Nội dung sửa đổi, bổ sung Luật GD 2005 chưa thuyết phục

Các văn bản pháp quy thiếu, chất lượng không cao là mảnh đất thuận lợi cho sự quản l‎ý tùy tiện phát triển, cho việc biến quyền lực nhà nước thành quyền lợi cá nhân, làm tha hóa bộ máy nhà nước.

sự kiện nóng

LTS: Dõi theo những câu chuyện nóng sốt của ngành Giáo dục bấy lâu nay, nguyên ĐBQH Nguyễn Ngọc Trân vừa gửi tới Tuần Việt Nam một số ý kiến góp ý với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục 2005 với hy vọng các vị ĐBQH cân nhắc thấu đáo trước khi bấm nút thông qua dự luật này.

Chưa thực sự cấp thiết và thuyết phục

Như vậy Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục 2005 sẽ còn được thảo luận tại hội trường chiều ngày 30.10.2009, sau đó Quốc hội sẽ bỏ phiếu thông qua vào ngày 25.11.2009, tại kỳ họp thứ sáu này.

Theo dõi báo đài, cử tri vui mừng thấy các đại biểu đã thảo luận ở tổ sôi nổi, thẳng thắn, với tinh thần trách nhiệm, mong muốn làm cho Luật GD qua lần sửa đổi, bổ sung này là cơ sở để giải quyết những vấn đề đang làm cho xã hội hết sức không yên tâm.

Công tác quản lý nhà nước ở Bộ GD và ĐT phải là việc  bức thiết
phải được chấn chỉnh. Ảnh: buithixuan.info

Nhưng từ báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, các bài tường thuật, buổi thảo luận tại các tổ, nổi lên các ý chính được nhiều đại biểu Quốc hội cùng chia sẻ:

(1) Phần lớn các nội dung mà dự thảo đề xuất để sửa đổi bổ sung là những vấn đề cần nhưng chưa thực sự cấp thiết, trong khi nhiều vấn đề mà xã hội băn khoăn, bức xúc thì không được đưa vào. Do đó sự cần thiết phải sửa đổi bổ sung Luật là chưa thực sự thuyết phục.

(2) Nhiều nội dung được đưa vào Luật sửa đổi bổ sung chỉ là những quy định chung chung, không có điều khoản bắt buộc hoặc chế tài, cho nên về thực chất vẫn là giao về cho hành pháp quy định.

(3) Chất lượng GDĐH đúng là có vấn đề. Việc chuyển thẩm quyền quyết định thành lập các trường ĐH từ Thủ tướng CP về Bộ trưởng Bộ GD và ĐT, ý kiến còn rất khác nhau, theo hai luồng chính: Không đồng ý, và đồng ý với điều kiện quy định quyền hạn và trách nhiệm của Bộ trưởng phải rõ ràng.

(4) Từ đó có ý kiến liệu việc sửa đổi bổ sung một số điều của Luật GD đưa ra thảo luận và thông qua ngay trong kỳ họp lần này có quá gấp không.

Trên nội dung thứ (3), theo thiển ý của tôi, cho dù có giao về cho ai quyết định thì bài toán chất lượng GDĐH vẫn còn nguyên chừng nào khâu quản lý GDĐH, khâu quản l‎ý nhà nước nói chung của Bộ GD và ĐT chưa được chấn chỉnh và nâng cao.

Để minh chứng sự yếu kém này, tôi không trở lại các vụ "ĐH quốc tế Hồng Bàng" hay "ĐH Phan Thiết" mà muốn nhìn lại việc xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật cụ thể hóa Luật GD năm 2005.

"Trong suốt 3 năm 2006 - 2008, bộ máy của Bộ đã không đảm đương nổi công tác soạn thảo, ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Nhiều văn bản thuộc thẩm quyền cấp trên và nhiều văn bản trọng yếu thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng chưa được ban hành, gây khó khăn lớn trong công tác chỉ đạo, điều hành; không đáp ứng được yêu cầu đòi hỏi cấp thiết của tình hình thực tiễn, làm chậm quá trình đưa quy định của Luật GD vào cuộc sống và làm giảm uy tín của Bộ trong công tác này. Trong khi đó nhiều văn bản đã được ban hành ngoài kế hoạch, mặc dù kế hoạch này do chính các đơn vị đề xuất để Bộ trưởng phê duyệt, giao nhiệm vụ".

Phó TT kiêm Bộ trưởng Bộ GD và ĐT Nguyễn Thiện Nhân đã trình bày như thế với Ủy ban Thường vụ Quốc hội. [1], [2].

Với sự trì trệ trong việc ban hành đã kéo dài hơn ba năm qua, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật GD 2005 lần này, nếu được thông qua vội vã, với quy định chung chung (nghĩa là ắt sẽ có thêm một số quy định mới giao cho Bộ phải chuẩn bị để trình ban hành hoặc phải ban hành), thì điều gì sẽ xảy ra? Chắc không khó để hình dung tình hình và hậu quả!

Mảnh đất thuận lợi cho sự quản lý tùy tiện?

Thực tế cho thấy không riêng ở ngành nào, địa phương nào, các văn bản pháp quy thiếu, chất lượng không cao là mảnh đất thuận lợi cho sự quản l‎ý tùy tiện phát triển, cho việc biến quyền lực nhà nước thành quyền lợi cá nhân, làm tha hóa bộ máy nhà nước.

