|
PGS-TS Nguyễn Đình Hòe, Ủy viên Ban Chấp hành TW - Hội Bảo vệ thiên nhiên và Môi trường VN, người tham gia xây dựng Chiến lược Bảo vệ môi trường cho Khánh Hòa giai đoạn 2000-2010 chia sẻ góc nhìn về vấn đề xử lý chất thải của Hyundai Vinashin.
>> Môi trường Việt Nam: Đợi nhà cháy mới dập lửa
Bản thân ông Hòe đã từng hai lần đến nhà máy sửa chữa tàu biển Vinashin - Hyundai xem bột nix gây ô nhiễm thế nào khi vụ việc của DN này gây bức xúc trong dư luận cách đây chưa lâu.
Trong khi cả ngọn núi xỉ đồng chưa được giải quyết, ngày 11/7/2008, Huyndai Vinashin bị bắt quả tang chôn trộm 60 tấn chất thải nguy hại nhưng cho đến nay, cách xử lý của cơ quan chức năng tỉnh Khánh Hoà xem ra vẫn rất nhẹ tay: chỉ bắt nhà máy nhận lại số chất thải độc hại. Việc xử lý như thế nào, vẫn đang chờ xem xét.
Câu chuyện Huyndai Vinashin không phải là cá biệt, khi sự coi thường đối với môi sinh đang trở thành một hành xử phổ biến.
 |
|
Bãi chứa hạt Nix thải của nhà máy đóng tàu Huyndai - Vinashin đã gây ô nhiễm khu vực phía Nam Vân Phong. Ảnh: Đình Quân |
Lách luật không được, DN mới chấp hành luật
|
"Từ khi đi vào hoạt động, Hyundai Vinashin đã không chấp hành các qui định của pháp luật về bảo vệ môi trường. Đây cũng là thuộc diện có vấn đề.
Nếu vụ việc 60 tấn chất thải là đúng thì đây là một doanh nghiệp có thái độ và hành vi vi phạm mang tính hệ thống. Chúng tôi sẽ có biện pháp xử lý nghiêm theo đúng tinh thần pháp luật" - Ông Trần Hồng Hà, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên - môi trường vừa được bổ nhiệm, hiện phụ trách Tổng cục Môi trường, nói. | - Cả một ngọn núi xỉ đồng chưa giải quyết xong, sự kiện nhà máy Hyundai Vinashin (Khánh Hòa) mới đây bị phát hiện đã chôn hàng chục tấn chất thải độc hại sát khu dân cư đang làm xôn xao dư luận. Ông đánh giá như thế nào?
Đã nhiều lần nhà máy Hyundai Vinashin cố tình vi phạm pháp luật, để chất thải độc hại xâm phạm môi trường. Hành động của Huyndai Vinashin đã cho thấy thái độ xem thường sức khỏe cộng đồng. Ô nhiễm do Hyundai Vinashin gây ra từ vụ xỉ đồng chưa giải quyết rốt ráo thì họ lại gây ra vụ ô nhiễm khác, cho thấy họ đang cố tình lấn lướt trước sự nhân nhượng của cơ quan pháp luật Khánh Hòa.
Thực tế cho thấy không ít doanh nghiệp trước tiên là cố gắng lách luật, khi không lách được thì mới chấp hành pháp luật. Vì như vậy họ sẽ đỡ tốn kém hơn. Tôi được biết, ở miền Đông Nam Bộ và một số tỉnh khác cũng có rất nhiều KCN không xử lý chất thải công nghiệp triệt để, thậm chí một số DN có trạm xử lý chất thải nhưng chỉ vận hành khi có thanh tra.
Riêng với Hyundai Vinashin, sự việc này cho thấy họ đã lách luật thành công từ nhiều năm qua, đến nay họ không lách qua được cảnh sát môi trường nên mới bị phát hiện.
Việc lách luật thành công của nhà máy này cũng cho thấy các nhà thi hành luật Bảo vệ môi trường của Khánh Hòa có thể cũng đã nhân nhượng Hyundai Vinashin nhiều lần.
- Với lượng chất thải lớn chôn sát khu dân cư như vậy, tác động đối với môi trường (đất, nước, không khí) và sức khỏe của người dân xung quanh sẽ ra sao?
Hiện tôi không biết rõ thành phần của chất thải mà Hyundai Vinashin chôn lậu nên không nói rõ được. Tuy nhiên chất thải công nghiệp thì chẳng ngon lành gì, không hại ít thì hại nhiều.
 |
|
Nơi Hyundai Vinashin dự kiến chôn chất thải cạnh khu dân cư. Ảnh TTO |
Riêng bột nix (hạt đồng để cạo sơn) thì là kim loại nặng nên rất nguy hại.
Không cho DN tái phạm hay trì hoãn trách nhiệm
|
Trong sáu tháng đầu năm 2008, công ty đã thải ra 705,9 tấn rác thải nguy hại, trong đó có 196,6 tấn dầu thải và 509,2 tấn giẻ lau dầu thải.
