Chỉ cần "bịt miệng" Google?

Ở một mức độ nào đó, không gian điện tử làm cho cuộc sống tại các công ty trở nên tương đối dễ dàng. Nhờ vào Internet và nhiều phương tiện khác như báo chí công dân, hoàn toàn có thể hi vọng một sự thay đổi thực sự, đặc biệt là thông qua việc sử dụng các mô hình kết hợp để cho ra đời các báo cáo xác thực, dựa trên phương pháp thu thập dữ liệu từ công chúng.

Nhiều công cụ được tạo ra để giúp các blogger liên kết với nhau hoạt động và đòi hỏi về trách nhiệm giải trình. Consumerist.com - một blog nổi tiếng hướng vào khách hàng đã nổi lên như một trang đáng chú ý nhất trong những trang như thế, thu hút được những lời than phiền từ nhiều khách hàng không thỏa mãn trên khắp thế giới và khuyên họ đấu tranh như thế nào.

Hình minh họa. Nguồn: Ictnews

Một bài viết đặc biệt được gửi lên Consumerist với tiêu đề “Làm thế nào để phát động một quả bom nhắm vào email điều hành”, đưa ra nhiều mẹo để “rung cây dọa khỉ, nhằm đảm bảo lời phàn nàn của bạn có tác động đến những người nắm quyền”.

Tuy nhiên, chính bản thân các tập đoàn lại chậm chạp trong việc khai thác thế giới điện tử cho các mục đích của riêng mình, nhiều công ty trong số đó phụ thuộc vào SEO (tối ưu hóa công cụ tìm kiếm) – một bộ công nghệ trực tuyến đẩy mạnh sự phân loại Google – làm cho việc tìm kiếm các tập đoàn này trở nên dễ dàng hơn. Hiện nay, họ đang từng bước nỗ lực thuê dịch vụ của các công ty SEO. Động thái này  nhằm đảm bảo những phàn nàn về hoạt động của công ty được gửi lên từ Consumerist sẽ hầu như không thể tìm kiếm được trên Google.

Việc”bịt miệng” Google có thể được thực hiện một cách âm thầm, riêng tư và tốn rất ít chi phí. ComplaintRemover.com quảng cáo ngay trang nhất trên website của mình: “Bạn có muốn thông tin tiêu cực được gỡ bỏ? Chúng tôi là những chuyên gia trong việc gở bỏ nhưng link xấu ra khỏi trang đầu trong bộ máy tìm kiếm!”.

Đi tìm công thức đo tính xác thực của Internet

Dẫu vậy, không thể nói rằng Internet không đưa ra cách nào làm thay đổi cách thức quản lý bằng kiểm duyệt hay tấn công mạng.

Nhờ vào Internet và nhiều phương tiện khác như báo chí công dân, hoàn toàn có thể hi vọng một sự thay đổi thực sự, đặc biệt là thông qua việc sử dụng các mô hình kết hợp để cho ra đời các báo cáo  xác thực, dựa trên phương pháp thu thập dữ liệu từ công chúng.

Điều này đã và đang diễn ra ở một mức độ lớn hơn. Có hàng chục tổ chức phi chính phủ bắt đầu tìm kiếm tất cả các loại dữ liệu mà trước đây không thể có được, ví dụ như các báo cáo về ô nhiễm và tội phạm thành thị. Các báo cáo này có sự đóng góp của những người sử dụng thường xuyên.

Thực tế, một số những dự án lý thú nhất hiện nay đang cố gắng kết hợp dữ liệu do người sử dụng cung cấp với dữ liệu thu thập được theo cách truyền thống. WikiCrime - một dự án được phát động ở Brazil cho phép công dân lập chỉ ra các vụ phạm tội hình sự chưa được báo cáo, do đó thúc đẩy chính phủ phải làm điều gì đó. Đây quả là một ví dụ tốt cho thấy các kỹ thuật như thu thập thông tin từ quần chúng có ích như thế nào.

Tuy nhiên, cuộc cách mạng trong việc tiếp cận các dữ liệu có sẵn tự thân nó cũng có vấn đề, chủ yếu là ở việc xác nhận thông tin. Vấn đề hóc búa này vẫn chưa có câu trả lời.

Dữ diệu từ những nguồn "lạ" sẽ đáng tin ở mức độ nào? Chẳng hạn, nếu ai đó muốn làm mất uy tín những nhà cầm quyền ở Kenya, cách dễ nhất là “oanh tạc” dịch vụ này với hàng ngàn các báo cáo xuyên tạc với hy vọng chúng sẽ được truyền thông chính thống để ý và góp nhặt.

Không có cách nào dễ dàng để xác định tính chân thực của những báo báo như thế, cũng như không có cách nào để  đáp ứng những tiêu chí xác định tính hợp lệ khắt khe của dữ liệu thường được áp đặt bởi các tổ chức nhân quyền. Phải chăng một số dữ liệu về lạm dụng nhân quyền - dù trong đó có một số đã bị giả mạo - thì vẫn còn tốt hơn là chẳng có dữ liệu nào?

Hy vọng rằng các chuyên gia có thể phát triển các thuật toán cho phép phân biệt tốt hơn dữ liệu nào là xác thực, dữ liệu nào bị giả mạo? Cuối cùng, bên cung cấp phương trình dữ liệu sẽ giải quyết được, tuy nhiên bên yêu cầu vẫn còn đó những điều đáng bàn. Chúng ta nên làm gì với những dẫn chứng bằng tài liệu về việc xâm phạm nhân quyền ở một nơi nào đó? Thật không may, Intenret chẳng đưa ra câu trả lời nào cho vấn đề này.

 

* Xin bạn vui lòng gõ tiếng việt có dấu