Tên sách: Bí ẩn về con chó lúc nửa đêm
Tác giả: Mark Haddon
NXB Văn học
----------

Ngay khi đọc vài trang đầu tiên của cuốn sách, bạn sẽ nhận ra đây không phải một cuốn tiểu thuyết thông thường. Điều lôi cuốn hơn cả một cốt truyện trinh thám hấp dẫn, hơn cả một lối viết văn lạ lẫm là việc nhà văn đã diễn tả rất tự nhiên những suy nghĩ phức tạp của một con người, đặc biệt lại là suy nghĩ của một đứa trẻ, một đứa trẻ khác thường.

Nhân vật trung tâm trong tác phẩm là Christopher. Cậu thuộc lòng tất cả các số nguyên tố đến 7057, biết tên tất cả các nước và thủ đô của chúng, giải phương trình bậc hai không cần giấy bút nhưng cậu lại không thể hiểu nổi cảm xúc của người khác, không thích ai chạm vào mình, rất hay rên rỉ và đập phá đồ đạc. Bằng một loạt các chi tiết ấy, tác giả đã khiến Christopher trở thành một hiện tượng, một trường hợp cá biệt.

Từ hợp lý để gọi Christopher không đơn giản là từ cậu bé mà là cả cụm từ thần đồng tự kỷ. Có lẽ kinh nghiệm sau nhiều năm làm việc với những người mắc chứng tự kỷ đã giúp Mark Haddon nắm rõ những biểu hiện cũng như suy nghĩ của Christopher. Cũng chính nhân vật này đã tạo nên giọng điệu cho tác phẩm bởi những gì bạn sắp đọc do chính cậu bé đó viết ra, một cuốn tiểu thuyết trinh thám bắt nguồn từ cái chết của con chó nhà hàng xóm

Câu chuyện kể về quá trình điều tra của Christopher. Có 2 lý do khiến cậu bắt đầu việc điều tra của mình. Thứ nhất là cậu thích thám tử Sherlock Holmes và thứ hai là cậu yêu quý con chó nhà hàng xóm. Tuy nhiên số trang sách trực tiếp kể về tiến trình điều tra vụ án lại không nhiều. Thậm chí trong quá trình điều tra, Christopher còn nhận ra rằng "toán học không giống như đời sống vì trong cuộc sống cuối cùng không có câu trả lời rõ ràng".

Có thể nói sau cuộc điều tra ấy, Christopher tìm thấy rất nhiều thứ cho mình. Tác phẩm thể hiện sự chiến thắng bản thân, quá trình trưởng thành và tự hoàn thiện của cậu bé: "Tôi đã tới London một mình, tôi đã giải xong bí ẩn Ai giết Wellington, tôi đã tìm thấy mẹ, tôi can đảm, tôi đã viết một cuốn sách và điều đó có nghĩa là tôi có thể làm bất cứ việc gì".

Dành nhiều trang để nói về những kiến thức khoa học thậm chí là những vấn đề cụ thể mang tính chuyên ngành như: thiên văn, toán học,vật lý... hay miêu tả chi tiết những điều Christopher trông thấy như một bảng hiệu, một sơ đồ, các thông tin trên máy rút tiền, hình dáng một đám mây..., nhà văn giúp người đọc nhập thân tối đa vào nhân vật và nhìn mọi thứ bằng con mắt của nhân vật. Điều đó tạo ra những yếu tố bất ngờ tiềm ẩn suốt câu chuyện theo những khúc ngoặt khó lường trong dòng suy nghĩ của nhân vật.

Tác giả Mark Haddon và bìa cuốn sách bản tiếng Anh. Ảnh: telegraph.co.uk

Chọn minh họa cho tác phẩm bằng những hình vẽ rất phong phú và sinh động: khi là một tiếng ghép hình, khi là bản đồ tàu điện trong thành phố, khi là một bàn cờ hay những hình vẽ thể hiện thái độ của con người, thậm chí cả cách giải của các bài toán, Mark Haddon tạo ra một thế giới hấp dẫn và giúp người đọc hiểu được những suy nghĩ muôn hình vạn trạng của nhân vật.

Không phải một nhà khoa học mượn ngôn ngữ văn chương mềm mại như Paulo Giordano, Mark Haddon là một nhà văn lấy ngôn ngữ khoa học để viết tiểu thuyết. Sự thể nghiệm táo bạo ấy trong Bí ẩn về con chó lúc nửa đêm đã đem về cho nhà văn giải thưởng Whitbread Book năm 2003 và sau đó là giải thưởng cho tác phẩm đầu tay của Commonwealth Writers.

• Thảo Phương