Nam tước trên cây - táo bạo đầy bản lĩnh

(TuanVietNam) - Người đọc dễ dành nhận ra ở Cosimo sự hòa trộn tuyệt vời giữa một Robinson thích nghi đối đa với tự nhiên, sáng tạo không ngừng để đảm bảo cuộc sống cho mình và một Đôn Kihôtê hào hiệp, trọn đời tôn thờ một người tình tuyệt mỹ.

Tác phẩm: Nam tước trên cây
Tác giả: Italo Calvino
Dịch giả: Vũ Ngọc Thăng
NXB Nhã Nam & NXB Văn học
----------

Vào năm 1870, nhà văn Pháp Jules Verne đã khiến độc giả ngỡ ngàng khi đưa ra một câu chuyện viễn tưởng gợi mở về một không gian sống hoàn toàn mới mẻ cho con người trong tác phẩm Hai vạn dặm dưới đáy biển. Ý tưởng độc đáo đó có khi còn được coi là lời tiên đoán cho sự phát mình ra tàu ngầm của con người sau này. Gần một thế kỷ sau, năm 1957, nhà văn Ý Italo Calvino lại tiếp tục gây tò mò khi giới thiệu về cuộc sống hoàn toàn ở trên cây của Nam tước Cosimo xứ Rondo.

Bắt nguồn từ một sự giận dỗi rất con trẻ, cậu bé 12 tuổi Cosimo đã trèo lên cây và tuyên bố sẽ không bao giờ đặt chân xuống mặt đất nữa. Tuyên bố ấy ban đầu không khiến ai lo lắng cả. Thậm chí nhiều ngày tiếp theo vợ chồng ngài Nam tước vẫn tin rằng khi nào đói quá, cậu con quý tử sẽ phải trèo xuống.

Sự kiên quyết của cậu bé khiến niềm hi vọng của mọi người nhanh chóng tiêu tan, mài mòn sự xấu hổ của mọi người trong gia đình quý tộc. Thậm chí, Cosimo còn khiến mọi người chuyển từ sự chấp nhận miễn cưỡng thành niềm tự hào vì những điều cậu đã làm được cho bản thân, cho gia đình và cho những người xung quanh.

Với trí tưởng tượng phong phú của mình, nhà văn Calvino đã khiến cuộc sống ở trên cây của Cosimo không biến thành một cuộc sống ẩn dật, trốn tránh việc đời mà là một cuộc sống sôi nổi, đầy mạo hiểm và phiêu lưu. Từ việc Cosimo kết thân với tên cướp nguy hiểm bị truy nã khắp nơi - Gian Chùm Thạch Thảo, tới việc phát hiện và tiêu diệt thuyền cướp biển, giúp người dân thành lập đội bảo vệ rừng, phát hiện ra chỗ giấu của cải của bọn cướp, tham gia vào cuộc chiến Pháp – Áo…Với nỗ lực đó “cùng lúc, anh là một người bạn của đồng loại, của thiên nhiên và của chính mình”.

Với những chuyến thám hiểm đầy hứa hẹn khi chuyền từ vòm cây này sang tán cây khác, Cosimo không chỉ tự mở rộng vùng lãnh thổ trên cây của mình mà còn đánh thức mọi tiềm năng trong con người mình.

Người đọc dễ dành nhận ra ở Cosimo sự hòa trộn tuyệt vời giữa một Robinson thích nghi đối đa với tự nhiên, sáng tạo không ngừng để đảm bảo cuộc sống cho mình và một Đôn Kihôtê hào hiệp, trọn đời tôn thờ một người tình tuyệt mỹ. Thế nhưng nếu Robinson bị tách biệt hoàn toàn với xã hội con người thì Cosimo vẫn giữ thật chắc mối quan hệ với những người xung quanh. Anh quan sát những người nông dân làm việc trên cách đồng, dự những buổi tiệc trà của gia đình, không rời khỏi khung cửa sổ một bước để chăm sóc người mẹ đau ốm.

Và khác với Đôn Kihote yêu mê mải nàng Duyxinea, Cosimo sẵn sàng hi sinh mối tình say đắm và trọn đời với Viola để bảo vệ lời hứa không bao giờ chạm chân xuống đất của mình.

Không hẳn là một câu chuyện viễn tưởng dành cho thiếu nhi, Nam tước trên cây còn là một ngụ ngôn thâm thúy về nhiều vấn đề xã hội, chính trị, đạo đức. Từ việc nhận thấy những ích lợi của việc sống chan hòa với tự nhiên, Cosimo đã viết cả “Dự thảo hiến pháp cho nền Thị Trấn Cộng Hòa”. Những vấn đề về quyền con người, quyền bình đẳng được nhà văn Calvino thể hiện thông qua nỗ lực của Cosimo trong việc giúp đỡ mọi người quanh mình nhận thức ra và đấu tranh. Điều Cosimo muốn làm khi quyết định sống trên cây không phải là để gần bầu trời hơn mà là để nhìn rõ hơn cuộc sống dưới mặt đất.

Bằng quyết tâm phi thường của mình, Cosimo đã thực hiện triệt để quyết tâm không chạm xuống đất đến tận lúc chết. Sự xuất hiện của quả khinh khí cầu và sự ra đi của Cosimo vừa tạo ra một hình ảnh bay bổng vừa khiến nhân vật trở nên vĩ đại, vượt thoát hoàn toàn khỏi chốn nhân gian tầm thường.

Sự xuất hiện của Nam tước trên cây góp phần đánh thức cái phần tự nhiên chìm sâu trong mỗi con người. Tác phẩm không chỉ khơi gợi những kỷ niệm tuổi thơ mà còn thể hiện một phong cách sống của một con người táo bạo đầy bản lĩnh. Tác phẩm là bản anh hùng ca đầy kiêu hãnh của con người về khát vọng khám phá bản thân và thế giới.

• Thảo Phương