Công tác quản lý nhà nước ở Bộ GD và ĐT do vậy phải là việc  bức thiết phải được chấn chỉnh. Có nhiều nguyên nhân, nhưng trước nhất Bộ phải làm rõ về phần mình, với trách nhiệm rõ ràng của từng cấp, từng đơn vị và của từng người. Đó là một nội hàm chủ yếu của việc triển khai Luật phòng và chống tham nhũng tại Bộ. Đó là điều mà cử tri mong đợi ở Bộ trưởng để quản l‎ý nhà nước của ngành GD có chuyển biến về chất, vì sự nghiệp trồng người của đất nước.

Trách nhiệm không chỉ ở ngành GD. Chỉ đóng khung trong việc ban hành các Luật GD, đã có hai lần trong 7 năm, và nếu thêm lần này nữa sẽ là ba trong gần 11 năm, chúng tôi nghĩ Chính phủ và người đứng đầu Chính phủ cũng có phần trách nhiệm. Ít nhất vì đã trình với Quốc hội dự thảo Luật GD 1998 rất khung, rồi dự thảo Luật GD 2005 với rất nhiều điều được giao cho Bộ trưởng quy định mà nội dung chưa rõ ràng, chưa được hiểu thống nhất, hay nói cách khác chưa chín muồi, mà nhiều đại biểu Quốc hội và nhiều cử tri am tường trong ngành lúc đó đã cảnh báo. Và lần này hình như cũng vậy.

Quốc hội cũng phải chia sẻ phần trách nhiệm. Khi thảo luận Luật GD năm 1998, nhiều đại biểu khóa X đã bày tỏ sự lo ngại về "tính khung" của dự thảo luật, giao quá nhiều nội dung quan trọng về cho các nghị định của Chính phủ và cho Bộ trưởng quy định. Nhưng rồi luật vẫn được thông qua.

Điều này lặp lại với Luật GD năm 2005. Khi biểu quyết thông qua Luật GD (sửa đổi) 2005, các đại biểu Quốc hội khóa XI cũng biết rất rõ rằng có 38 điều được "giao cho Bộ trưởng quy định" hoặc "làm theo quy định của Bộ trưởng" mà nhiều đại biểu đã phát hiện và cảnh báo. Đáng tiếc thay mặc dù vậy, Luật GD 2005 (sửa đổi) vẫn được Quốc hội thông qua, chỉ có hơn 50 đại biểu Quốc hội là không đồng ý.

Mong rằng ở Khóa XII, Quốc hội sẽ không để lặp lại tình trạng này một lần nữa.

Từ tình hình thực tế khách quan trên đây, nhằm nâng cao chất lượng quản lý nhà nước trong GD, đặc biệt trong GDĐH, tôi có ba kiến nghị [3]:

(1) Quốc hội cân nhắc một cách khách quan, không chịu sức ép về thời gian của Nghị quyết 27/2008/NQ-QH12, liệu đã phải lúc để sửa đổi bổ sung Luật GD (sửa đổi) 2005 hay không? Tránh lãng phí một lần sửa đổi bổ sung luật do không thực sự cấp thiết, và nhất là tránh ban hành "non" những điều khoản chưa chín muồi, và thiếu những quy định rõ ràng.

(2) Quốc hội ra một nghị quyết về việc ban hành ngay trong năm 2010 các văn bản pháp quy cần thiết để Luật GD 2005 được triển khai đầy đủ và được quản lý chặt chẽ; về việc nâng cao chất lượng của quản l‎ý nhà nước trong lĩnh vực GD. Trong nghị quyết, trách nhiệm của ngành GD, của các cấp các ngành, và của các thiết chế nhà nước được quy định một cách tường minh. Qua việc thực hiện Luật GD 2005 với những quy định đầy đủ, sẽ đúc kết những vấn đề thực sự bức thiết cần được sửa đổi bổ sung vào thời điểm sớm nhất có thể được.

(3) Trước mắt, Chính phủ tổ chức đoàn kiểm tra, và thanh tra nếu cần thiết; Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức đoàn giám sát, song hành hoặc vào thời điểm khác nhau, từ góc độ hành pháp và lập pháp, tập trung vào công tác quản l‎ý GDĐH hiện nay với mục đích tìm ra nguyên nhân của những yếu kém, những tiêu cực, làm cơ sở cho việc chấn chỉnh và nâng cao chất lượng của công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Báo cáo với Quốc hội sớm nhất có thể được.


[1] Trích từ Báo cáo tổng kết ba năm thi hành Luật Giáo dục (2006-2008) kèm theo Tờ trình số 122/TTr-CP ngày 6/8/2009 của Chính phủ.

[2] Trong đoạn trích này, cũng như trong thảo luận ở tổ, tôi không biết lúc nào là Phó Thủ tướng phát biểu, lúc nào là Bộ trưởng phát biểu. Ví dụ khi ông nói "Bộ trưởng Bộ GD-ĐT phải chịu trách nhiệm" là ai nói đến ai?

[3] Đã phải lúc sửa đổi bổ sung Luật Giáo dục 2005?

* Xin bạn vui lòng gõ tiếng việt có dấu