Các em học sinh chào đón đoàn đại biểu của các quốc gia tham dự Hội nghị thượng đỉnh ASEAN 15 tại  Cha-am (Thái Lan), sáng 23/10/2009.

"Quốc gia" ASEAN

Xuyên suốt chương trình nghị sự dày đặc, ASEAN dành một phần lớn nội dung thảo luận với các đối tác của mình, như hội nghị song phương với Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ, ASEAN +3, Hội nghị Đông Á (giữa ASEAN và Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Australia, và New Zealand). Trong đó, hợp tác kinh tế và đầu tư là nội dung rất được chú trọng.

Trên tờ Thời báo Kinh tế (Ấn Độ), Tai Hui - Trưởng nhóm nghiên cứu trong khu vực Đông Nam Á của Standard Chartered Bank nhận định: "Nền kinh tế của cả khối ASEAN còn lớn hơn cả Ấn Độ và Hàn Quốc. Với tổng dân số trên nửa tỉ, ASEAN có tiềm năng trở thành một lực lượng kinh tế có thể sánh với Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil và Nga".

"Với tư cách là một nền kinh tế thống nhất, sự vắng mặt của ASEAN trên "màn hình ra đa" của các nhà đầu tư là do sự thiếu hợp nhất của khối kinh tế và các thị trường tài chính". Lý giải về điều này, Tai Hui cho rằng đó là do các nhà đầu tư trong khu vực và trên thế giới vẫn chưa coi khối Đông Nam Á là một chỉnh thể hợp nhất, mà vẫn là 10 nền kinh tế riêng rẽ.

"ASEAN đã tìm con đường riêng cho mình để tiến xa hơn trên diễn đàn toàn cầu. Các thành viên của tổ chức đã đương đầu rất tốt với con bão tài chính toàn cầu. Hoạt động kinh tế tại một số nền kinh tế mở như Singapore, Thái Lan và Malaysia bị ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng chung, nhưng cơn nguy kịch đã qua, các nền kinh tế này và hệ thống tài chính không phải chịu thêm tác động xấu nào nữa. Trong khi đó, Indonesia và Việt Nam lại vươn lên, trở thành hai gương mặt nổi trội tại châu Á."

Năm 2008, tổng GDP của 10 thành viên ASEAN là 1.5 ngàn tỉ USD, 585 triệu dân, trao đổi mậu dịch đạt mức 1.7 tỷ USD (26% trong khu vực). Nếu coi đây là một "quốc gia", ASEAN có thể trở thành nền kinh tế lớn thứ 10 và có dân số đứng thứ 3 thế giới. Nếu chỉ dựa trên trao đổi mậu dịch với khu vực bên ngoài, ASEAN là "cường quốc" thứ 5 của thế giới, sau Hoa Kỳ, Đức, Trung Quốc và Nhật Bản.

2010, Việt Nam là Chủ tịch của Ủy ban Liên chính phủ về Nhân quyền

Cũng tại hội nghị, một vấn đề "nóng" được đặc biệt quan tâm là tuyên bố thành lập, cơ chế hoạt động của Ủy ban Liên chính phủ về Nhân quyền của ASEAN (AICHR) cũng như hiệu quả thực tế của cơ quan này.

Tuyên bố do Thủ tướng Thái Lan trình bày trong buổi lễ ra mắt AICHR, nhấn mạnh vào cam kết của các thành viên trong khối ASEAN về việc bảo vệ và thúc đẩy nhân quyền trong khu vực. Cam kết bao gồm "lời hứa" của tất cả các thành viên, nhằm hỗ trợ toàn diện và tạo các nguồn lực tương ứng đối với Ủy ban nhân quyền.

Bản tuyên bố cũng bao gồm các điều khoản để củng cố AICHR, như xem xét ủy nhiệm và các chức năng của tổ chức này sau mỗi nhiệm kỳ 5 năm, và khuyến khích đóng góp của tất cả các thành viên trong việc thúc đẩy và bảo vệ nhân quyền trong khối.

Một phóng viên của Campuchia chụp ảnh Thủ tướng Thái Lan qua màn hình vô tuyến khi ông đang đọc bản tuyên bố thành lập Ủy ban Liên chính phủ của ASEAN về nhân quyền.

Đánh giá về sự kiện này, Thủ tướng Thái Lan Abhisit cho rằng đây là một mốc đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển của ASEAN. "Đây thực sự là một bước tiến lớn của ASEAN trong việc đặt vấn đề nhân quyền vào trọng tâm của chương trình nghị sự".

Với việc thành lập cơ quan nhân quyền đầu tiên của khối, ASEAN đã hiện thực hóa điều khoản thứ 14 trong Hiến chương của mình, cũng như cam kết xây dựng một cộng đồng hướng tới người dân.

Ông Abhisit cho biết, các lãnh đạo của ASEAN đã thống nhất hỗ trợ cho hoạt động của Ủy ban này với số tiền ban đầu là 200.000 USD (tương đương, mỗi quốc gia thành viên đóng góp 20.000 USD).

Theo như bản điều lệ quy chiếu (được thông qua vào tháng 7 vừa qua), mỗi quốc gia sẽ có một đại diện của mình trong Ủy ban nhân quyền của ASEAN với nhiệm kỳ là 3 năm. Các ủy viên có thể do chính phủ chỉ định, hoặc được bầu chọn công khai. Đại diện của Việt Nam tại AICHR là ông Đỗ Ngọc Sơn. Như vậy, với việc Việt Nam sẽ giữ quyền chủ tịch luân phiên của khối vào năm 2010, ông Sơn sẽ giữ vai trò là Chủ tịch của AICHR cùng thời gian này.

Thu Lượng