Trong Hội nghị toàn quốc về công tác tổ chức xây dựng Đảng,  ông Hồ Đức Việt nhấn mạnh: Đại hội Đảng lần thứ XI sẽ xác định những khâu đột phá, chiến lược phát triển mới, và từ đó nêu tầm quan trọng của  công tác nhân sự đồng thời đòi hỏi tiếp tục cải tiến, mở rộng dân chủ.

Vai trò của người đứng đầu ai cũng thấy là nhân tố đảm bảo thành công cho mọi thắng lợi. Nhưng từ thấy đến thực hiện vẫn đang còn khoảng cách.

Mở rộng dân chủ thế nào để chọn được người tài giỏi ra giúp dân giúp nước là việc "cần làm ngay". Vậy phải cải tiến và mở rộng việc chọn lựa nhân sự thế nào? Câu trả lời thật giản dị: công khai giới thiệu, công khai tranh cử và công khai bầu cử.

Theo kinh nghiệm của các bậc tiền bối, có nhiều phương pháp để lựa chọn nhân tài. Khi Cách mạng Tháng Tám thành công, Bác Hồ đã có gửi thư cho đồng bào yêu cầu ai có tài sẽ ra giúp nước hoặc đoàn thể tiến cử người tài. Còn trong bầu cử, chúng ta đã từng giới thiệu nhiều người cho một vị trí để lựa chọn.

Theo những phát biểu của các bậc lão thành được báo giới dẫn lời, người tài của ta không thiếu, phát hiện người tài cũng không quá khó, nhưng vấn đề làm thế nào để tuyển chọn được người tài mới khó. Chúng ta nói nhiều đến dân chủ, điều đó đúng, nhưng dân chủ phải tiến hành như thế nào mới là điều người dân quan tâm. Xem ra yếu tố quan trọng nhất vẫn là chúng ta có dám làm và làm quyết liệt không.

Theo đó, yếu tố công khai là quan trọng hàng đầu. Có ba yếu tố công khai cần được quan tâm để thực hiện dân chủ thực chất.

Một là công khai Giới thiệu. Trước đây chúng ta chỉ chú trọng đến việc cấp ủy cũ giới thiệu còn ra Đại hội mọi việc hầu như xong xuôi. Tâm lý thường xuê xoa, bởi cách thức làm dễ dẫn đến ỷ lại.

Hai là, công khai Tranh cử. Điều này chưa có tiền lệ. Nhất là bầu người đứng đầu hầu như chỉ có một người và cũng không có cương lĩnh, hoặc chương trình hành động gì. Điều này dẫn đến nếu có làm sai thì cho rằng đó là Đại hội bầu, bản thân chỉ chấp hành chứ làm gì có cương lĩnh hay chương trình gì để mà kiểm tra, giám sát.

Ba là, công khai Bầu cử. Người đứng đầu chưa phải là toàn bộ Đảng viên trong đại hội bầu. Lên cấp cao hơn đại biểu cũng chưa được bầu mà chỉ những người trúng cử bầu với nhau. Lần này đã có những bước cải tiến trong khâu này. Đó là việc thực hiện thí điểm chủ trương đại hội đảng bộ cơ sở trực tiếp bầu ban thường vụ, bí thư, phó bí thư và thí điểm chủ trương đại hội đảng bộ cấp trên cơ sở trực tiếp bầu bí thư.

Trước kia, thời phong kiến, để công khai trong việc bổ nhiệm, tránh bè phái, tránh nương nhẹ người thân, đã ra Luật Hồi tỵ. Luật này có từ thời Lê Thái Tông. Theo đó, những người có cùng quan hệ huyết thống, đồng hương, thầy trò, bạn bè... không được cùng làm quan hay làm việc ở một địa phương, công sở. Nếu gặp một trong những trường hợp trên thì phải tâu báo lên để thuyên chuyển những người thân thuộc đó đi các nơi khác nhau. Đây cũng  là yếu tố công khai minh bạch trong bố trí nhân sự.

Và ba yếu tố trên phải triển khai đồng bộ bởi thiếu khâu nào cũng rất khó cho việc lựa chọn người tài để giao trọng trách.

Ở địa phương bầu trực tiếp sẽ thuận lợi vì cùng làng xóm láng giềng rất hiểu về nhau nhưng càng lên cao, bầu trực tiếp càng khó hơn. Do vậy công khai tranh cử, công khai trình bày cương lĩnh nên chăng đó là điều bắt buộc. Bởi như phần trên đã nói chính có làm như vậy mới thấy rõ bản lĩnh và trí tuệ của người đứng đầu, mới có cơ sở pháp lý để ràng buộc. Tránh tình trạng làm tốt thì không sao nhưng làm chưa tốt thì đổ lỗi cho tập thể.

Đại hội làm này mới chỉ thí điểm bầu trực tiếp ở cấp dưới, đó cũng là những đổi mới đáng mừng. Cái mới, cái hợp lý chắc sẽ được nhân rộng. Càng nhân rộng nhanh càng đem lại hiệu quả. Đổi mới công tác nhân sự suy cho cùng phải bắt đầu từ tư duy. Cần phải có quyết tâm cao, và biện pháp quyết liệt thì mới trở thành hiện thực.

Nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới, cần những con người có đủ tri thức và quyết tâm, có đủ bản lĩnh dám làm dám chịu trách nhiệm. Đây chính là những người chuyển quyết tâm của toàn dân tộc trở thành hiện thực. Bởi vậy chìa khóa chính là dân chủ trong công tác nhân sự.

Diễn đàn: Hiến kế để mở rộng dân chủ trong công tác nhân sự