EOD đã phải sử dụng mọi mưu lược để đối mặt với một nhiệm vụ mà họ chưa từng được trải nghiệm trong bất kỳ cuộc chiến tranh nào: những cái bẫy chết người, môi trường khắc nghiệt, tính mạng lơ lửng giữa những trái bom và các họng sung; chưa kể đến các vụ bắt cóc hay hành hình từ phía quân địa phương. Những vụ bắt cóc chặt đầu như nhà báo Danny Pearl (2002) hay Michael Kelly (2003) luôn rình rập trên đầu Mark và nhóm EOD.

"Rất khó khăn để xác định những mối hiểm nguy khi chúng tôi không nói tiếng địa phương, trong khi kẻ thù không mặc quân phục như những cuộc chiến truyền thống. Họ đột ngột hiện ra trong các cuộc phục kích bất ngờ và biến mất", Mark Boal.

Trong một bài phóng sự thực hiện năm 2004, người biên tập yêu cầu Boal đào sâu một mẩu tin trên báo về một người lính trở về từ Baghdad và bị giết trong một cuộc cãi vã bên bàn nhậu. Lúc đầu Boal không mấy hứng thú, nhưng khi tìm hiểu kỹ hơn, anh khám phá ra một bi kịch: nạn nhân bị những người từng là bạn chiến đấu tại Baghdad giết. "Một tội ác khó hiểu" như lời Boal nói.

Năm 2007, bộ phim  In The Valley Of Elah được làm dựa trên phóng sự "tội ác khó hiểu" của Mark ra đời, mang lại cho diễn viên Tommy Lee Jones một đề cử Oscar trong vai người cha cựu chiến binh đi tìm sự thật trong cái chết của con trai.

Mark Boal đặt dấu chân đầu tiên vào ngành công nghiệp điện ảnh như thế, và thời gian ngắn sau đó The Hurt Locker ra đời.

Boal trên thảm đỏ Oscar, Ảnh: Americansuperstar

Đường đến thảm đỏ

Trở về từ chiến trường, Boal trở lại với thế giới giải trí hào nhoáng như khi anh làm cho Rolling Stone. Chính thời gian này Boal bắt đầu hình thành một ý tưởng cắt ghép lại những trải nghiệm chiến trường thành một câu chuyện xuyên suốt.

Boal đem ý tưởng này nói với Kathryn Bigelow. Boal và Bigelow biết nhau trước đó từ một bài báo, khi Boal phỏng vấn Bigelow. Ngay lập tức, nữ đạo diễn nói: "Tại sao không? Đó chính là một bộ phim". Ngay sau đó Boal và Bigelow cùng bắt tay xây dựng câu chuyện và kịch bản The Hurt Locker ra đời.

Phút huy hoàng trong sự nghiệp biên kịch của Boal, Ảnh Reuters

Dự án khởi động từ 2007 với dàn diễn viên tên tuổi. Colin Farrell và Charlize Theron đã được nhắm cho vai nam nữ chính. Nhưng kinh phí eo hẹp cho dự án không đủ mời những tên tuổi lớn. Thay vào đó là các diễn viên trẻ Jeremy Renner, Anthony Mackie và Evangeline Lilly.

Khác với những bộ phim làm về Trung Đông khác như Lions For Lambs, Redacted và đặc biệt là In the Valley Of Elah hầu như không tạo được tiếng vang. The Hurt Locker đã tạo ra được một làn sóng trong phòng vé, thậm chí nó còn nhiều hơn Transformers 2. Một chuyện lạ cho dòng phim chiến tranh. "Những bộ phim khác là một vở kịch được diễn trên màn ảnh. Còn The Hurt Locker là một cuộc chiến thực sự. Tôi không kể chuyện mà thực sự đã "đặt chân khán giả vào giầy của những người lính".

Chính sự chân thực đến khốc liệt ấy đã tạo nên ấn tượng mạnh cho The Hurt Locker. Sau  khi thu hoạch thành công ở các rạp chiếu, bộ phim nhận được chín đề cử Oscar quan trọng cho Phim hay nhất, Đạo diễn xuất sắc nhất, Diễn viên xuất sắc, Kịch bản gốc, Biên tập phim, Âm nhạc, Biên tập âm thanh, Hòa âm và Quay phim hay nhất.

Giải Kịch bản xuất sắc cho Mark Boal là một trong năm chiến thắng của The Hurt Locker, góp phần tạo nên những kỷ lục mới trong lịch sử điện ảnh. Đồng thời đánh dấu thành tựu  cho màn "lấn sân" ngoạn mục của nhà báo Mark Boal.