>> Phần 1

Từ năm 1999, Rotman tăng gấp đôi số học viên và giảng viên - ông thay đổi những thuộc tính và quả quyết đây là trường học của tư duy sáng tạo.

Nhưng một vài người đã đặt câu hỏi: Liệu những khóa đào tạo tại trường Rotman đem lại sự khác biệt trong mỗi tấm bằng MBA?

Steve McConnell, giám đốc chi nhánh của NBBJ, một công ty kiến trúc có trụ sở tại Seattle, nhận thấy những sinh viên đến từ trường Rotman được ông thuê có những cách tiếp cận khác biệt.

"Họ dường như rất ít bị ràng buộc trong suy nghĩ hoặc khuynh hướng tự nhiên mà hầu hết chúng ta thường nghĩ tới trong bất cứ tình huống nào. Và họ đưa ra những kỹ năng trong việc bạn thắc mắc và nhìn vào vấn đề mà không thể biết trước trước xu thế hay nhìn trước hậu quả, đem lại những kết quả bất ngờ về cơ hội và tiềm năng để đổi mới".

Ví dụ, ông ta nói, phương thức tiếp cận đó đã cho phép học viên của Rotman nhận ra các dịch vụ chăm sóc khách hàng của NBBJ cần ít phương tiện hơn các nghiên cứu thường chỉ ra - cái nhìn sâu sắc này đã giúp khách hàng của họ tiết kiệm được một khoản tiền đáng kể.

Tại Stanford, Hasso Plattner Institute of Design, còn gọi là d.school,
đang giúp các sinh viên ngành kinh doanh học cách tư duy sáng tạo. Ảnh: NYTimes

Đổi mới, tất nhiên là vô cùng quan trọng trong kinh doanh. Vì vậy một vài trường dạy kinh doanh đã đi theo phương thức định hướng sự đổi mới thường được gọi là "kiến tạo tư duy". Rotman có bộ phận "DesignWork", Stanford có Hasso Plattner Institute of Design, còn được biết với cái tên d.school. Chúng đưa ra cho các học viên của mình các khóa học tự chọn về kiến tạo tư duy.

"Tư duy phản biện là một kỹ năng để hiểu một hệ thống hoặc một quan điểm và sau đó giải quyết nó", đó là định nghĩa của Tim Brown, chủ tịch của IDEO, một công ty thiết kế mà người sáng lập ra- David Kelley, một trong những nhân tố chính thành lập d.school nói: "Điều khác biệt của việc kiến tạo tư duy là nó tập trung vào những hiểu biết của bạn về thế giới và biến chúng thành một tập hợp những quan điểm sâu rộng và từ đó sáng tạo".

Thay vì trình bày những vấn những vấn đề tồn tại từ đó phân tích và giải quyết chúng, những lớp học phác thảo tư duy dạy học viên những thứ giống như công việc trong lĩnh vực nhân loại học để tìm ra vấn đề. Sau đó họ thực nghiệm giải pháp, và cải tiến nó.

"Những gì tôi học được tại d.school có sự khác biệt rõ rệt với những gì tôi được học tại các trường dạy kinh doanh", Laura Jones, người vừa được cấp bằng năm ngoái và hiện là người quản lý cho chiến lược đổi mới toàn cầu của Visa nói. "Tại các trường dạy kinh doanh, có rất nhiều điều bạn phải quan tâm, 'bạn có một ý tưởng tuyệt với, đây là cách bạn triển khai ý tưởng đó'. Còn d.school lại chỉ ra 'cách để bạn tìm ra ý tưởng tuyệt vời đó'".

Những trường dạy kinh doanh nổi tiếng khác cũng có những thay đổi trong việc giảng dạy, với những chi tiết và mức độ khác nhau. Trường dạy kinh doanh Daren của đại học Virginia gần đây đã giới thiệu việc kiến tạo tư duy vào chương trình giảng dạy và xây dựng một phòng nghiên cứu đổi mới gọi là I-lab, bao gồm các lớp học không chuyên ngành và áp dụng sự hợp tác.

Trường quản lý Yale gần đây cũng đã tái cấu trúc lại chương trình giảng dạy của mình xung quanh một "cái nhìn về tổ chức" khác như là khách hàng, nhà đầu tư và xã hội, thay vì những ngành truyền thống như tài chính và marketing. "Các giảng viên nhận ra rằng trong quản lý thực tế hiện tại, không có những điều chỉ đơn giản là 'vấn đề trong marketing", chủ nhiệm khoa Sharon M. Oster nói.

Yale cũng thêm vào khóa học về "khung vấn đề" để các học viên mở rộng tư duy, đưa ra những câu hỏi giả định, nhìn nhận vấn đề từ những góc cạnh khác nhau và học tập từ lịch sử.

"Đó quả là một ý tưởng tuyệt vời khi học tập từ Bismarck, Kissinger, F.D.R. and J.F.K về các khung vấn đề", Paul Bracken, giáo sư mở ra khóa học nói. "Tôi không hiểu tại sao các trường dạy kinh doanh lại chẳng quan tâm gì đến văn học".

Harvard chưa sửa đổi lại chương trình giảng dạy của mình, nhưng trường đã mở thêm các lớp học về cái nhìn toàn cầu, doanh nghiệp và trách nhiệm xã hội, và những điều được gọi là "phát triển nhà lãnh đạo đích thực". "Chúng tôi đang giảng dạy những lý thuyết để đào tạo những nhà quản lý cho mọi thời đại", ông Garvin nói. "Các nhà quản lý ngày càng bị đòi hỏi cao về mức độ kỹ năng, các học viên được học theo những nhóm nhỏ một cách chuyên nghiệp, với những phản xạ và bài tập thực tế. Đó là những sự thay đổi rõ rệt".

Sự thay đổi không chỉ giới hạn trong các chương trình sau đại học. Bởi kinh doanh hiện nay cũng rất phổ biến trong các chương trình đại học. Quỹ Carnegie đang bàn luận để kết hợp các chương trình dạy đại cương với chương trình giảng dạy kinh doanh ở đại học.

Liệu những thay đổi này có đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa các khủng hoảng kinh tế trong trương lai? Có rất nhiều ý kiến xung quanh vấn đề này. Nếu hệ thống thanh khoản trong kinh doanh vẫn quan tâm đến những vấn đề ngắn hạn, rủi ro cao hay tập trung vào thói quen của người tiêu dùng, thì nhiều người cho rằng chương trình giảng dạy tại các trường dạy kinh doanh sẽ không có tác động nhiều.

"Như Upton Sinclair đã từng nói: thật khó để một người phải hiểu một vấn đề mà anh ta chỉ phải trả một ít tiền để không phải hiểu nó" - John Bogle, người sáng lập và là cựu giám đốc tập đoàn Vanguard nói.

Martin đồng ý rằng những vấn đề dẫn đến cuộc khủng hoảng lớn hơn nhiều so với những vấn đề mà các trường dạy kinh doanh có thể đề cập đến. Nhưng ông vẫn tỏ ra lạc quan: "Hầu hết các học viên của chúng tôi đều muốn có những ảnh hưởng tích cực đến thế giới. Và nếu bạn muốn dạy họ cách suy nghĩ để giải quyết các vấn đề phức tạp, họ sẽ chọn theo những cách mà họ cảm thấy nó đáng giá hơn và có tính đạo đức hơn".

- Bài viết của Lane Wallace (New York Times) trên HBS in the News -

Quốc Dũng dịch