Số này không tính gần 200 tấn chất thải từ ụ sửa chữa tàu biển có xuất xứ từ Ukraine đang được sửa chữa tại nhà máy này.
Trong đó có 60 tấn chất thải nguy hại mà Hyundai Vinashin đã cho vận chuyển để chôn trộm ở ngay sát đình làng và trường mẫu giáo của thôn Phú Thọ 3, xã Ninh Diêm, huyện Ninh Hòa mà cảnh sát môi trường Công an tỉnh Khánh Hòa phát hiện, ngăn chặn được. - Theo TTO | - Vấn đề vi phạm môi trường của Hyundai Vinashin được xem là mang tính hệ thống. Theo ông, nguyên nhân để xảy ra tình trạng này là gì? Phải chăng do chế tài luật bảo vệ môi trường của VN chưa đủ mạnh? Trách nhiệm của cơ quan quản lý và cơ chế giám sát có vấn đề? Quy trình xét dự án của VN trong tiêu chuẩn môi trường còn quá nhiều lỗ hổng?
Huyndai Vinashin đã đi vào sản xuất nhiều năm qua, vấn đề đánh giá tác động môi trường không xét nữa. Theo luật Bảo vệ môi trường Việt Nam 2005 thì Hyundai Vinashin phải làm cam kết Bảo vệ môi trường. Vấn đề là nội dung bản cam kết này có đảm bảo đúng yêu cầu không, và sau khi bản cam kết được Sở Tài nguyên - Môi trường Khánh Hòa phê duyệt thì công tác giám sát quản lý môi trường của Sở có đủ nghiêm hay không.
Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam năm 2005 đã quy định khá chặt chẽ về công tác kiểm soát ô nhiễm, về xử lý chất thải nguy hại và chất thải công nghiệp, vấn đề là ở chỗ các nhà quản lý môi trường địa phương (ở đây là Sở Tài nguyên - Môi trường Khánh Hòa) thực thi luật pháp như thế nào.
Không nên đổ lỗi cho toàn bộ hệ thống bảo vệ pháp luật về môi trường của nước ta.
- Giải pháp để xử lý thực trạng này mang tính răn đe và tránh một Vinashin Hyundai thứ 2?
Chỉ có mỗi một phương án giải quyết là phải thi hành nghiêm Luật Bảo vệ môi trường, không cho phép doanh nghiệp tái phạm hay trì hoãn trách nhiệm. (Trên thực tế, Hyundai Vinashin đã từng được gia hạn thời gian xử lý hạt nix đến năm 2010 thay vì năm 2007 hoàn thành xử lý ô nhiễm môi trường như Quyết định 64 của Chính phủ về xử lý các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Trước đó, khi Hyundai Vinashin không chịu xử lý, tỉnh Khánh Hòa cho tạm ngừng sản xuất, liên doanh này đã phản ứng bằng cách cho nghỉ việc hàng nghìn công nhân - PV)
Chúng ta cần phát triển kinh tế nhưng không đánh đổi bằng môi trường.
Chính phủ cũng đã ban hành Chiến lược phát triển bền vững của đất nước (VA21), đã có Luật Hình sự về Tội phạm Môi trường (chương 17), chúng ta đã có khẩu hiệu là “Sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật” rồi còn gì!
Không cần có thêm nhiều quy định mới, cứ thực hiện nghiêm cái đã ban hành cũng đã là tốt rồi.
Chi phí cho môi trường có thể tiêu hết thành quả tăng trưởng
|
Việt Nam chưa cân nhắc vấn đề môi trường ở mức, tầm cần có. Nếu không có hệ sinh thái hỗ trợ, bản thân nền kinh tế dù giàu có đến đâu cũng sụp đổ - Bà Nguyễn Ngọc Lý, Trưởng phòng Phát triển bền vững của UNDP tại Việt Nam nói. | - Qua hiện tượng đổ rác thải của Hyundai Vinashin nói riêng và tình hình vi phạm môi trường hiện nay VN nói chung, theo ông, liệu Việt Nam có đang là bãi rác công nghệ?
Đúng thế, nguy cơ VN trở thành bãi rác công nghệ là hiện hữu.
Mặt khác, điều này cũng làm hiện rõ sự lệch pha giữa tăng trưởng và môi trường, mà cái giá phải trả cho tăng trưởng không nhỏ. Năng lực kiểm soát môi trường của chúng ta không theo kịp sự phát triển.
Môi trường Việt Nam đang xuống cấp nghiêm trọng, có thể sẽ đến lúc không còn chỗ nào an toàn để sống nữa. Chi phí bảo vệ môi trường có thể sẽ tiêu hết những thành quả có được từ tăng trưởng kinh tế mà quên đi yếu tố môi trường.
Quan trọng hơn, mối đe dọa này chủ yếu giáng vào những người nghèo và người có thu nhập thấp mà ít ảnh hưởng đến các đại gia và những người giàu có.
Vấn đề an ninh môi trường gắn liền với an ninh quốc gia. Tôi mong các nhà quản lý sớm “ngộ” ra chân lý đó, để làm quyết liệt.
|
